App डाउनलोड करा
पर्यावरणबातमी 1 / 10पर्यावरण • हवामान राजनय

कॉप 31 मध्ये भारत-स्वीडनची लीडआयटी 3.0 सुरू; ब्राझील नवा सदस्य

कॉप 31 मध्ये भारत-स्वीडनची लीडआयटी 3.0 सुरू; ब्राझील नवा सदस्य.

परीक्षेत शक्यता ★★★ उच्च

प्रकाशित: ·अद्ययावत: ·2 मिनिटे वाचन
कॉप 31 मध्ये भारत-स्वीडनची लीडआयटी 3.0 सुरू; ब्राझील नवा सदस्य — चालू घडामोडी 20 नोव्हेंबर 2026

सारांश

भारत आणि स्वीडन यांनी 17 नोव्हेंबर 2026 रोजी तुर्कीयेतील अंताल्या येथे कॉप 31 मध्ये औद्योगिक संक्रमणासाठीच्या नेतृत्व गटाचा (लीडआयटी) तिसरा टप्पा, लीडआयटी 3.0, सुरू केला; ब्राझील या उपक्रमाचा नवा सदस्य देश म्हणून सामील झाला. उद्योग नेत्यांच्या गोलमेज बैठकीतील या प्रारंभाच्या सहअध्यक्षपदी भारताचे केंद्रीय पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्री भूपेंद्र यादव आणि स्वीडनचे हवामान व उद्योग राज्य सचिव हेलेना डिरसेन होते. 2027 ते 2030 साठी लीडआयटी 3.0 औद्योगिक प्रकल्पांचा विस्तार, भांडवल उभारणी आणि अंमलबजावणीभिमुख हवामान कृतीवर भर देईल; भारत आणि स्वीडनच्या पंतप्रधानांनी मे 2026 मध्ये या नव्या आदेशाचे स्वागत करून कॉप 31 मध्ये त्याच्या घोषणेची मागणी केली होती.

लीडआयटी 2019 मध्ये न्यूयॉर्क येथील संयुक्त राष्ट्र हवामान कृती शिखर परिषदेत जागतिक आर्थिक मंचाच्या पाठबळाने सुरू झाली होती, ऊर्जा-प्रखर उद्योगांचे कमी-कार्बन उत्पादनाकडे संक्रमण गतिमान करण्यासाठी. यादव यांनी 2005 ते 2022 दरम्यान भारताची उत्सर्जन तीव्रता 37.38% कमी झाल्याचे आणि लक्ष्यापेक्षा पाच वर्षे आधी 50% अजीवाश्म इंधनाधारित स्थापित वीज क्षमता गाठल्याचे सांगितले; कॉप 31 अंताल्यातील एक्स्पो सेंटरमध्ये 9 ते 20 नोव्हेंबर 2026 दरम्यान सुरू आहे.

सापळा सावधान

लीडआयटी 2019 मध्ये सुरू झाली; तिसरा टप्पा 2027 ते 2030 साठी. उत्सर्जन तीव्रता घट 37.38% (2005 ते 2022); 50% अजीवाश्म वीज क्षमता लक्ष्यापेक्षा पाच वर्षे आधी. कॉप 31 — 9 ते 20 नोव्हेंबर 2026.

लक्षात ठेवा

  • लीडआयटी 3.0
  • ब्राझील नवा सदस्य
  • 2027 ते 2030

उपक्रमाचे मुद्दे

  1. लीडआयटी 3.0 — 17 नोव्हेंबर 2026; कॉप 31, अंताल्या
  2. नवा सदस्य — ब्राझील
  3. सहअध्यक्ष — भूपेंद्र यादव आणि हेलेना डिरसेन
  4. पहिली सुरुवात — 2019, न्यूयॉर्क; नवा आदेश — 2027 ते 2030
  5. भारत — उत्सर्जन तीव्रता 37.38% घट (2005 ते 2022)

हे का महत्त्वाचे?

जड उद्योग, म्हणजे पोलाद आणि सिमेंट, हे कार्बन उत्सर्जनातील कठीण क्षेत्र मानले जाते; म्हणून औद्योगिक संक्रमणासाठी भांडवल आणि तंत्रज्ञान जमवणारा लीडआयटी सारखा मंच विकसनशील देशांसाठी महत्त्वाचा आहे. ब्राझीलच्या प्रवेशामुळे उपक्रमाचा भौगोलिक आणि राजनैतिक पाया विस्तारतो आणि हवामान राजनयात भारताची नेतृत्वभूमिका बळकट होते. मुख्य परीक्षा आणि मुलाखतीसाठी हवामान वित्त, औद्योगिक कार्बनमुक्ती आणि भारताची राष्ट्रीय निर्धारित योगदाने यांचा संबंध मांडण्यास हा विषय उपयुक्त आहे.

📚 मूलभूत ज्ञान

  • हवामान परिषदेची रचना: कॉप ही संयुक्त राष्ट्र हवामान बदल चौकट कराराची आणि सीएमए ही पॅरिस कराराची स्वतंत्र करार-मंडळे आहेत, पण त्यांची सत्रे सहसा समांतर भरवली जातात.
  • सिमेंट उत्सर्जन: केवळ स्वच्छ ऊर्जेने सिमेंटचे कार्बनमुक्तीकरण होत नाही, कारण चुनखडीच्या कॅल्सिनेशनमधून प्रक्रिया कार्बन डायऑक्साइड बाहेर पडतो; त्यामुळे क्लिंकर पर्याय आणि कार्बन पकडही महत्त्वाची ठरते.
  • पोलादनिर्मिती: ब्लास्ट फर्नेसमध्ये लोहखनिजाच्या क्षपणासाठी कोक वापरतात, तर थेट-क्षपित लोहात हायड्रोजन वापरून नंतर विद्युत-आर्क भट्टीत शुद्धीकरण करता येते.

🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे

  • लीडआयटी 3.0 — सुरुवात 17 नोव्हेंबर 2026; कॉप 31, अंताल्या (तुर्कीये); नवा सदस्य — ब्राझील.
  • संस्थापक — भारत आणि स्वीडन; पहिली सुरुवात 2019, न्यूयॉर्क; नवा आदेश 2027 ते 2030.
  • भारताची प्रगती — उत्सर्जन तीव्रता 37.38% घट (2005 ते 2022); 50% अजीवाश्म इंधनाधारित वीज क्षमता.

या बातमीवर एक प्रश्न

17 नोव्हेंबर 2026 रोजी तुर्कीयेतील अंताल्या येथील कॉप 31 मध्ये भारत आणि स्वीडन यांनी औद्योगिक संक्रमणासाठीच्या नेतृत्व गटाचा (लीडआयटी) तिसरा टप्पा सुरू केला. या उपक्रमाचा नवा सदस्य देश कोणता?

  1. Aब्राझील
  2. Bस्वीडन
  3. Cतुर्कीये
  4. Dभारत
उत्तर पाहा

उत्तर: A. ब्राझील

बातमीनुसार ब्राझील लीडआयटी 3.0 चा नवा सदस्य देश म्हणून सामील झाला. स्वीडन आणि भारत हे उपक्रम सुरू करणारे देश आहेत, तर तुर्कीये हे कॉप 31 चे यजमान ठिकाण आहे. लीडआयटी 2019 मध्ये न्यूयॉर्कमध्ये सुरू झाली होती आणि नवा आदेश 2027 ते 2030 साठी आहे.

त्या दिवसाची पूर्ण टेस्ट सोडवा →

स्रोत: द हॅन्स इंडिया

संकलन व परीक्षेसाठी विश्लेषण: Study Katta संपादकीय टीम · आमचे संपादकीय धोरण · चूक आढळल्यास कळवा

संबंधित बातम्या