सारांश
भारताची पहिली स्वदेशी विकसित लिंग-तटस्थ चतुर्संयुजी मानवी पॅपिलोमा विषाणू (एचपीव्ही) लस सर्व्हावॅकला जागतिक आरोग्य संघटनेची पूर्वमान्यता मिळाली आहे. पुण्यातील सीरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडियाने विकसित केलेली ही लस एचपीव्ही प्रकार 6, 11, 16 आणि 18 यांना लक्ष्य करते. जागतिक आरोग्य संघटनेची पूर्वमान्यता ही औषधे, लसी आणि निदान साधने यांच्या गुणवत्तेचे मूल्यमापन करणारी प्रक्रिया असून त्यामुळे संयुक्त राष्ट्रांच्या संस्था आणि इतर आंतरराष्ट्रीय सार्वजनिक आरोग्य कार्यक्रमांना ही उत्पादने खरेदीसाठी विचारात घेता येतात.
ही लस 9 ते 26 वर्षे वयाच्या मुली आणि मुलांसाठी असून एचपीव्हीशी संबंधित कर्करोग आणि जननेंद्रियांवरील चामखीळ यांच्या प्रतिबंधासाठी वापरली जाते. ती जैवतंत्रज्ञान विभाग, जैवतंत्रज्ञान उद्योग संशोधन साहाय्य परिषद, जागतिक आरोग्य संघटनेची आंतरराष्ट्रीय कर्करोग संशोधन संस्था आणि बिल अँड मेलिंडा गेट्स फाउंडेशन यांच्या सहकार्याने विकसित झाली. भारताच्या औषध महानियंत्रकांनी तिला मान्यता दिली आणि 24 जानेवारी 2023 रोजी तिचे राष्ट्रीय स्तरावर उद्घाटन झाले.
ही सीरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडियाची तिच्या उत्पादनांसाठी आणि जैविक उत्पादनांसाठीची 32 वी जागतिक आरोग्य संघटना पूर्वमान्यता आहे.
परीक्षेसाठी मुद्दे
- लस: सर्व्हावॅक — भारताची पहिली स्वदेशी लिंग-तटस्थ चतुर्संयुजी एचपीव्ही लस; प्रकार 6, 11, 16, 18; वयोगट 9 ते 26 वर्षे.
- विकास: सीरम इन्स्टिट्यूट (पुणे); जैवतंत्रज्ञान विभाग, जैवतंत्रज्ञान उद्योग संशोधन साहाय्य परिषद, आंतरराष्ट्रीय कर्करोग संशोधन संस्था, बिल अँड मेलिंडा गेट्स फाउंडेशन.
- मान्यता: औषध महानियंत्रक; राष्ट्रीय उद्घाटन 24 जानेवारी 2023; जागतिक आरोग्य संघटना पूर्वमान्यता — संस्थेची 32 वी.
मूलभूत ज्ञान
- सीरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडिया महाराष्ट्रातील पुणे येथे आहे.
- एचपीव्ही प्रकार 16 आणि 18 अनेक कर्करोगांशी, तर प्रकार 6 आणि 11 जननेंद्रियांवरील चामखिळींशी निगडित आहेत.
- जागतिक आरोग्य संघटनेची पूर्वमान्यता संयुक्त राष्ट्रांच्या संस्थांना लसींची जागतिक खरेदी करण्यास मदत करते.
हे का महत्त्वाचे?
जागतिक आरोग्य संघटनेची पूर्वमान्यता मिळाल्याने भारतीय लस संयुक्त राष्ट्रांच्या संस्थांमार्फत इतर देशांत खरेदी होण्याचा मार्ग खुला होतो, ज्यामुळे भारताचे जागतिक लस पुरवठा साखळीतील स्थान बळकट होते. मुली आणि मुले दोघांसाठी असलेली ही लस एचपीव्हीशी संबंधित कर्करोगांच्या प्रतिबंधाशी निगडित असून स्वदेशी लस विकास आरोग्य सुरक्षा आणि आत्मनिर्भरतेशी निगडित आहे. आरोग्य आणि विज्ञान-तंत्रज्ञान घटकात लसीचे नाव, विषाणू प्रकार, वयोगट आणि संस्था हे पूर्व परीक्षेसाठी उपयुक्त मुद्दे आहेत.