App डाउनलोड करा

राज्य — 6 सराव प्रश्न

उत्तरासहअलीकडील बातम्यांवर

राज्य विषयाच्या अलीकडील बातम्यांवर आधारित 6 प्रश्न. आधी स्वतः उत्तर ठरवा, मग "उत्तर पाहा" उघडा. प्रत्येक प्रश्नाखाली ती बातमी वाचण्याची link आहे.

प्रश्न 1

महाराष्ट्र सरकारने 17 नोव्हेंबर 2026 रोजी आणखी चार तालुक्यांचा दुष्काळग्रस्त यादीत समावेश केल्याबाबत खालील विधानांचा विचार करा. कोणती विधाने बरोबर आहेत? 1. नव्याने समाविष्ट तालुक्यांत कोकणातील चिपळूण, वाडा आणि विक्रमगड तसेच नाशिक जिल्ह्यातील दिंडोरी यांचा समावेश आहे. 2. दुष्काळग्रस्त तालुक्यांची एकूण संख्या आता राज्यातील 358 पैकी 308 आहे. 3. सर्वाधिक आर्थिक मदत, ₹1,001.2 कोटी, नाशिक विभागाला मिळाली. 4. हिवाळी विधानसभा अधिवेशनापूर्वी पालक सचिवांनी आपापल्या जिल्ह्यांची पाहणी करून मुख्य सचिवांना अहवाल सादर करायचा आहे.

  1. Aफक्त 1, 2 आणि 4
  2. Bफक्त 1, 2 आणि 3
  3. Cफक्त 2, 3 आणि 4
  4. Dफक्त 1, 3 आणि 4
उत्तर पाहा

उत्तर: A. फक्त 1, 2 आणि 4

विधान 3 चुकीचे आहे: सर्वाधिक ₹1,704.5 कोटी छत्रपती संभाजीनगर विभागाला मिळाले, तर नाशिकला ₹1,001.2 कोटी (दुसरा क्रम) मिळाले. विधाने 1, 2 आणि 4 बातमीनुसार बरोबर आहेत. एकूण ₹4,701.6 कोटींची मदत 94.3 लाख शेतकऱ्यांना वाटली गेली आहे.

बातमी वाचा: महाराष्ट्रात आणखी चार तालुके दुष्काळग्रस्त; एकूण 308 तालुके (20 नोव्) →

प्रश्न 2

30 ऑक्टोबर 2026 रोजी कामगार आणि रोजगार मंत्रालयाने असंघटित कामगार तसेच गिग आणि प्लॅटफॉर्म कामगारांसाठी राष्ट्रीय सामाजिक सुरक्षा मंडळ अधिसूचित केले. या मंडळाचे अध्यक्ष कोण आहेत आणि ज्या सामाजिक सुरक्षा संहितेअंतर्गत ते स्थापन झाले ती संहिता केव्हा लागू झाली?

  1. Aडॉ. मनसुख मांडविया; 30 ऑक्टोबर 2026
  2. Bडॉ. मनसुख मांडविया; 21 नोव्हेंबर 2025
  3. Cनिर्मला सीतारमण; 21 नोव्हेंबर 2025
  4. Dनिर्मला सीतारमण; 30 ऑक्टोबर 2026
उत्तर पाहा

उत्तर: B. डॉ. मनसुख मांडविया; 21 नोव्हेंबर 2025

मंडळाचे अध्यक्ष केंद्रीय कामगार आणि रोजगार मंत्री डॉ. मनसुख मांडविया आहेत आणि सामाजिक सुरक्षा संहिता 2020 21 नोव्हेंबर 2025 रोजी लागू झाली. 30 ऑक्टोबर 2026 ही फक्त मंडळ अधिसूचित झाल्याची तारीख आहे. निर्मला सीतारमण यांचा उल्लेख बँकिंग समितीच्या घोषणेशी संबंधित आहे, या मंडळाशी नाही; मंडळाने वर्षातून किमान तीन बैठका घेणे आवश्यक आहे.

बातमी वाचा: गिग आणि प्लॅटफॉर्म कामगारांसाठी राष्ट्रीय सामाजिक सुरक्षा मंडळ अधिसूचित — अध्यक्ष मनसुख मांडविया (2 नोव्) →

प्रश्न 3

महाराष्ट्र सरकारने 14 ऑक्टोबर 2026 रोजी दुष्काळ घोषणेचा विस्तार केला. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या घोषणेनंतर बाधित तालुक्यांची संख्या वाढली असून एल निनोचा प्रभाव कायम राहण्याची अपेक्षा आहे. खालील विधानांचा विचार करा: 1. 26 सप्टेंबर रोजी 265 तालुके दुष्काळग्रस्त घोषित झाले होते, तर आता ही संख्या 305 झाली आहे. 2. केवळ पावसाची तूट दुष्काळाचा दर्जा ठरवते, त्यासाठी जमिनीतील ओलावा किंवा पेरणी क्षेत्र विचारात घेतले जात नाही. 3. एल निनो फेब्रुवारी 2027 पर्यंत कायम राहण्याची अपेक्षा आहे. 4. छत्रपती संभाजीनगर विभागात 74 बाधित तालुके आहेत. वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत?

  1. Aफक्त 1, 3 आणि 4
  2. Bफक्त 1, 2 आणि 3
  3. Cफक्त 2, 3 आणि 4
  4. Dफक्त 1, 2 आणि 4
उत्तर पाहा

उत्तर: A. फक्त 1, 3 आणि 4

विधान 2 चुकीचे आहे, कारण दुष्काळ व्यवस्थापन नियमावली पाऊस, जमिनीतील ओलावा आणि पेरणी क्षेत्र या निर्देशकांवरून मूल्यमापन ठरवते आणि केवळ पावसाची तूट दुष्काळाचा दर्जा ठरवत नाही. 265 वरून 305 तालुके, फेब्रुवारी 2027 पर्यंतचा एल निनो आणि छत्रपती संभाजीनगर विभागातील 74 तालुके ही तीन विधाने बातमीनुसार बरोबर आहेत. जून ते 18 सप्टेंबर 2026 दरम्यानची पावसाची तूट 18.8% नोंदली गेली.

बातमी वाचा: महाराष्ट्रात दुष्काळी तालुके 265 वरून 305 — 18.8% पावसाची तूट; मुख्यमंत्र्यांकडून मदत उपायांची घोषणा (16 ऑक्ट) →

प्रश्न 4

धारावी पुनर्विकास प्रकल्पाच्या पुनर्वसन घटकाचे बांधकाम 12 ऑक्टोबर 2026 रोजी झालेल्या भूमिपूजनानंतर मुंबईतील माटुंगा रेल्वे जागेवर सुरू झाले. खालील विधानांचा विचार करा. 1. माटुंगा जागेच्या आराखड्यात 10 मनोरे आणि 10,432 पुनर्वसन सदनिका आहेत. 2. मनोरे तीन टप्प्यांत सुपूर्द होणार असून पाच मनोरे मार्च 2029 पर्यंत आणि शेवटचे तीन ऑगस्ट 2030 पर्यंत अपेक्षित आहेत. 3. हस्तांतरणानंतर अदानी नवभारत डेव्हलपर्स प्रायव्हेट लिमिटेड 10 वर्षे इमारती आणि सामायिक पायाभूत सुविधांची देखभाल करेल. 4. धारावी अनुभव केंद्र 22 एकरांचे असून त्याचे उद्घाटन 12 ऑक्टोबर 2026 रोजी झाले. कोणती विधाने बरोबर आहेत?

  1. Aफक्त 1, 2 आणि 3
  2. Bफक्त 1, 2 आणि 4
  3. Cफक्त 1, 3 आणि 4
  4. Dफक्त 2, 3 आणि 4
उत्तर पाहा

उत्तर: A. फक्त 1, 2 आणि 3

विधान 4 चुकीचे आहे कारण धारावी अनुभव केंद्र 22,500 चौरस फुटांचे आहे आणि त्याचे उद्घाटन 2 ऑक्टोबर 2026 रोजी झाले; 22 एकर हे माटुंगा जागेचे क्षेत्र आणि 12 ऑक्टोबर हा भूमिपूजनाचा दिवस आहे. मनोऱ्यांचे हस्तांतरण पाच (मार्च 2029), दोन (ऑगस्ट 2029) आणि तीन (ऑगस्ट 2030) अशा तीन टप्प्यांत होईल, आणि 1,379 व्यावसायिक व औद्योगिक गाळेही आराखड्यात आहेत.

बातमी वाचा: धारावी पुनर्विकासाच्या पुनर्वसन घटकाचे बांधकाम माटुंगा येथे सुरू — 10 मनोरे आणि 10,432 सदनिका (15 ऑक्ट) →

प्रश्न 5

महाराष्ट्राने 16 ऑक्टोबर 2026 पासून नागरी आणि ग्रामीण स्थानिक संस्थांमध्ये पाणीकपात लागू करण्याचे आदेश दिले असून 265 तालुक्यांत दुष्काळ जाहीर केला आहे. आदेशानुसार किमान पाणीकपात, प्रत्येक जलाशयातील अतिरिक्त आणीबाणी साठा आणि उद्योगांसाठी किमान पाणी पुनर्वापर अनुक्रमे किती आहे?

  1. A30%; 10%; 10%
  2. B10%; 30%; 10%
  3. C10%; 10%; 30%
  4. D10%; 10%; 10%
उत्तर पाहा

उत्तर: C. 10%; 10%; 30%

किमान पाणीकपात 10%, प्रत्येक जलाशयात 10% अतिरिक्त आणीबाणी साठा आणि उद्योगांनी वापरलेल्या पाण्यापैकी किमान 30% पुनर्वापर बंधनकारक आहे. पिण्याच्या पाण्याला सर्वोच्च प्राधान्य असून नियोजन 31 ऑगस्ट 2027 पर्यंतचे आहे आणि दुष्काळ ट्रिगर-1 निकषानुसार 265 तालुक्यांत जाहीर झाला.

बातमी वाचा: महाराष्ट्रात 16 ऑक्टोबरपासून किमान 10% पाणीकपात — 265 तालुक्यांत दुष्काळ, एल निनोचा परिणाम (7 ऑक्ट) →

प्रश्न 6

मुंबई बंदर प्राधिकरणाने 2 ऑक्टोबर 2026 रोजी स्वच्छता अभियान 2026 कार्यक्रमात भारतातील पहिले प्लास्टिकमुक्त तेल टर्मिनल घोषित केले. हे टर्मिनल कोणते आणि त्याचे पर्यायी नाव काय?

  1. Aइंदिरा गोदी — बुचर आयलंड
  2. Bजवाहर द्वीप — बुचर आयलंड
  3. Cजवाहर द्वीप — ग्रे गेट
  4. Dइंदिरा गोदी — ग्रे गेट
उत्तर पाहा

उत्तर: B. जवाहर द्वीप — बुचर आयलंड

जवाहर द्वीप हे मुंबईच्या किनाऱ्यापासून सुमारे चार किलोमीटर अंतरावरील तेल टर्मिनल असून त्याला बुचर आयलंड असेही म्हणतात; इंदिरा गोदीतील ग्रे गेट हे केवळ घोषणा कार्यक्रमाचे ठिकाण होते. तेथे पाच धक्के आहेत आणि मुंबई बंदराच्या वाहतुकीतील सुमारे तीन-पंचमांश वाटा पेट्रोलियम मालाचा आहे.

बातमी वाचा: जवाहर द्वीप ठरले भारतातील पहिले प्लास्टिकमुक्त तेल टर्मिनल (4 ऑक्ट) →