गिफ्ट सिटी भारतातील पहिले संयुक्त राष्ट्र-मान्य लवचिकता केंद्र
गिफ्ट सिटी — भारतातील पहिले यूएनडीआरआर मान्य लवचिकता केंद्र.
परीक्षेत शक्यता ★★★ उच्च

सारांश
संयुक्त राष्ट्रांच्या आपत्ती जोखीम निवारण कार्यालयाने (यूएनडीआरआर) 17 नोव्हेंबर 2026 रोजी गांधीनगर येथील गुजरात इंटरनॅशनल फायनान्स टेक-सिटीला (गिफ्ट सिटी) मेकिंग सिटीज रेझिलियंट 2030 (एमसीआर2030) अंतर्गत लवचिकता केंद्र म्हणून मान्यता दिली. हे भारतातील पहिले असे शहरी केंद्र, आशिया-प्रशांत क्षेत्रातील सर्वात नवे केंद्र आणि जगातील 45 वे केंद्र आहे. या दर्जामुळे गिफ्ट सिटी आपत्ती सज्जता, हवामान लवचिकता आणि शहरी जोखीम व्यवस्थापनातील पद्धती इतर शहरांशी सामायिक करू शकेल; समूह मुख्य कार्यकारी अधिकारी आणि व्यवस्थापकीय संचालक संजय कौल यांनी जागतिक वित्तीय केंद्राच्या विश्वासार्हतेसाठी लवचिकता आवश्यक असल्याचे सांगितले.
गिफ्ट सिटी जुलै 2022 मध्ये एमसीआर2030 मध्ये सामील झाली; जून 2023 मधील तपशीलवार आपत्ती लवचिकता गुणपत्रिका मूल्यांकनानंतर मार्च 2024 मध्ये तिचा लवचिकता कृती आराखडा अंतिम झाला आणि शहराने लवचिकता मार्गक्रमणाचे पहिले दोन टप्पे पूर्ण केले असून तिसरा टप्पा राबवत आहे. शहराने 15 हून अधिक सराव (भूकंप आणि आग) घेतले असून 36 हून अधिक प्रकारच्या उपकरणांचा आपत्कालीन साठा ठेवला आहे; तिची पूर्वसूचना प्रणाली भारतीय हवामानशास्त्र विभागाचे अंदाज आणि राष्ट्रीय आपत्ती व्यवस्थापन प्राधिकरणाच्या साचेत मंचावरील सूचनांवर आधारित आहे. एमसीआर2030 हा उपक्रम ऑक्टोबर 2020 मध्ये यूएनडीआरआरने सुरू केला असून तो शहरांना तांत्रिक सहाय्य, भागीदारी आणि ज्ञान देवाणघेवाण देतो.
सापळा सावधान
गिफ्ट सिटी जुलै 2022 मध्ये सामील झाली; एमसीआर2030 उपक्रम ऑक्टोबर 2020 मध्ये सुरू. गुणपत्रिका मूल्यांकन जून 2023; कृती आराखडा मार्च 2024. 45 वे केंद्र जगातील; भारतातील पहिले.
लक्षात ठेवा
- भारतातील पहिले
- जगातील 45 वे
- एमसीआर2030
उपक्रमाचे मुद्दे
- मान्यता — 17 नोव्हेंबर 2026; यूएनडीआरआर
- उपक्रम — एमसीआर2030; सुरू ऑक्टोबर 2020
- भारतातील पहिले; जगातील 45 वे
- सामील — जुलै 2022; कृती आराखडा — मार्च 2024
- सराव — 15 हून अधिक; उपकरणे — 36 हून अधिक प्रकार
हे का महत्त्वाचे?
वित्तीय सेवा सातत्याने चालू राहण्यासाठी आपत्ती सज्जता आवश्यक असल्याने, गिफ्ट सिटीसारख्या आंतरराष्ट्रीय वित्तीय केंद्रासाठी ही मान्यता विश्वासार्हता वाढवणारी ठरते. इतर भारतीय शहरांना या अनुभवातून आपत्ती व्यवस्थापन आणि हवामान लवचिकतेचे धडे मिळू शकतात. मुख्य परीक्षा आणि मुलाखतीसाठी शहरी आपत्ती जोखीम निवारण, सेंदाई आराखड्याशी सुसंगत धोरणे आणि हवामान अनुकूलन या विषयांत याचा संदर्भ देता येतो.
📚 मूलभूत ज्ञान
- तयारी यादी: यूएनडीआरआरची मेकिंग सिटीज रेझिलियंट यादी पूर्वसूचना प्रणाली, आपत्कालीन व्यवस्थापन क्षमता आणि नियमित सार्वजनिक सराव यांना जोडते.
- साचेत: ही टेलिमॅटिक्स विकास केंद्राने विकसित केलेली प्रणाली असून ती सामायिक सतर्कता प्रोटोकॉल वापरून भौगोलिक-लक्ष्यित आपत्ती सूचना अनेक संपर्क माध्यमांतून पाठवते.
- घटना प्रतिसाद प्रणाली: भारताची घटना प्रतिसाद प्रणाली घटना आदेश प्रणालीचे रूपांतर असून आणीबाणीत यंत्रणा, कर्मचारी आणि संसाधने यांच्या समन्वयासाठी समान उतरंड निश्चित करते.
🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे
- यूएनडीआरआरची मान्यता — 17 नोव्हेंबर 2026; गिफ्ट सिटी, गांधीनगर; एमसीआर2030 अंतर्गत लवचिकता केंद्र.
- भारतातील पहिले; आशिया-प्रशांतातील सर्वात नवे; जगातील 45 वे.
- एमसीआर2030 — यूएनडीआरआरकडून ऑक्टोबर 2020 मध्ये सुरू; गिफ्ट सिटी सामील — जुलै 2022.
या बातमीवर एक प्रश्न
संयुक्त राष्ट्रांच्या आपत्ती जोखीम निवारण कार्यालयाने 17 नोव्हेंबर 2026 रोजी गिफ्ट सिटीला लवचिकता केंद्र म्हणून मान्यता दिल्याबाबत खालील विधानांचा विचार करा. कोणती विधाने बरोबर आहेत? 1. गिफ्ट सिटी जुलै 2022 मध्ये मेकिंग सिटीज रेझिलियंट 2030 मध्ये सामील झाली. 2. जून 2023 मधील तपशीलवार आपत्ती लवचिकता गुणपत्रिका मूल्यांकनानंतर तिचा लवचिकता कृती आराखडा मार्च 2024 मध्ये अंतिम झाला. 3. हे भारतातील पहिले आणि जगातील 45 वे लवचिकता केंद्र आहे. 4. मेकिंग सिटीज रेझिलियंट 2030 हा उपक्रम यूएनडीआरआरने जुलै 2022 मध्ये सुरू केला.
- Aफक्त 1, 3 आणि 4
- Bफक्त 2, 3 आणि 4
- Cफक्त 1, 2 आणि 4
- Dफक्त 1, 2 आणि 3
उत्तर पाहा
उत्तर: D. फक्त 1, 2 आणि 3
विधान 4 चुकीचे आहे: हा उपक्रम यूएनडीआरआरने ऑक्टोबर 2020 मध्ये सुरू केला, तर जुलै 2022 ही गिफ्ट सिटीच्या सहभागाची तारीख आहे. विधाने 1, 2 आणि 3 बातमीनुसार बरोबर आहेत. शहराने लवचिकता मार्गक्रमणाचे पहिले दोन टप्पे पूर्ण केले असून तिसरा टप्पा राबवत आहे.
स्रोत: देश गुजरात
संकलन व परीक्षेसाठी विश्लेषण: Study Katta संपादकीय टीम · आमचे संपादकीय धोरण · चूक आढळल्यास कळवा
