सारांश
इस्रायलचा "सुफा 53" प्रकल्प, ज्याला "ग्रेट स्टॉर्म" किंवा "सुफा लाईन" असेही म्हणतात, हा सीरियाच्या दक्षिण कुनैत्रा ग्रामीण भागातील अभियांत्रिकी आणि लष्करी उपक्रम आहे. इस्रायलच्या ताब्यातील गोलन टेकड्यांजवळील विभाजन रेषेवर तटबंदीयुक्त लष्करी मार्ग, निरीक्षण चौक्या, खंदक आणि मातीचे बांध उभारले जात आहेत. प्रकल्प 2022 च्या मध्यात उत्तर कुनैत्रातील हदरजवळ सुरू झाला आणि जुबाता अल-खशब, अल-हमीदिया, कहतानिया, बीर अजम, बरिका आणि अल-आशा मार्गे वाढवण्यात आला; हा मार्ग हर्मोन पर्वताच्या उतारांकडे आणि सीरिया, जॉर्डन व इस्रायल यांच्या तिहेरी सीमेकडे जातो.
लष्करी रस्ता सुमारे 8 मीटर रुंद असून खोल खंदक आणि 5 मीटरपर्यंत उंच मातीचे बांध आहेत. 1974 चा सैन्य विलगीकरण करार 1973 च्या अरब-इस्रायल युद्धानंतर शस्त्रसंधी आणि विलगीकरणाची चौकट देणारा असून दक्षिण सीरियातील विलगीकरण क्षेत्रावर 1974 मध्ये स्थापन झालेले संयुक्त राष्ट्रांचे विलगीकरण निरीक्षक दल देखरेख करते. सीरियाने हा प्रकल्प 1974 च्या कराराचे आणि आंतरराष्ट्रीय कायद्याचे उल्लंघन असल्याचे म्हटले असून सीरियन माहितीनुसार काही ठिकाणी इस्रायली सैन्य विलगीकरण क्षेत्रात 300 ते 1,000 मीटर आत शिरले आहे.
डिसेंबर 2024 नंतर इस्रायलने दक्षिण सीरियातील बफर क्षेत्रात आपली उपस्थिती वाढवली; 4 ऑक्टोबर 2026 रोजी कतार, जॉर्डन आणि कुवेत यांनी या कामाचा निषेध केला.
परीक्षेसाठी मुद्दे
- प्रकल्प: सुफा 53 (ग्रेट स्टॉर्म / सुफा लाईन); 2022 च्या मध्यात हदरजवळ सुरू; दक्षिण कुनैत्रा, सीरिया.
- वैशिष्ट्ये: लष्करी रस्ता सुमारे 8 मीटर रुंद; मातीचे बांध 5 मीटरपर्यंत उंच; खंदक आणि निरीक्षण चौक्या.
- संदर्भ: 1974 चा विलगीकरण करार; विलगीकरण निरीक्षक दल (1974); 4 ऑक्टोबर 2026 रोजी कतार, जॉर्डन आणि कुवेतचा निषेध.
मूलभूत ज्ञान
- गोलन टेकड्या इस्रायलने 1967 च्या सहा दिवसांच्या युद्धात ताब्यात घेतल्या.
- संयुक्त राष्ट्रांचे विलगीकरण निरीक्षक दल 1974 मध्ये गोलन आघाडीवरील शस्त्रसंधी रेषेवर देखरेखीसाठी स्थापन झाले.
- हर्मोन पर्वत सीरिया, लेबनॉन आणि इस्रायलच्या ताब्यातील गोलन टेकड्या यांच्या संगमाजवळ आहे.
हे का महत्त्वाचे?
इस्रायलची सीरियातील बफर क्षेत्रातील लष्करी उपस्थिती 1974 च्या कराराच्या चौकटीवर प्रश्नचिन्ह निर्माण करते आणि पश्चिम आशियातील सुरक्षा स्थैर्यावर परिणाम करू शकते. अरब देशांचे निषेध प्रादेशिक राजकारणातील ताण दाखवतात आणि विलगीकरण क्षेत्रावर देखरेख करणाऱ्या संयुक्त राष्ट्रांच्या दलाच्या भूमिकेकडे लक्ष वेधतात. भारतासाठी पश्चिम आशियातील स्थैर्य ऊर्जा सुरक्षा आणि परराष्ट्र धोरणाच्या दृष्टीने महत्त्वाचे असल्याने मुख्य परीक्षेत या संघर्षाची पार्श्वभूमी उपयुक्त ठरते. सीरियाने केलेले दावे (300 ते 1,000 मीटर घुसखोरी, शेतजमिनीचे नुकसान) एकतर्फी असून स्वतंत्रपणे पुष्टी केलेले नाहीत, हे लक्षात घ्यावे.