सारांश
मध्य प्रदेशातील कुनो राष्ट्रीय उद्यानात 5 ऑक्टोबर 2026 रोजी भारतात जन्मलेल्या केजेपी21 या मादी चित्त्याने 5 बछड्यांना जन्म दिला. या जन्मामुळे भारतातील चित्त्यांची संख्या 60 झाली असून त्यापैकी 41 चित्ते भारतीय भूमीवर जन्मलेले आहेत. प्रकल्प चित्ता 17 सप्टेंबर 2022 रोजी नामिबियातून आठ चित्ते आल्यापासून सुरू झाला; नंतर फेब्रुवारी 2023 मध्ये दक्षिण आफ्रिकेतून 12 आणि फेब्रुवारी 2026 मध्ये बोत्सवानातून नऊ चित्ते भारतात आले.
हा मोठ्या मांसभक्षक प्राण्याचा भारतात झालेला पहिला आंतरखंडीय स्थलांतर प्रकल्प आहे. बातमीनुसार भारतातील 60 चित्त्यांपैकी 53 कुनो राष्ट्रीय उद्यानात आणि तीन गांधी सागर वन्यजीव अभयारण्यात आहेत. या ताज्या पिल्लांचा बाप बोत्सवानातील नर चित्ता असल्याने भारतात बोत्सवानाचा अनुवांशिक वंश प्रथमच आला.
कुनोमध्ये मार्च 2026 मध्ये नामिबियन चित्ता ज्वालाला पाच बछडे झाले होते, सप्टेंबर 2026 मध्ये केजीपी12 ने चार बछड्यांना जन्म दिल्याने संख्या 56 झाली होती आणि एप्रिल 2026 मधील केजीपी12 चे चार बछडे बिबट्याच्या हल्ल्यात वाचले नाहीत. केंद्रीय पर्यावरणमंत्री भूपेंद्र यादव आणि मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री डॉ. मोहन यादव यांनी प्रकल्पातील पथकांचे अभिनंदन केले.
परीक्षेसाठी मुद्दे
- संख्या: 60 चित्ते, त्यापैकी 41 भारतात जन्मलेले; 53 कुनो राष्ट्रीय उद्यानात आणि 3 गांधी सागर वन्यजीव अभयारण्यात (बातमीनुसार).
- आयात: नामिबियातून 8 (17 सप्टेंबर 2022), दक्षिण आफ्रिकेतून 12 (फेब्रुवारी 2023), बोत्सवानातून 9 (फेब्रुवारी 2026).
- नवे पिल्लू: 5 ऑक्टोबर 2026, आई केजेपी21, वडील बोत्सवानाचा नर — भारतात बोत्सवाना अनुवांशिक वंश प्रथमच.
मूलभूत ज्ञान
- चित्ता हा जगातील सर्वात वेगवान भूचर प्राणी असून तो ॲसिनोनिक्स प्रजातीचा आहे.
- कुनो राष्ट्रीय उद्यान मध्य प्रदेशातील श्योपूर जिल्ह्यात आहे.
- आशियाई चित्ता हा आफ्रिकन चित्त्यापेक्षा वेगळा उपप्रकार आहे.
हे का महत्त्वाचे?
चित्त्यांचे पुनरागमन आणि भारतातच जन्मलेल्या चित्त्यांची वाढती संख्या ही संवर्धन प्रकल्पाच्या यशस्वितेचे महत्त्वाचे निदर्शक आहे. तीन देशांतील चित्ते आणि आता बोत्सवाना वंश आल्याने अनुवांशिक विविधता वाढण्याची शक्यता निर्माण होते, जी दीर्घकालीन लोकसंख्या स्थैर्यासाठी महत्त्वाची आहे. बिबट्यांमुळे बछड्यांचे नुकसान आणि अधिवास व्यवस्थापन ही आव्हाने कायम आहेत. पर्यावरण आणि जैवविविधता घटकात संख्या, स्थळे आणि आयातीची वर्षे पूर्व परीक्षेसाठी उपयुक्त आहेत. बातमीतील संख्या जुळत नाहीत: 53 अधिक 3 म्हणजे 56 होतात, 60 नव्हे, आणि सप्टेंबरमधील 56 मध्ये 5 बछडे मिळवले तर 61 होतात; म्हणून अधिकृत आकडेवारी तपासावी.