डीपीआयआयटीकडून 47,957 अनुपालन आवश्यकतांत कपात — विश्वासाधारित प्रशासनावर भर!
सारांश
उद्योग आणि अंतर्गत व्यापार संवर्धन विभागाने (डीपीआयआयटी) 27 ऑक्टोबर 2026 पर्यंत केंद्रीय मंत्रालये आणि राज्ये व केंद्रशासित प्रदेशांतील 47,957 अनुपालन आवश्यकता कमी केल्या आहेत; यात डिजिटायझेशन, सुलभीकरण, गुन्हेगारी स्वरूप रद्द करणे आणि आवश्यकता काढून टाकणे यांचा समावेश आहे. त्यापैकी 22,290 आवश्यकता डिजिटल केल्या, 16,141 सुलभ केल्या, 5,255 चे अपराध-स्वरूप काढले आणि 4,271 रद्द केल्या. जन विश्वास कायद्यांनी केंद्रीय कायद्यांतील 900 तरतुदींचे अपराध-स्वरूप रद्द केले आहे; यात 2023 मध्ये 42 कायद्यांतील 183 तरतुदी आणि 2026 मध्ये 79 कायद्यांतील 717 तरतुदी आहेत.
जन विश्वास (तरतुदींत सुधारणा) विधेयक, 2025 लोकसभेत 18 ऑगस्ट 2025 रोजी मांडले गेले; ते 10 मंत्रालये आणि विभागांद्वारे प्रशासित 16 केंद्रीय कायद्यांतील 288 तरतुदींचे अपराध-स्वरूप रद्द करण्याचा आणि 67 तरतुदींत सुधारणा करण्याचा प्रस्ताव मांडते. 27 ऑक्टोबर 2026 पर्यंत डीपीआयआयटीने 2,50,046 स्टार्टअप मान्य केले असून त्यांनी 770 हून अधिक जिल्ह्यांत आणि 56 उद्योगांत 25.42 लाखांहून अधिक रोजगार निर्माण केले आहेत. स्टार्टअपसाठीच्या पतहमी योजनेत 1,662.71 कोटी रुपयांच्या 532 कर्जांना हमी मिळाली आहे; प्रत्येक कर्जदारासाठी कमाल हमी संरक्षण 10 कोटी रुपयांवरून 20 कोटी रुपये करण्यात आले आणि 27 चॅम्पियन क्षेत्रांसाठी वार्षिक शुल्क 1% पर्यंत कमी केले आहे.
वित्तीय वर्ष 2014–15 ते 2025–26 दरम्यान भारताला 843 अब्ज अमेरिकी डॉलर थेट परकीय गुंतवणूक मिळाली आणि 2025–26 मध्ये वार्षिक ओघ विक्रमी 94.53 अब्ज अमेरिकी डॉलर झाला. राष्ट्रीय एकल खिडकी प्रणालीने 20 नोव्हेंबर 2025 पर्यंत 1,175,435 अर्जांपैकी 829,750 अर्जांना एकत्रितपणे मंजुरी दिली. जागतिक बँकेच्या व्यवसाय सुलभता अहवालातील भारताचे स्थान 2014 मध्ये 142 वे होते ते 2019 मध्ये 63 वे झाले.
🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे
- अनुपालन कपात (27 ऑक्टोबर 2026 पर्यंत): एकूण 47,957 = 22,290 डिजिटल + 16,141 सुलभ + 5,255 अपराध-स्वरूप रद्द + 4,271 रद्द.
- जन विश्वास: एकूण 900 तरतुदी = 183 (42 कायदे, 2023) + 717 (79 कायदे, 2026); विधेयक 2025 — 18 ऑगस्ट 2025, लोकसभा, 288 तरतुदी रद्द आणि 67 सुधारित, 16 कायदे, 10 मंत्रालये.
- स्टार्टअप: 2,50,046 मान्य, 25.42 लाख रोजगार; पतहमी — 532 कर्जे, 1,662.71 कोटी रुपये, कमाल हमी 10 वरून 20 कोटी रुपये; थेट परकीय गुंतवणूक 2025–26 — 94.53 अब्ज अमेरिकी डॉलर.
📚 मूलभूत ज्ञान
- डीपीआयआयटी हा वाणिज्य आणि उद्योग मंत्रालयाचा विभाग आहे.
- थेट परकीय गुंतवणूक म्हणजे अनिवासी संस्थेने दुसऱ्या देशातील उद्योगाच्या समभागात किंवा भांडवलात केलेली गुंतवणूक.
- राष्ट्रीय एकल खिडकी प्रणाली ही व्यवसायाशी संबंधित मंजुऱ्यांसाठी डिजिटल मार्ग उपलब्ध करून देते.
हे का महत्त्वाचे?
अनुपालन ओझे कमी करणे आणि किरकोळ उल्लंघनांचे अपराध-स्वरूप काढणे हे व्यवसाय सुलभतेसाठी आणि छोट्या उद्योगांच्या विश्वासासाठी महत्त्वाचे मानले जाते; यामुळे नियमांचे पालन सोपे होते आणि खटल्यांची भीती कमी होते. स्टार्टअपसाठीची पतहमी आणि विक्रमी थेट परकीय गुंतवणूक गुंतवणूकदारांचा आत्मविश्वास दर्शवतात. मात्र आकडेवारीचे काही संदर्भ जुने आहेत, उदाहरणार्थ एकल खिडकी प्रणालीची आकडेवारी 20 नोव्हेंबर 2025 पर्यंतची आहे आणि व्यवसाय सुलभता क्रमवारी 2019 ची आहे; त्यामुळे ताज्या स्थितीचा आढावा वेगळा घ्यावा लागतो.
मुख्य परीक्षा आणि मुलाखतीसाठी नियमन सुधारणा, स्टार्टअप परिसंस्था आणि गुंतवणूक आकर्षण हे मुद्दे उपयुक्त आहेत.
स्रोत: उद्योग आणि अंतर्गत व्यापार संवर्धन विभागाची आकडेवारी (27 ऑक्टोबर 2026) / अर्थव्यवस्था आणि बँकिंग वृत्त
© Study Katta · स्रोतासह शेअर करा