App डाउनलोड करा
पर्यावरणबातमी 9 / 10पर्यावरण • वन्यजीव

सरिस्का व्याघ्र प्रकल्पात प्रथमच कॉमन नवाब फुलपाखराची नोंद

फुलपाखरू ओलसर मातीतून क्षार घेताना (मड-पडलिंग) टिपले; छायाचित्रकार धवल डोंगा.

परीक्षेत शक्यता ★★ मध्यम

प्रकाशित: ·अद्ययावत: ·1 मिनिटे वाचन
सरिस्का व्याघ्र प्रकल्पात प्रथमच कॉमन नवाब फुलपाखराची नोंद — चालू घडामोडी 21 नोव्हेंबर 2026

सारांश

कॉमन नवाब या फुलपाखराची (पॉलियुरा अथामास) उत्तर राजस्थानातील सरिस्का व्याघ्र प्रकल्पात 17 नोव्हेंबर 2026 रोजी प्रथमच नोंद झाली; क्षेत्रीय जीवशास्त्रज्ञ धवल डोंगा यांनी प्रकल्प कार्यालयाजवळ त्याचे छायाचित्र घेतले. सकाळी सुमारे 10:30 वाजता हे फुलपाखरू ओलसर मातीतून क्षार आणि खनिजे घेत होते; या वर्तनाला मड-पडलिंग म्हणतात. यापूर्वी राजस्थानात ही प्रजाती माउंट आबू आणि उदयपूरसह दक्षिण अरवली क्षेत्रातून ज्ञात होती.

या नोंदीमुळे सरिस्कातील यापूर्वी नोंदलेल्या 47 फुलपाखरू प्रजातींत एका नव्या प्रजातीची भर पडली. कॉमन नवाब वन्यजीव संरक्षण कायदा 1972 च्या अनुसूची दोनमध्ये समाविष्ट आहे. सरिस्का व्याघ्र प्रकल्पाने 2016 ते 2018 दरम्यान आणि जुलै 2025 मध्ये फुलपाखरू सर्वेक्षणे घेतली; त्यात गोल्डन बर्डविंग ही प्रजाती आढळली.

कॉमन नवाब निम्फॅलिडी कुळातील चॅरॅक्सिनी उपकुटुंबात येतो; त्याच्या अळ्या बाउहिनिया आणि अल्बिझिया या शेंगावर्गीय वनस्पतींवर वाढतात, त्यामुळे केवळ प्रौढ फुलपाखराच्या नोंदीवरून तेथे प्रजनन होते असे सिद्ध होत नाही.

सापळा सावधान

यापूर्वीच्या 47 प्रजातींत एकाची भर. आधी राजस्थानात फक्त दक्षिण अरवलीत नोंद. संरक्षण अनुसूची दोन. गोल्डन बर्डविंग सर्वेक्षणातील प्रजाती, नवाब नव्हे.

लक्षात ठेवा

  • प्रथमच नोंद
  • 47 प्रजाती
  • मड-पडलिंग

उपक्रमाचे मुद्दे

  1. प्रजाती — कॉमन नवाब (पॉलियुरा अथामास)
  2. नोंद — सरिस्का व्याघ्र प्रकल्प; 17 नोव्हेंबर 2026
  3. छायाचित्रकार — धवल डोंगा; वर्तन — मड-पडलिंग
  4. यापूर्वी राजस्थानात — दक्षिण अरवली (माउंट आबू, उदयपूर)
  5. सरिस्कातील प्रजाती — यापूर्वी 47; संरक्षण — अनुसूची दोन (1972)

हे का महत्त्वाचे?

फुलपाखरांच्या नोंदी स्थानिक परिसंस्थेच्या आरोग्याचे आणि जैवविविधतेचे निदर्शक मानल्या जातात; व्याघ्र प्रकल्पांत केवळ वाघच नव्हे, तर इतर प्रजातींचेही दस्तऐवजीकरण महत्त्वाचे ठरते. मुख्य परीक्षेसाठी जैवविविधता संवर्धन, वन्यजीव संरक्षण कायदा आणि क्षेत्रीय सर्वेक्षणांचे महत्त्व या संदर्भात उपयुक्त आहे.

📚 मूलभूत ज्ञान

  • सरिस्का: सरिस्का व्याघ्र प्रकल्प राजस्थानातील अलवर जिल्ह्यात अरवली पर्वतरांगेत आहे.
  • संरक्षण अनुसूची: वन्यजीव (संरक्षण) कायदा 1972 मध्ये प्रजातींना संरक्षणाच्या स्तरानुसार अनुसूचींत ठेवले जाते; अनुसूची एकमधील प्रजातींना सर्वोच्च संरक्षण मिळते.
  • फुलपाखरे: फुलपाखरे परागसिंचन करतात आणि परिसंस्थेच्या आरोग्याचे सूचक मानली जातात.

🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे

  • नोंद — कॉमन नवाब (पॉलियुरा अथामास); सरिस्का व्याघ्र प्रकल्प, राजस्थान; 17 नोव्हेंबर 2026; प्रथमच.
  • सरिस्कातील आधीच्या 47 फुलपाखरू प्रजातींत भर; आधी राजस्थानात दक्षिण अरवलीत (माउंट आबू, उदयपूर) नोंद.
  • संरक्षण — वन्यजीव संरक्षण कायदा 1972 ची अनुसूची दोन; सर्वेक्षणे 2016 ते 2018 आणि जुलै 2025.

या बातमीवर एक प्रश्न

सरिस्का व्याघ्र प्रकल्पात 17 नोव्हेंबर 2026 रोजी कॉमन नवाब फुलपाखराची प्रथमच नोंद झाली. ते सकाळी सुमारे 10:30 वाजता ओलसर मातीतून क्षार आणि खनिजे घेत असताना दिसले. या वर्तनाला काय म्हणतात?

  1. Aपरागसिंचन
  2. Bमड-पडलिंग
  3. Cस्थलांतर
  4. Dकोषावस्था
उत्तर पाहा

उत्तर: B. मड-पडलिंग

बातमीनुसार ओलसर मातीतून क्षार आणि खनिजे घेण्याच्या फुलपाखराच्या वर्तनाला मड-पडलिंग म्हणतात. परागसिंचन म्हणजे फुलांतील परागकणांचे वहन, स्थलांतर म्हणजे हंगामी प्रवास आणि कोषावस्था हा जीवनचक्रातील टप्पा आहे. सरिस्कातील यापूर्वी नोंदलेल्या 47 प्रजातींत या नोंदीमुळे एकाची भर पडली.

त्या दिवसाची पूर्ण टेस्ट सोडवा →

स्रोत: अधिकृत प्रसिद्धीपत्रके / वृत्तसंस्था

संकलन व परीक्षेसाठी विश्लेषण: Study Katta संपादकीय टीम · आमचे संपादकीय धोरण · चूक आढळल्यास कळवा

संबंधित बातम्या