Download app ॲप मिळवा

दक्षता जागरूकता सप्ताह 2026 — “सत्यनिष्ठेतून समृद्धी”, 26 ऑक्टोबर ते 1 नोव्हेंबर!

29 ऑक्टोबर 2026·2 मिनिटे वाचन

सारांश

दक्षता जागरूकता सप्ताह 2026 देशभर 26 ऑक्टोबर ते 1 नोव्हेंबर या कालावधीत साजरा होत आहे. केंद्रीय दक्षता आयोगाने (सीव्हीसी) “सत्यनिष्ठेतून समृद्धी” हा विषय जाहीर केला असून 26 ऑक्टोबर रोजी सकाळी 11:00 वाजता सरकारी विभाग, सार्वजनिक उपक्रम आणि बँकांतील सार्वजनिक सेवकांनी सत्यनिष्ठेची शपथ घेऊन सप्ताहाची सुरुवात झाली. केंद्रीय दक्षता आयोग ही केंद्र सरकारच्या संस्थांसाठीची सर्वोच्च दक्षता संस्था असून ती 1964 मध्ये कार्यकारी ठरावाने स्थापन झाली आणि केंद्रीय दक्षता आयोग कायदा, 2003 ने तिला वैधानिक दर्जा मिळाला.

या कायद्यानुसार एक केंद्रीय दक्षता आयुक्त आणि जास्तीत जास्त दोन दक्षता आयुक्त असतात; त्यांची नियुक्ती राष्ट्रपती पंतप्रधान, केंद्रीय गृहमंत्री आणि लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते यांच्या समितीच्या शिफारशीवरून करतात. आयोग केंद्र सरकारची मंत्रालये, विभाग आणि निर्दिष्ट सार्वजनिक संस्थांच्या दक्षता प्रशासनावर अधीक्षण करतो. राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू, उपराष्ट्रपती सी.

पी. राधाकृष्णन आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 26 ऑक्टोबर 2026 रोजी शुभेच्छा दिल्या. 17 ऑगस्ट ते 16 नोव्हेंबर 2026 दरम्यान तीन महिन्यांची प्रतिबंधात्मक दक्षता मोहीम सुरू असून तिची केंद्रे प्रलंबित तक्रारी आणि प्रकरणांचा निपटारा, क्षमता बांधणी, डिजिटल उपक्रम आणि करार व्यवस्थापन ही आहेत.

कार्यशाळा, जागरूकता कार्यक्रम, वादविवाद, प्रश्नमंजुषा आणि डिजिटल मोहिमा राबवल्या जात आहेत; कर्मचारी आणि त्यांच्या कुटुंबीयांना आयोगाच्या संकेतस्थळावरील ई-सत्यनिष्ठा शपथ घेण्यास प्रोत्साहन दिले आहे. ग्रामीण आणि निम-शहरी भागांत भ्रष्टाचाराविरोधातील माहिती आणि तक्रार निवारण यंत्रणांची माहिती देण्यासाठी जागरूकता ग्रामसभा नियोजित आहेत. सहभागी संस्थांनी सप्ताहाचा अहवाल 30 नोव्हेंबर 2026 पर्यंत आयोगाकडे सादर करणे आवश्यक आहे.

🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे

  • सप्ताह: 26 ऑक्टोबर ते 1 नोव्हेंबर 2026; विषय — “सत्यनिष्ठेतून समृद्धी”; सुरुवात — 26 ऑक्टोबर, सकाळी 11:00 वाजता सत्यनिष्ठेची शपथ; अहवाल — 30 नोव्हेंबर 2026 पर्यंत.
  • संस्था: केंद्रीय दक्षता आयोग — 1964 (कार्यकारी ठराव), वैधानिक दर्जा — केंद्रीय दक्षता आयोग कायदा 2003; 1 केंद्रीय दक्षता आयुक्त + जास्तीत जास्त 2 दक्षता आयुक्त.
  • मोहीम: प्रतिबंधात्मक दक्षता मोहीम 17 ऑगस्ट ते 16 नोव्हेंबर 2026; ई-सत्यनिष्ठा शपथ; जागरूकता ग्रामसभा; निवड समिती — पंतप्रधान, गृहमंत्री, लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते.

📚 मूलभूत ज्ञान

  • केंद्रीय दक्षता आयोगाची स्थापना 1964 मध्ये झाली; दक्षता जागरूकता सप्ताह दरवर्षी सरदार वल्लभभाई पटेल यांच्या जयंतीच्या (31 ऑक्टोबर) आसपास साजरा केला जातो.
  • केंद्रीय दक्षता आयोग हा सरकारच्या कार्यकारी अधिकारापासून स्वतंत्र असलेला वैधानिक आयोग असून तो केंद्र सरकारच्या भ्रष्टाचार प्रतिबंधासाठी काम करतो.
  • प्रतिबंधात्मक दक्षता म्हणजे भ्रष्टाचार होण्यापूर्वीच प्रणाली आणि प्रक्रियांमधील त्रुटी दूर करणे.

हे का महत्त्वाचे?

भ्रष्टाचार प्रतिबंध आणि पारदर्शक प्रशासन हे विकासाच्या वेगाशी जोडलेले आहे, हेच यंदाच्या “सत्यनिष्ठेतून समृद्धी” या विषयातून अधोरेखित होते. तक्रार निपटारा, डिजिटल उपक्रम आणि करार व्यवस्थापन यांवरील भर प्रतिबंधात्मक दक्षतेकडे प्रशासनाचा कल दाखवतो; ग्रामसभांद्वारे नागरिकांपर्यंत पोहोचणे हे सहभागी प्रशासनाचे उदाहरण आहे. दक्षता आयुक्तांची नियुक्ती समितीमार्फत होत असल्याने आयोगाच्या स्वायत्ततेचा आणि विश्वासार्हतेचा प्रश्न चर्चेत राहतो. मुख्य परीक्षा आणि मुलाखतीसाठी सुशासन, नैतिकता, सत्यनिष्ठा आणि संस्थात्मक जबाबदारी हे मुद्दे उपयुक्त आहेत.

स्रोत: केंद्रीय दक्षता आयोगाची घोषणा / महत्त्वाचे दिवस आणि घडामोडी वृत्त

© Study Katta · स्रोतासह शेअर करा