रूपपूर अणुप्रकल्पाचे पहिले युनिट बांगलादेशच्या ग्रिडशी जोडले
चाचणीत युनिटने 350 मेगावॅट वीज पुरवली; बांगलादेश अणुऊर्जा निर्मिती करणारा 33 वा देश.
परीक्षेत शक्यता ★★★ उच्च

सारांश
बांगलादेशातील रूपपूर अणुऊर्जा प्रकल्पाचे पहिले युनिट 17 नोव्हेंबर 2026 रोजी चाचणी तत्त्वावर देशाच्या राष्ट्रीय ग्रिडशी जोडले गेले; यामुळे बांगलादेश अणुऊर्जा निर्मिती करणारा 33 वा देश ठरल्याचे बातमीत म्हटले आहे. युनिटने सुमारे दुपारी 3:00 वाजता 350 मेगावॅट वीज पुरवली. न्यूक्लियर पॉवर प्लांट कंपनी बांगलादेश लिमिटेड ही चाचणी रशियाच्या रोसाटॉमसोबत घेत असून युनिट प्रथम 8 ते 10 तास वीज पुरवेल, मग सुमारे 28 तास खंडित करून पुन्हा 4 ते 6 तासांच्या कार्यान्वयन तपासणीसाठी जोडले जाईल.
पबना जिल्ह्यातील ईश्वरदी येथे, ढाक्यापासून सुमारे 160 किलोमीटरवर असलेल्या या प्रकल्पात दोन व्हीव्हीईआर-1200 रिॲक्टर असून प्रत्येकाची क्षमता 1,200 मेगावॅट, म्हणजे एकूण 2,400 मेगावॅट आहे. रशियाच्या तांत्रिक आणि आर्थिक साहाय्याने उभारलेल्या या प्रकल्पाचा खर्च सुमारे 12.65 अब्ज अमेरिकी डॉलर आहे. पहिल्या युनिटने 11 ऑक्टोबर 2026 रोजी क्रांतिक अवस्था गाठली; बांगलादेश अणुऊर्जा नियामक प्राधिकरणाच्या मंजुरीनंतर 2027 च्या सुरुवातीला पूर्ण क्षमतेने व्यावसायिक कार्यान्वयन अपेक्षित असून दुसरे युनिट 2028 मध्ये पूर्णपणे सुरू होणार आहे.
सापळा सावधान
350 मेगावॅट हा ग्रिडला प्रत्यक्ष पुरवठा आहे; क्षमता प्रत्येकी 1,200 आणि एकूण 2,400 मेगावॅट. जोडणी 17 नोव्हेंबर 2026, क्रांतिक अवस्था 11 ऑक्टोबर 2026; दुसरे युनिट 2028.
लक्षात ठेवा
- 33 वा देश
- 350 मेगावॅट
- 2,400 मेगावॅट
हे का महत्त्वाचे?
अणुऊर्जेमुळे बांगलादेशाचे जीवाश्म इंधनावरील अवलंबित्व कमी होऊन वीज पुरवठ्याची स्थिरता वाढण्याची अपेक्षा आहे. भारताचा शेजारी असल्याने दक्षिण आशियातील ऊर्जा सुरक्षा आणि या प्रदेशातील रशियाची भूमिका या दृष्टीने हा प्रकल्प महत्त्वाचा ठरतो. मुख्य परीक्षेसाठी अणुसुरक्षा, नियामक चौकट आणि शेजारी देशांतील ऊर्जा राजनय यांचा संदर्भ उपयुक्त आहे.
📚 मूलभूत ज्ञान
- व्हीव्हीईआर रिॲक्टर: व्हीव्हीईआर हे रशियन रचनेचे दाबयुक्त जल रिॲक्टर असून त्यात पाणी शीतक आणि मंदक अशा दोन्ही भूमिका बजावते.
- क्रांतिक अवस्था: रिॲक्टरमध्ये विखंडन साखळी अभिक्रिया स्वयंपोषी झाली की तो क्रांतिक अवस्थेत आला असे म्हणतात; त्यानंतर शक्ती हळूहळू वाढवून वीज निर्मिती केली जाते.
- रोसाटॉम: रोसाटॉम ही रशियाची सरकारी अणुऊर्जा कंपनी असून ती अनेक देशांत अणुभट्ट्या उभारण्याचे काम करते.
🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे
- रूपपूर युनिट 1 — 17 नोव्हेंबर 2026 रोजी चाचणी तत्त्वावर राष्ट्रीय ग्रिडशी जोडले; 350 मेगावॅट पुरवठा.
- रचना — दोन व्हीव्हीईआर-1200 रिॲक्टर; प्रत्येकी 1,200 मेगावॅट, एकूण 2,400 मेगावॅट; खर्च सुमारे 12.65 अब्ज अमेरिकी डॉलर.
- वेळापत्रक — क्रांतिक अवस्था 11 ऑक्टोबर 2026; दुसरे युनिट 2028 मध्ये पूर्णपणे सुरू होणार.
या बातमीवर एक प्रश्न
17 नोव्हेंबर 2026 रोजी बांगलादेशातील रूपपूर अणुऊर्जा प्रकल्पाचे पहिले युनिट चाचणी तत्त्वावर राष्ट्रीय ग्रिडशी जोडले गेले. या प्रकल्पाच्या रचनेबाबत कोणता पर्याय बरोबर आहे?
- Aदोन रिॲक्टर; प्रत्येकी 350 मेगावॅट
- Bदोन रिॲक्टर; प्रत्येकी 1,200 मेगावॅट
- Cएक रिॲक्टर; एकूण 2,400 मेगावॅट
- Dदोन रिॲक्टर; एकूण 1,200 मेगावॅट
उत्तर पाहा
उत्तर: B. दोन रिॲक्टर; प्रत्येकी 1,200 मेगावॅट
बातमीनुसार प्रकल्पात दोन व्हीव्हीईआर-1200 रिॲक्टर असून प्रत्येकाची क्षमता 1,200 मेगावॅट, म्हणजे एकूण 2,400 मेगावॅट आहे. 350 मेगावॅट हे पहिल्या युनिटने चाचणीदरम्यान ग्रिडला पुरवलेले प्रमाण आहे. पहिल्या युनिटने 11 ऑक्टोबर 2026 रोजी क्रांतिक अवस्था गाठली आणि दुसरे युनिट 2028 मध्ये पूर्णपणे सुरू होणार आहे.
स्रोत: वर्ल्ड न्यूक्लियर न्यूज
संकलन व परीक्षेसाठी विश्लेषण: Study Katta संपादकीय टीम · आमचे संपादकीय धोरण · चूक आढळल्यास कळवा
