App डाउनलोड करा

नियुक्त्या — 10 सराव प्रश्न

उत्तरासहअलीकडील बातम्यांवर

नियुक्त्या विषयाच्या अलीकडील बातम्यांवर आधारित 10 प्रश्न. आधी स्वतः उत्तर ठरवा, मग "उत्तर पाहा" उघडा. प्रत्येक प्रश्नाखाली ती बातमी वाचण्याची link आहे.

प्रश्न 1

गोव्यात 20 ते 28 नोव्हेंबर 2026 दरम्यान होणाऱ्या 57 व्या भारतीय आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवात (इफ्फी) ‘पाहुणा देश’ कोणता आहे?

  1. Aपोलंड
  2. Bफ्रान्स
  3. Cस्पेन
  4. Dब्राझील
उत्तर पाहा

उत्तर: C. स्पेन

स्पेन-भारत द्वैवार्षिक 2026 चा भाग म्हणून स्पेन हा पाहुणा देश आहे. पोलंडचा संबंध फक्त उद्घाटन चित्रपटाशी आहे; तो पोलिश दिग्दर्शक पावेल पावलिकोव्हस्की यांचा ‘फादरलँड’ आहे. महोत्सवात 86 देशांतील 159 चित्रपट दाखवले जातील आणि आशुतोष गोवारीकर महोत्सव संचालक आहेत.

बातमी वाचा: 57 वा इफ्फी गोव्यात: ‘स्टोरीज विदाऊट बॉर्डर्स’ (15 नोव्) →

प्रश्न 2

3 नोव्हेंबर 2026 रोजी चेन्नई मुख्यालय असलेल्या भारतीय सागरी विद्यापीठाचे कुलगुरू म्हणून डॉ. वेंकट रमण अक्करजू यांनी पदभार स्वीकारला. त्यांच्या नियुक्तीबाबत बातमीनुसार कोणते विधान बरोबर आहे?

  1. Aत्यांची नियुक्ती केंद्रीय जहाज वाहतूक मंत्र्यांनी केली आणि कार्यकाळ पाच वर्षे किंवा वय 70 पर्यंत, जे आधी येईल ते, असा आहे
  2. Bत्यांची नियुक्ती भारताच्या राष्ट्रपतींनी केली आणि कार्यकाळ पाच वर्षे किंवा वय 70 पर्यंत, जे नंतर येईल ते, असा आहे
  3. Cत्यांची नियुक्ती अभ्यागत म्हणून भारताच्या राष्ट्रपतींनी केली आणि कार्यकाळ पाच वर्षे किंवा वय 70 पर्यंत, जे आधी येईल ते, असा आहे
  4. Dत्यांची नियुक्ती भारताच्या राष्ट्रपतींनी केली आणि त्यांनी 2016 ते 2018 मध्ये आयएमयूचे उपसंचालकपद भूषवले
उत्तर पाहा

उत्तर: C. त्यांची नियुक्ती अभ्यागत म्हणून भारताच्या राष्ट्रपतींनी केली आणि कार्यकाळ पाच वर्षे किंवा वय 70 पर्यंत, जे आधी येईल ते, असा आहे

भारतीय सागरी विद्यापीठ कायद्याच्या कलम 2(1) अन्वये विद्यापीठाचे अभ्यागत असलेल्या राष्ट्रपतींनी त्यांची नियुक्ती केली आणि कार्यकाळ पाच वर्षे किंवा वयाची 70 वर्षे यांपैकी जे आधी येईल ते आहे. 2016 ते 2018 मध्ये ते कोचीन बंदर प्राधिकरणाचे अध्यक्ष होते, तर 2007 ते 2009 मध्ये आयएमयू आणि राष्ट्रीय सागरी अकादमीत उपसंचालक. ते जून 2019 ते नोव्हेंबर 2025 दरम्यान न्यू मंगलोर बंदर प्राधिकरणाचे अध्यक्ष होते.

बातमी वाचा: डॉ. वेंकट रमण अक्करजू भारतीय सागरी विद्यापीठाचे नवे कुलगुरू (11 नोव्) →

प्रश्न 3

सर्वोच्च न्यायालयाने 6 नोव्हेंबर 2026 रोजी माजी सरन्यायाधीश भूषण आर. गवई यांच्या अध्यक्षतेखाली तमिळनाडूतील वनहक्क आदेशांची छाननी करणारी समिती नेमली. याबाबत पुढील विधाने विचारात घ्या. 1. राज्याने उर्वरित ग्रामसभा 30 दिवसांत स्थापन कराव्यात आणि स्थापनेपासून पाच महिन्यांत दाव्यांचा निर्णय पूर्ण करावा. 2. समितीने ती मुदत संपल्यानंतर दोन महिन्यांत आदेशांचा आढावा घ्यावा आणि निष्कर्ष सीलबंद लिफाफ्यात न्यायालयाला द्यावेत. 3. न्यायालयाने सिल्क कॉटनला पात्र गौण वनोपज म्हणून मान्य केले. 4. राज्याने 5,072.64 हेक्टरवरील 4,594 कब्जेदार ओळखले, त्यापैकी 2,643 जणांनी सिल्क कॉटन लावले होते. कोणती विधाने बरोबर आहेत?

  1. Aफक्त 1, 2 आणि 4
  2. Bफक्त 1, 2 आणि 3
  3. Cफक्त 2, 3 आणि 4
  4. Dफक्त 1, 3 आणि 4
उत्तर पाहा

उत्तर: A. फक्त 1, 2 आणि 4

विधान 3 चुकीचे आहे; न्यायालयाने सिल्क कॉटन पात्र गौण वनोपज म्हणून नाकारले आणि व्यावसायिक लागवड व नैसर्गिकरीत्या उगवणारे उत्पादन यांत फरक केला. विधाने 1, 2 आणि 4 बातमीनुसार बरोबर आहेत. पुढील सुनावणी अंतरिम स्थिती अहवालासाठी 1 फेब्रुवारी 2027 रोजी आहे.

बातमी वाचा: तमिळनाडूतील वनहक्क दाव्यांच्या छाननीसाठी माजी सरन्यायाधीश गवई यांची समिती (9 नोव्) →

प्रश्न 4

केंद्रीय गृह मंत्रालयाने 3 नोव्हेंबर 2026 रोजी नियुक्तीचा आदेश काढल्यानंतर 6 नोव्हेंबर 2026 रोजी राजेश कुमार यांनी अरुणाचल प्रदेशचे पोलीस महासंचालक म्हणून पदभार स्वीकारला. त्यांच्याबाबत कोणते विधान बरोबर आहे?

  1. Aते 1995 तुकडीचे एजीएमयूटी केडरचे अधिकारी असून त्यांनी मामा नातुंग यांची जागा घेतली
  2. Bते सीआरपीएफचे महासंचालक असून त्यांनी शिव दर्शन सिंह जामवाल यांची जागा घेतली
  3. Cते 1995 तुकडीचे एजीएमयूटी केडरचे अधिकारी असून त्यांची नियुक्ती राजेश वर्मा यांनी जाहीर केली
  4. Dते 1995 तुकडीचे एजीएमयूटी केडरचे अधिकारी असून त्यांनी शिव दर्शन सिंह जामवाल यांची जागा घेतली
उत्तर पाहा

उत्तर: D. ते 1995 तुकडीचे एजीएमयूटी केडरचे अधिकारी असून त्यांनी शिव दर्शन सिंह जामवाल यांची जागा घेतली

राजेश कुमार हे 1995 तुकडीचे एजीएमयूटी केडरचे अधिकारी असून त्यांना सीआरपीएफमधून मुदतपूर्व मूळ केडरमध्ये परत पाठवले गेले आणि त्यांनी त्याच तुकडीतील शिव दर्शन सिंह जामवाल यांची जागा घेतली. सप्टेंबर 2026 मध्ये त्यांना सीआरपीएफचे विशेष महासंचालक म्हणून पदोन्नती मिळाली होती, महासंचालक नव्हे. मामा नातुंग हे गृह आणि आंतर-राज्य सीमा व्यवहार मंत्री आहेत, ज्यांची कुमार यांनी पदभारानंतर भेट घेतली.

बातमी वाचा: राजेश कुमार अरुणाचल प्रदेशचे नवे पोलीस महासंचालक (8 नोव्) →

प्रश्न 5

दक्षता जागरूकता सप्ताह 2026 देशभर साजरा होत असून केंद्रीय दक्षता आयोगाने त्याचा विषय “सत्यनिष्ठेतून समृद्धी” जाहीर केला आहे. सप्ताह आणि आयोगाबाबत बरोबर विधान कोणते?

  1. Aआयोगाची स्थापना 2003 मध्ये कायद्याने झाली आणि सप्ताह 26 ऑक्टोबर ते 1 नोव्हेंबर 2026 चालतो
  2. Bआयोगाची स्थापना 1964 मध्ये कार्यकारी ठरावाने झाली, 2003 च्या कायद्याने वैधानिक दर्जा मिळाला आणि सप्ताह 26 ऑक्टोबर ते 1 नोव्हेंबर 2026 चालतो
  3. Cआयोगाची स्थापना 1964 मध्ये झाली आणि सप्ताह 17 ऑगस्ट ते 16 नोव्हेंबर 2026 चालतो
  4. Dआयोगाची स्थापना 1964 मध्ये झाली आणि सहभागी संस्थांनी अहवाल 16 नोव्हेंबर 2026 पर्यंत सादर करायचा आहे
उत्तर पाहा

उत्तर: B. आयोगाची स्थापना 1964 मध्ये कार्यकारी ठरावाने झाली, 2003 च्या कायद्याने वैधानिक दर्जा मिळाला आणि सप्ताह 26 ऑक्टोबर ते 1 नोव्हेंबर 2026 चालतो

आयोगाची स्थापना 1964 मध्ये कार्यकारी ठरावाने झाली आणि केंद्रीय दक्षता आयोग कायदा, 2003 ने त्याला वैधानिक दर्जा दिला; सप्ताह 26 ऑक्टोबर ते 1 नोव्हेंबर 2026 चालतो. 17 ऑगस्ट ते 16 नोव्हेंबर 2026 हा तीन महिन्यांच्या प्रतिबंधात्मक दक्षता मोहिमेचा कालावधी आहे, सप्ताहाचा नव्हे. सहभागी संस्थांनी अहवाल 30 नोव्हेंबर 2026 पर्यंत सादर करायचे आहेत.

बातमी वाचा: दक्षता जागरूकता सप्ताह 2026 — “सत्यनिष्ठेतून समृद्धी”, 26 ऑक्टोबर ते 1 नोव्हेंबर (29 ऑक्ट) →

प्रश्न 6

सर्वोच्च न्यायालयाने 26 ऑक्टोबर 2026 रोजी सांगितले की काही राज्यांनी जिल्हा न्यायिक अधिकाऱ्यांचे निवृत्तीवय वाढवण्यास सहमती दर्शवली आहे. त्याबाबत पुढील विधाने विचारात घ्या: 1. 14 राज्यांनी निवृत्तीवय 60 वरून 62 वर्षे करण्यास सहमती दर्शवली आहे. 2. अनुच्छेद 235 नुसार जिल्हा न्यायाधीशांची नियुक्ती, पदस्थापना आणि पदोन्नती राज्यपाल उच्च न्यायालयाच्या सल्ल्याने करतात. 3. सेवा नियमांत सुधारणा होईपर्यंत संबंधित राज्यांतील 60 वर्षे पूर्ण केलेले अधिकारी उच्च न्यायालयाच्या योग्यता तपासणीच्या अधीन राहून 62 वर्षांपर्यंत निवृत्त होणार नाहीत. 4. 2002 च्या “ऑल इंडिया जजेस असोसिएशन” निर्णयाने अधीनस्थ न्यायव्यवस्थेचे निवृत्तीवय 60 वर्षे निश्चित केले होते. कोणती विधाने बरोबर आहेत?

  1. Aफक्त 1 आणि 2
  2. Bफक्त 2, 3 आणि 4
  3. Cफक्त 1, 3 आणि 4
  4. D1, 2, 3 आणि 4
उत्तर पाहा

उत्तर: C. फक्त 1, 3 आणि 4

विधान 2 चुकीचे आहे, कारण जिल्हा न्यायाधीशांची नियुक्ती, पदस्थापना आणि पदोन्नती यांची तरतूद अनुच्छेद 233 मध्ये आहे, तर अनुच्छेद 235 जिल्हा न्यायालयांवर आणि त्यांच्या अधीनस्थ न्यायालयांवर उच्च न्यायालयाला नियंत्रण देतो. उर्वरित तीन विधाने बातमीनुसार बरोबर आहेत. सर्वोच्च न्यायालयाने 4 सप्टेंबर 2026 रोजी निर्देश दिले होते आणि छत्तीसगड, कर्नाटक, मध्य प्रदेश, महाराष्ट्र, सिक्कीम, तामिळनाडू व पश्चिम बंगालमधील 31 मार्च 2026 रोजी किंवा नंतर निवृत्त अधिकाऱ्यांना पुन्हा रुजू होण्याचा पर्याय मिळेल.

बातमी वाचा: सर्वोच्च न्यायालय: 14 राज्यांची जिल्हा न्यायिक अधिकाऱ्यांचे निवृत्तीवय 60 वरून 62 करण्यास सहमती (28 ऑक्ट) →

प्रश्न 7

सरकारने ओएनजीसीचे कार्यकारी संचालक सुनील कुमार यांची कंपनीचे पुढील अध्यक्ष म्हणून 22 ऑक्टोबर 2026 रोजी नियुक्ती केली; पंतप्रधानांच्या अध्यक्षतेखालील मंत्रिमंडळ नियुक्ती समितीने त्यांच्या नियुक्तीला मंजुरी दिली. या नियुक्तीबाबत खालीलपैकी कोणता पर्याय बरोबर आहे?

  1. Aसुनील कुमार 6 डिसेंबर 2026 रोजी पदभार घेतील; अरुण कुमार सिंह यांचा कार्यकाळ 7 डिसेंबर 2026 रोजी संपतो
  2. Bसुनील कुमार 7 डिसेंबर 2026 रोजी किंवा नंतर पदभार घेतील; अरुण कुमार सिंह यांचा कार्यकाळ 31 डिसेंबर 2028 रोजी संपतो
  3. Cसुनील कुमार 7 डिसेंबर 2026 रोजी किंवा नंतर पदभार घेतील; अरुण कुमार सिंह यांचा कार्यकाळ 6 डिसेंबर 2026 रोजी संपतो
  4. Dसुनील कुमार 31 डिसेंबर 2028 रोजी पदभार घेतील; अरुण कुमार सिंह यांचा कार्यकाळ 6 डिसेंबर 2026 रोजी संपतो
उत्तर पाहा

उत्तर: C. सुनील कुमार 7 डिसेंबर 2026 रोजी किंवा नंतर पदभार घेतील; अरुण कुमार सिंह यांचा कार्यकाळ 6 डिसेंबर 2026 रोजी संपतो

सुनील कुमार 7 डिसेंबर 2026 रोजी किंवा नंतर पदभार घेतील आणि अरुण कुमार सिंह यांचा मुदतवाढीचा कार्यकाळ 6 डिसेंबर 2026 रोजी संपतो. 31 डिसेंबर 2028 ही सुनील कुमार यांची सेवानिवृत्तीची तारीख आहे, ज्यानंतरच्या कंत्राटी सेवेसह त्यांचा एकत्रित कार्यकाळ तीन वर्षांचा आहे. ओएनजीसी ही महारत्न दर्जाची भारतातील सर्वात मोठी शोध आणि उत्पादन कंपनी आहे आणि कुमार 1991 मध्ये कंपनीत रुजू झाले.

बातमी वाचा: सुनील कुमार ओएनजीसीचे नवे अध्यक्ष — मंत्रिमंडळ नियुक्ती समितीची मंजुरी (25 ऑक्ट) →

प्रश्न 8

ढाल सिंह बिसेन यांनी 19 ऑक्टोबर 2026 रोजी डेहराडूनमधील लोक भवन येथे उत्तराखंडचे राज्यपाल म्हणून शपथ घेतली; उत्तराखंड उच्च न्यायालयाचे कार्यवाह मुख्य न्यायमूर्ती मनोज कुमार तिवारी यांनी त्यांना शपथ दिली. राज्यपालाच्या नियुक्तीबाबत आणि शपथेबाबत खालील विधानांचा विचार करा: 1. कलम 155 नुसार राज्यपालाची नियुक्ती राष्ट्रपती आपल्या स्वाक्षरीच्या आणि मुद्रेच्या अधिपत्राद्वारे करतात. 2. कलम 159 नुसार राज्यपालाची शपथ उच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायमूर्ती किंवा त्यांच्या अनुपस्थितीत त्या न्यायालयाचे उपलब्ध असलेले ज्येष्ठतम न्यायाधीश देतात. 3. कलम 156 नुसार राज्यपाल राष्ट्रपतींच्या मर्जीपर्यंत पदावर राहतो; सर्वसाधारण कार्यकाळ पाच वर्षांचा असतो आणि उत्तराधिकारी पदग्रहण करेपर्यंत तो पदावर राहतो. 4. कलम 153 नुसार एकाच व्यक्तीला दोन किंवा अधिक राज्यांचा राज्यपाल म्हणून नियुक्त करता येत नाही. कोणती विधाने बरोबर आहेत?

  1. Aकेवळ 1, 2 आणि 4
  2. Bकेवळ 2, 3 आणि 4
  3. Cकेवळ 1, 2 आणि 3
  4. D1, 2, 3 आणि 4
उत्तर पाहा

उत्तर: C. केवळ 1, 2 आणि 3

विधाने 1, 2 आणि 3 बरोबर आहेत. कलम 153 नुसार एकाच व्यक्तीला दोन किंवा अधिक राज्यांचा राज्यपाल म्हणून नियुक्त करता येते, म्हणून विधान 4 चुकीचे आहे. बिसेन यांनी निवृत्त लेफ्टनंट जनरल गुरमीत सिंह यांच्याकडून पदभार घेतला, ज्यांनी पाच वर्षांपेक्षा जास्त काळ सेवा केली; राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी 12 ऑक्टोबर 2026 रोजी नियुक्तीची घोषणा केली.

बातमी वाचा: ढाल सिंह बिसेन यांनी घेतली उत्तराखंडच्या राज्यपालपदाची शपथ — गुरमीत सिंह यांचे उत्तराधिकारी (21 ऑक्ट) →

प्रश्न 9

डॉ. सुधा यादव यांनी 16 ऑक्टोबर 2026 रोजी बेंगळुरूतील राजभवनात कर्नाटकच्या राज्यपालपदाची शपथ घेतली. त्यांना कर्नाटक उच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायमूर्ती विभू बखरू यांनी शपथ दिली. खालील विधानांचा विचार करा: 1. अनुच्छेद 157 नुसार राज्यपाल होण्यासाठी किमान वय 30 वर्षे असावे लागते. 2. अनुच्छेद 155 नुसार राष्ट्रपती आपल्या स्वाक्षरी आणि मुद्रेच्या अधिपत्राने राज्यपाल नेमतात. 3. त्या थावरचंद गेहलोत यांच्या उत्तराधिकारी असून गेहलोत 11 जुलै 2021 पासून कर्नाटकचे राज्यपाल होते. 4. त्या व्ही. एस. रामादेवी यांच्यानंतर हे पद भूषवणाऱ्या दुसऱ्या महिला आहेत. वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत?

  1. Aफक्त 2, 3 आणि 4
  2. Bफक्त 1, 2 आणि 3
  3. Cफक्त 1, 3 आणि 4
  4. Dफक्त 1, 2 आणि 4
उत्तर पाहा

उत्तर: A. फक्त 2, 3 आणि 4

विधान 1 चुकीचे आहे, कारण अनुच्छेद 157 नुसार राज्यपाल भारताचा नागरिक आणि किमान 35 वर्षांचा असावा लागतो. अनुच्छेद 155 नुसार राष्ट्रपतींकडून नियुक्ती, गेहलोत यांचा 11 जुलै 2021 पासूनचा कार्यकाळ आणि रामादेवी यांच्यानंतरची दुसरी महिला ही विधाने बरोबर आहेत. राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी नियुक्ती 12 ऑक्टोबर 2026 रोजी केली.

बातमी वाचा: डॉ. सुधा यादव यांनी घेतली कर्नाटकच्या राज्यपालपदाची शपथ — दुसऱ्या महिला राज्यपाल (18 ऑक्ट) →

प्रश्न 10

एल. मुरुगन यांनी 13 ऑक्टोबर 2026 रोजी माहिती आणि प्रसारण तसेच संसदीय कामकाज केंद्रीय राज्यमंत्रिपदाचा राजीनामा दिला आणि राज्यसभा सदस्यत्वही सोडले. 2029 च्या लोकसभा निवडणुकांपूर्वी तमिळनाडूला परतण्याचा त्यांचा मानस असला, तरी राज्यसभेत ते वेगळ्या राज्याचे प्रतिनिधित्व करत होते. ते कोणत्या राज्याचे प्रतिनिधित्व करत होते आणि त्यांचा कार्यकाळ केव्हा संपणार होता?

  1. Aतमिळनाडू; एप्रिल 2030
  2. Bमध्य प्रदेश; एप्रिल 2030
  3. Cमध्य प्रदेश; एप्रिल 2029
  4. Dतमिळनाडू; एप्रिल 2029
उत्तर पाहा

उत्तर: B. मध्य प्रदेश; एप्रिल 2030

मुरुगन राज्यसभेत मध्य प्रदेशचे प्रतिनिधित्व करत होते आणि त्यांचा कार्यकाळ एप्रिल 2030 मध्ये संपणार होता. तमिळनाडू हे त्यांचे पक्षीय कार्यक्षेत्र असून 2029 हे वर्ष लोकसभा निवडणुकांचे आहे, राज्यसभा कार्यकाळाचे नव्हे. अनुच्छेद 101(3)(ब) नुसार सभापतींनी राजीनामा स्वीकारल्यावर संसदीय जागा रिक्त होते.

बातमी वाचा: एल. मुरुगन यांचा केंद्रीय राज्यमंत्री पदाचा आणि राज्यसभा सदस्यत्वाचा राजीनामा — 2029 निवडणुकांपूर्वी तमिळनाडूत भाजपला बळकटी देणार (16 ऑक्ट) →