अरुणाचलमध्ये पाच नव्या शिंगधारी बेडकांचा शोध; पहिला गोगलगाय खाणारा बेडूक!
सारांश
दिल्ली विद्यापीठ आणि हार्वर्ड विद्यापीठातील शास्त्रज्ञांनी अरुणाचल प्रदेशात जिंगोफ्रिस या वंशातील पाच नव्या लहान शिंगधारी बेडूक प्रजाती ओळखल्या; ईशान्य भारतात पाच वर्षे केलेल्या क्षेत्र-अन्वेषणानंतर हे निष्कर्ष ‘रॉयल सोसायटी ओपन सायन्स’ मध्ये प्रसिद्ध झाले आणि सुमारे 12 ते 14 नोव्हेंबर 2026 दरम्यान त्याबद्दलचे वृत्त आले. जिंगोफ्रिस तानोगोगो ही प्रजाती भारतातील पहिला नोंदवलेला गोगलगाय खाणारा बेडूक असून मेगोफ्रिडी कुळातील गोगलगाय खाण्याची ही पहिलीच नोंद आहे; त्रिमितीय मायक्रो-सीटी प्रतिमांनी तिच्या पोटात जमिनीवरील गोगलगायींची संपूर्ण कवचे दाखवली. तीन प्रजातींची नावे स्थानिक समुदाय, भाषा किंवा प्रदेश यांना मान्यता देतात: जिंगोफ्रिस तानीइतातीई झिरो खोऱ्यातील तानी जमातीचा सन्मान करते, तानोगोगो हा अपातानी भाषेतील गोगलगायीसाठीचा शब्द आहे आणि जिंगोफ्रिस सियांगेन्सिस हे नाव सियांग प्रदेशावरून आहे.
अभ्यासाचे नेतृत्व हार्वर्डच्या म्युझियम ऑफ कम्पॅरेटिव्ह झूलॉजीच्या डॉ. सोनाली गर्ग यांनी केले; ज्येष्ठ प्राध्यापक एस. डी.
बिजू आणि डॉक्टरेट संशोधक टागे ताजो व राधाकृष्ण उपाध्याय के. हे दिल्ली विद्यापीठाचे आहेत. शिंगधारी बेडकांचे वैविध्य कित्येक दशलक्ष वर्षांत हिमालयाच्या उभारणीशी आणि आशियाई मान्सूनच्या तीव्रतेशी जुळून आल्याचे अभ्यासात सुचवले आहे.
🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे
- शोध: जिंगोफ्रिस वंशातील पाच नव्या प्रजाती; अरुणाचल प्रदेश; दिल्ली विद्यापीठ आणि हार्वर्ड विद्यापीठ; प्रकाशन — रॉयल सोसायटी ओपन सायन्स.
- जिंगोफ्रिस तानोगोगो: भारतातील पहिला नोंदवलेला गोगलगाय खाणारा बेडूक; मेगोफ्रिडी कुळातील पहिली नोंद; तानोगोगो — अपातानी भाषेत गोगलगाय.
- नावे आणि नेतृत्व: तानीइतातीई — तानी जमात, झिरो खोरे; सियांगेन्सिस — सियांग प्रदेश; नेतृत्व — डॉ. सोनाली गर्ग; ज्येष्ठ प्राध्यापक एस. डी. बिजू.
📚 मूलभूत ज्ञान
- मेगोफ्रिडी: जंगलात राहणाऱ्या या बेडकांच्या काही प्रजाती वाळलेल्या पानांसारख्या दिसतात आणि त्यांच्या त्वचेच्या घड्या पानांच्या शिरांचे अनुकरण करतात.
- मायक्रो-सीटी: क्ष-किरण सूक्ष्मछेदचित्रणाने मूळ नमुना न नष्ट करता त्याचे त्रिमितीय आभासी प्रतिमा तयार केले जाते.
- ईशान्य भारत: हा प्रदेश जैवविविधतेच्या जागतिक हॉटस्पॉट क्षेत्रांत मोडतो आणि अनेक नव्या प्रजातींचे शोध येथे होतात.
हे का महत्त्वाचे?
नव्या प्रजातींचा शोध हिमालयाच्या पूर्वेकडील भागातील जैवविविधतेची अपुरी नोंद दाखवतो आणि संवर्धन धोरणासाठी प्रजातींची अचूक ओळख आवश्यक असल्याचे अधोरेखित करतो. स्थानिक जमाती आणि भाषा यांवरून प्रजातींना नावे देणे स्थानिक समुदायांच्या सहभागाची दखल घेते. मुख्य परीक्षेसाठी जैवविविधता हॉटस्पॉट, वर्गीकरणशास्त्र आणि हवामान-भूशास्त्रीय बदलांचा प्रजाती वैविध्यावरील परिणाम हे मुद्दे उपयुक्त आहेत.
स्रोत: पर्यावरण आणि जैवविविधता वृत्त (12 ते 14 नोव्हेंबर 2026)
© Study Katta · स्रोतासह शेअर करा