भारतीय नौदलाच्या दीर्घ पल्ल्याच्या सागरी टेहळणीची 50 वर्षे पूर्ण
पी-8आयवर आयएनएएस 312 चे 50,000 उड्डाण तास; स्क्वॉड्रन पाच सुपर कॉन्स्टेलेशन विमानांसह सुरू झाले.
परीक्षेत शक्यता ★★ मध्यम

सारांश
भारतीय नौदलाने 18 नोव्हेंबर 2026 रोजी दीर्घ पल्ल्याच्या सागरी टेहळणी (एलआरएमआर) कारवायांची 50 वर्षे आणि ‘अल्बाट्रॉस’ या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या भारतीय नौदल हवाई स्क्वॉड्रन (आयएनएएस) 312 चा स्थापना वर्धापन दिन साजरा केला. हे स्क्वॉड्रन 18 नोव्हेंबर 1976 रोजी गोव्यातील आयएनएस हंसा येथे कार्यान्वित झाले आणि भारतीय वायुदलाकडून हस्तांतरित झालेल्या पाच लॉकहीड सुपर कॉन्स्टेलेशन विमानांसह सुरू झाले. नौदलाच्या एलआरएमआर विमानांत 1977 मध्ये दाखल इल्युशिन आयएल-38, 1988 मध्ये दाखल तुपोलेव्ह टीयू-142एम आणि 2013 मध्ये दाखल बोईंग पी-8आय पोसायडन यांचा समावेश आहे; त्यांनी ऑपरेशन कॅक्टस, विजय, पराक्रम आणि सिंदूर तसेच समुद्री चाचेगिरीविरोधी आणि शोध-बचाव मोहिमांना साह्य केले.
आयएनएएस 312 पी-8आय विमाने अरक्कोणम येथील आयएनएस राजाली येथून चालवते, तर आयएनएएस 316 ती गोव्यातील आयएनएस हंसा येथून चालवते. सप्टेंबर 2025 मध्ये आयएनएस राजाली येथील दोन दिवसांच्या एलआरएमआर चर्चासत्रात आयएनएएस 312 चा पी-8आयवर 50,000 उड्डाण तास पूर्ण केल्याबद्दल गौरव झाला; आयएनएस राजालीवर एमक्यू-9बी सी गार्डियन ड्रोनही सागरी टेहळणी आणि पाणबुडीविरोधी युद्धासाठी चालवले जातात.
सापळा सावधान
आयएल-38 — 1977, टीयू-142एम — 1988, पी-8आय — 2013. आयएनएएस 312 आता राजालीतून, पण 1976 मध्ये हंसा येथे कार्यान्वित; आयएनएएस 316 हंसातून.
लक्षात ठेवा
- 50 वर्षे
- आयएनएएस 312
- 18 नोव्हेंबर 1976
उपक्रमाचे मुद्दे
- स्क्वॉड्रन — आयएनएएस 312 ‘अल्बाट्रॉस’; 18 नोव्हेंबर 1976; आयएनएस हंसा, गोवा
- सुरुवात — पाच लॉकहीड सुपर कॉन्स्टेलेशन (भारतीय वायुदलाकडून)
- आयएल-38 — 1977; टीयू-142एम — 1988; पी-8आय — 2013
- तळ — आयएनएएस 312: आयएनएस राजाली; आयएनएएस 316: आयएनएस हंसा
- पी-8आयवर आयएनएएस 312 चे 50,000 उड्डाण तास
हे का महत्त्वाचे?
हिंदी महासागर क्षेत्रातील भारताच्या सागरी सुरक्षेसाठी दीर्घ पल्ल्याची टेहळणी क्षमता मूलभूत आहे; पाणबुडीविरोधी युद्ध आणि सागरी क्षेत्र जागरूकतेत ती निर्णायक ठरते. जुन्या विमानांपासून आधुनिक पी-8आय आणि ड्रोनपर्यंतचा प्रवास संरक्षण आधुनिकीकरण दर्शवतो. मुख्य परीक्षेसाठी सागरी सुरक्षा, संरक्षण आधुनिकीकरण आणि हिंद-प्रशांत धोरण यांचा संदर्भ उपयुक्त आहे.
📚 मूलभूत ज्ञान
- सागरी टेहळणी: दीर्घ पल्ल्याची सागरी टेहळणी विमाने समुद्रावर दीर्घकाळ उड्डाण करून जहाजे आणि पाणबुड्यांचा शोध घेतात व देखरेख ठेवतात.
- आयएनएस राजाली: तमिळनाडूतील अरक्कोणम येथे असलेला आयएनएस राजाली हा भारतीय नौदलाचा हवाई तळ आहे.
- ऑपरेशन कॅक्टस: ऑपरेशन कॅक्टस ही 1988 मध्ये मालदीवमधील सत्तांतराचा प्रयत्न हाणून पाडण्यासाठी भारताने केलेली लष्करी मदत मोहीम होती.
🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे
- आयएनएएस 312 ‘अल्बाट्रॉस’ — कार्यान्वयन 18 नोव्हेंबर 1976, आयएनएस हंसा, गोवा; पाच सुपर कॉन्स्टेलेशन विमाने.
- विमाने — इल्युशिन आयएल-38 (1977), तुपोलेव्ह टीयू-142एम (1988), बोईंग पी-8आय (2013).
- तळ — आयएनएएस 312: आयएनएस राजाली, अरक्कोणम; आयएनएएस 316: आयएनएस हंसा; पी-8आयवर 50,000 उड्डाण तास.
या बातमीवर एक प्रश्न
भारतीय नौदलाने 18 नोव्हेंबर 2026 रोजी दीर्घ पल्ल्याच्या सागरी टेहळणीची 50 वर्षे आणि आयएनएएस 312 ‘अल्बाट्रॉस’ चा वर्धापन दिन साजरा केल्याबाबत खालील विधानांचा विचार करा. कोणती विधाने बरोबर आहेत? 1. आयएनएएस 312 18 नोव्हेंबर 1976 रोजी गोव्यातील आयएनएस हंसा येथे कार्यान्वित झाले. 2. हे स्क्वॉड्रन भारतीय वायुदलाकडून हस्तांतरित झालेल्या पाच लॉकहीड सुपर कॉन्स्टेलेशन विमानांसह सुरू झाले. 3. तुपोलेव्ह टीयू-142एम 1977 मध्ये आणि इल्युशिन आयएल-38 1988 मध्ये नौदलात दाखल झाले. 4. आयएनएएस 316 पी-8आय विमाने गोव्यातील आयएनएस हंसा येथून चालवते.
- Aफक्त 1, 2 आणि 4
- Bफक्त 1, 3 आणि 4
- Cफक्त 2, 3 आणि 4
- Dफक्त 1, 2 आणि 3
उत्तर पाहा
उत्तर: A. फक्त 1, 2 आणि 4
विधान 3 चुकीचे आहे: इल्युशिन आयएल-38 1977 मध्ये आणि तुपोलेव्ह टीयू-142एम 1988 मध्ये दाखल झाले; तारखा उलट दिल्या आहेत. विधाने 1, 2 आणि 4 बातमीनुसार बरोबर आहेत. बोईंग पी-8आय 2013 मध्ये दाखल झाले आणि आयएनएएस 312 ती अरक्कोणम येथील आयएनएस राजाली येथून चालवते.
स्रोत: मरीन इनसाइट
संकलन व परीक्षेसाठी विश्लेषण: Study Katta संपादकीय टीम · आमचे संपादकीय धोरण · चूक आढळल्यास कळवा
