भारत–जपान 2+2 संवादात ‘युनिकॉर्न’ संरक्षण करारांना गती
युनिकॉर्न हा दोन्ही देशांचा पहिला संयुक्त संरक्षण सह-विकास आणि सह-उत्पादन उपक्रम.
परीक्षेत शक्यता ★★★ उच्च

सारांश
भारत आणि जपान यांनी 19 नोव्हेंबर 2026 रोजी टोकियो येथील 2+2 मंत्रिस्तरीय संवादात ‘युनिफाइड कॉम्प्लेक्स रेडिओ अँटेना’ (युनिकॉर्न) प्रकल्पाशी संबंधित संरक्षण करारांना गती देण्याचे मान्य केले. भारताकडून संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह आणि परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर, तर जपानकडून परराष्ट्र मंत्री तोशिमित्सू मोतेगी आणि संरक्षण मंत्री शिन्जिरो कोइझुमी सहभागी झाले.
जपानच्या सागरी स्वसंरक्षण दलाच्या जहाजांवर बसवला जाणारा हा चोरटा नौदल संपर्क अँटेना दोन्ही देशांचा पहिला सह-विकास आणि सह-उत्पादन उपक्रम आहे; तो भारताला निर्यात करण्याचा मूलभूत करार जुलै 2026 मध्ये झाला होता. सिंह यांनी ‘जपानसोबत डिझाइन, भारतात निर्मिती’ चौकटीत वेगवान करार आणि पाण्याखालील व क्षेपणास्त्र तंत्रज्ञानातील सहकार्याची मागणी केली. जहाजदुरुस्ती सुविधांची परस्पर उपलब्धता आणि सुरुंगविरोधी क्षमतांवरही चर्चा झाली.
जपानच्या हवाई स्वसंरक्षण दलाची लढाऊ विमाने प्रथमच ‘वीर गार्डियन 2026’ सरावात सहभागी झाली. सिंह यांनी 18 नोव्हेंबर रोजी योकोसुका येथे मोगामी श्रेणीची चोरटी फ्रिगेट ‘जेएस नातोरी’ पाहिली; जपानने तिचे रचना आणि उत्पादन हक्क भारताला देण्याची तयारी दर्शवली.
सापळा सावधान
मूलभूत निर्यात करार जुलै 2026 मध्ये झाला; आता पुढील करारांना गती. संवाद 19 नोव्हेंबर 2026 (टोकियो); जेएस नातोरी पाहणी 18 नोव्हेंबर (योकोसुका).
लक्षात ठेवा
- युनिकॉर्न
- पहिला सह-विकास
- वीर गार्डियन 2026
उपक्रमाचे मुद्दे
- संवाद — भारत–जपान 2+2, टोकियो; 19 नोव्हेंबर 2026
- युनिकॉर्न — चोरटा नौदल संपर्क अँटेना; पहिला सह-विकास आणि सह-उत्पादन उपक्रम
- निर्यात करार — मूलभूत करार जुलै 2026
- सराव — वीर गार्डियन 2026; जपानची लढाऊ विमाने प्रथमच भारतात
- जहाज — जेएस नातोरी (मोगामी श्रेणी); योकोसुका, 18 नोव्हेंबर
हे का महत्त्वाचे?
जपानसोबतचे संरक्षण तंत्रज्ञान सहकार्य हिंद-प्रशांत क्षेत्रातील सामरिक संतुलनाच्या दृष्टीने महत्त्वाचे आहे. सह-उत्पादनामुळे भारताची संरक्षण निर्मिती क्षमता वाढू शकते. मुख्य परीक्षेसाठी भारत–जपान विशेष सामरिक आणि जागतिक भागीदारी, हिंद-प्रशांत धोरण आणि संरक्षण निर्यात यांचा संदर्भ उपयुक्त.
📚 मूलभूत ज्ञान
- 2+2 संवाद: दोन देशांचे परराष्ट्र आणि संरक्षण मंत्री एकत्र बसून सुरक्षा आणि सामरिक विषयांवर चर्चा करतात, त्या स्वरूपाला 2+2 संवाद म्हणतात.
- सागरी स्वसंरक्षण दल: जपानच्या नौदलाला ‘सागरी स्वसंरक्षण दल’ म्हणतात; जपानच्या घटनेमुळे त्याची भूमिका संरक्षणात्मक मानली जाते.
- चोरटे जहाज: रडारला सहज न दिसणारी रचना असलेल्या जहाजांना चोरटे किंवा स्टेल्थ जहाज म्हणतात.
🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे
- संवाद — भारत–जपान 2+2; टोकियो; 19 नोव्हेंबर 2026.
- प्रकल्प — युनिकॉर्न; पहिला संयुक्त संरक्षण सह-विकास आणि सह-उत्पादन; मूलभूत करार जुलै 2026.
- चौकट — ‘जपानसोबत डिझाइन, भारतात निर्मिती’; वीर गार्डियन 2026 सराव.
या बातमीवर एक प्रश्न
भारत–जपान 2+2 मंत्रिस्तरीय संवादात (टोकियो, 19 नोव्हेंबर 2026) ‘युनिकॉर्न’ प्रकल्पाशी संबंधित संरक्षण करारांना गती देण्याचे ठरले. ‘युनिकॉर्न’ म्हणजे काय?
- Aभारत–जपान संयुक्त हवाई सराव; जपानी लढाऊ विमानांचा प्रथम सहभाग
- Bमोगामी श्रेणीची चोरटी फ्रिगेट; रचना हक्क हस्तांतरणाची तयारी
- Cपाणबुडीविरोधी क्षेपणास्त्र; जुलै 2026 मध्ये निर्यात करार
- Dजपानच्या जहाजांवरील चोरटा नौदल संपर्क अँटेना; पहिला संयुक्त सह-विकास उपक्रम
उत्तर पाहा
उत्तर: D. जपानच्या जहाजांवरील चोरटा नौदल संपर्क अँटेना; पहिला संयुक्त सह-विकास उपक्रम
युनिकॉर्न हा जपानच्या सागरी स्वसंरक्षण दलाच्या जहाजांवर बसवला जाणारा चोरटा नौदल संपर्क अँटेना असून तो दोन्ही देशांचा पहिला संयुक्त संरक्षण सह-विकास आणि सह-उत्पादन उपक्रम आहे. निर्यातीचा मूलभूत करार जुलै 2026 मध्ये झाला. वीर गार्डियन 2026 हा हवाई सराव आहे आणि जेएस नातोरी ही मोगामी श्रेणीची फ्रिगेट आहे; त्यामुळे इतर पर्याय चुकीचे.
स्रोत: अधिकृत प्रसिद्धीपत्रके / वृत्तसंस्था
संकलन व परीक्षेसाठी विश्लेषण: Study Katta संपादकीय टीम · आमचे संपादकीय धोरण · चूक आढळल्यास कळवा
