अमेरिका, मेक्सिको आणि बोलिव्हियाने गमावला गोवर निर्मूलनाचा दर्जा
कारण — किमान 12 महिने एकाच जनुकीय प्रकाराचा अखंड प्रसार; मेक्सिकोत 13,800 हून अधिक रुग्ण.
परीक्षेत शक्यता ★★★ उच्च

सारांश
पॅन अमेरिकन आरोग्य संघटनेने (पीएएचओ) 17 नोव्हेंबर 2026 रोजी अमेरिका, मेक्सिको आणि बोलिव्हिया यांनी गोवर निर्मूलनाचा दर्जा गमावल्याचे जाहीर केले. पीएएचओ ही जागतिक आरोग्य संघटनेची प्रादेशिक शाखा असून तिच्या देखरेख व पुनर्पडताळणी आयोगाने 10 ते 13 नोव्हेंबर दरम्यान आढावा घेतला. जानेवारी 2025 ते जानेवारी 2026 दरम्यान किमान 12 महिने एकाच जनुकीय प्रकाराचा अखंड प्रसार टिकला होता.
अमेरिका खंड 2016 मध्ये निर्मूलन प्रमाणित झालेला पहिला प्रदेश होता; कॅनडाने 2025 मध्ये दर्जा गमावला. 12 नोव्हेंबरपर्यंत अमेरिकेत 2026 मध्ये 5,400 हून अधिक रुग्ण आणि 10 मृत्यू नोंदले, जो 1991 नंतरचा सर्वांत गंभीर उद्रेक आहे; मेक्सिकोत 13,800 हून अधिक रुग्ण नोंदले, जे 1989-90 नंतरचे सर्वाधिक आहेत. अमेरिकेतील बालवाडी एमएमआर लसीकरण 2019-20 मधील 95.2% वरून 2025-26 मध्ये 92.4% वर घसरले, म्हणजे 95% मर्यादेखाली.
पीएएचओचे संचालक जार्बास बार्बोसा यांनी लसीकरणाचे आवाहन केले; तिन्ही देश सुधारात्मक आराखडे सादर करतील.
सापळा सावधान
कॅनडाने 2025 मध्ये दर्जा गमावला; या तीन देशांची घोषणा 17 नोव्हेंबर 2026 ची. अमेरिकेचे लसीकरण 92.4% म्हणजे 95% मर्यादेखाली; 95.2% हे 2019-20 चे प्रमाण.
लक्षात ठेवा
- तीन देश
- किमान 12 महिने
- 2016 पहिला प्रदेश
उपक्रमाचे मुद्दे
- निर्णय — पीएएचओ; 17 नोव्हेंबर 2026
- देश — अमेरिका, मेक्सिको आणि बोलिव्हिया
- कारण — किमान 12 महिने एकाच जनुकीय प्रकाराचा अखंड प्रसार
- अमेरिका — 5,400 हून अधिक रुग्ण आणि 10 मृत्यू; मेक्सिको — 13,800 हून अधिक रुग्ण
- एमएमआर लसीकरण (अमेरिका) — 95.2% वरून 92.4%
हे का महत्त्वाचे?
लसीकरणातील घसरण थोड्या काळातही रोगाचे पुनरागमन घडवू शकते, हा धडा भारतासह सर्व देशांसाठी महत्त्वाचा आहे. निर्मूलनाचा दर्जा टिकवण्यासाठी सातत्यपूर्ण लसीकरण, देखरेख आणि सार्वजनिक विश्वास आवश्यक असतो. मुख्य परीक्षेसाठी सार्वजनिक आरोग्य, लसीकरण संकोच आणि जागतिक आरोग्य प्रशासन यांसाठी हा विषय उपयुक्त आहे.
📚 मूलभूत ज्ञान
- गोवर: गोवर हा अत्यंत संसर्गजन्य विषाणूजन्य रोग असून तो श्वसनमार्गातून पसरतो; लसीकरण हा त्यावरील मुख्य प्रतिबंधक उपाय आहे.
- सामूहिक प्रतिकारशक्ती: गोवरासारख्या अत्यंत संसर्गजन्य रोगासाठी लोकसंख्येतील सुमारे 95% लोकांचे लसीकरण आवश्यक मानले जाते.
- पीएएचओ: पॅन अमेरिकन आरोग्य संघटना अमेरिका खंडातील देशांसाठी जागतिक आरोग्य संघटनेचे प्रादेशिक कार्यालय म्हणून काम करते आणि तिचे मुख्यालय वॉशिंग्टन डी.सी. येथे आहे.
🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे
- निर्णय — 17 नोव्हेंबर 2026; पीएएचओ; अमेरिका, मेक्सिको आणि बोलिव्हिया यांनी दर्जा गमावला.
- कारण — जानेवारी 2025 ते जानेवारी 2026 दरम्यान किमान 12 महिने एकाच जनुकीय प्रकाराचा अखंड प्रसार.
- पार्श्वभूमी — अमेरिका खंड 2016 मध्ये पहिला निर्मूलन प्रमाणित प्रदेश; कॅनडाने 2025 मध्ये दर्जा गमावला.
या बातमीवर एक प्रश्न
पॅन अमेरिकन आरोग्य संघटनेने (पीएएचओ) 17 नोव्हेंबर 2026 रोजी तीन देशांनी गोवर निर्मूलनाचा दर्जा गमावल्याचे जाहीर केल्याबाबत खालील विधानांचा विचार करा. कोणती विधाने बरोबर आहेत? 1. अमेरिका, मेक्सिको आणि बोलिव्हिया यांनी हा दर्जा गमावला. 2. जानेवारी 2025 ते जानेवारी 2026 दरम्यान किमान 12 महिने एकाच जनुकीय प्रकाराचा अखंड प्रसार हे कारण होते. 3. अमेरिका खंड 2016 मध्ये स्थानिक गोवर प्रसार निर्मूलन प्रमाणित झालेला जागतिक आरोग्य संघटनेचा पहिला प्रदेश होता. 4. कॅनडाने हा दर्जा 2026 मध्ये गमावला.
- Aफक्त 1, 2 आणि 4
- Bफक्त 1, 3 आणि 4
- Cफक्त 2, 3 आणि 4
- Dफक्त 1, 2 आणि 3
उत्तर पाहा
उत्तर: D. फक्त 1, 2 आणि 3
विधान 4 चुकीचे आहे: कॅनडाने हा दर्जा 2026 मध्ये नव्हे, तर 2025 मध्ये दीर्घ उद्रेकानंतर गमावला. विधाने 1, 2 आणि 3 बातमीनुसार बरोबर आहेत. आयोगाने 10 ते 13 नोव्हेंबर दरम्यान आढावा घेतला आणि 12 नोव्हेंबरपर्यंत अमेरिकेत 2026 मध्ये 5,400 हून अधिक रुग्ण नोंदले गेले.
स्रोत: पॅन अमेरिकन आरोग्य संघटना (पीएएचओ)
संकलन व परीक्षेसाठी विश्लेषण: Study Katta संपादकीय टीम · आमचे संपादकीय धोरण · चूक आढळल्यास कळवा
