आयआयएससीचा शोध: आयसोनियाझिड आणि व्हॅन्कोमायसिनची जोड औषध-प्रतिरोधक क्षयरोगावर प्रभावी
सारांश
भारतीय विज्ञान संस्थेतील (आयआयएससी), बेंगळुरू संशोधकांनी 16 नोव्हेंबर 2026 रोजी औषध-प्रतिरोधक क्षयरोगावरील रणनीती जाहीर केली; मायक्रोबायोलॉजी स्पेक्ट्रम या नियतकालिकात प्रकाशित झालेल्या अभ्यासात आयसोनियाझिडला व्हॅन्कोमायसिनची जोड देऊन क्षयरोगाच्या जीवाणूविरुद्ध आयसोनियाझिडची क्रियाशीलता पुन्हा मिळवली आहे. राष्ट्रीय क्षयरोग संस्था, बेंगळुरू यांच्यासोबत औषध-प्रतिरोधक क्षयरोगाच्या रुग्णांच्या नमुन्यांवर केलेल्या चाचणीत बहुतेक नमुन्यांमध्ये, बहुऔषध-प्रतिरोधक (एमडीआर) प्रकारांसह, जीवाणूंची वाढ 90% हून अधिक कमी झाली. आयसोनियाझिडला जीवाणूतील एन्झाइमकडून सक्रिय व्हावे लागते आणि उत्परिवर्तनांमुळे हा मार्ग अडू शकतो; संशोधकांना आढळले की या जोडीमुळे जीवाणूच्या पेशीभित्तिकेची अखंडता बिघडते आणि व्हॅन्कोमायसिन आत शिरून त्याला मारते.
एमडीआर-बाधित उंदरांच्या प्रारूपात 10 दिवसांनंतर दोन्ही औषधांच्या एकत्रित वापराने फुफ्फुसे आणि प्लीहेतील जीवाणूंचा भार सुमारे दहापट कमी झाला, तर स्वतंत्र औषधांनी तो लक्षणीय घटला नाही; फुफ्फुसांत ग्रॅन्युलोमांची संख्याही कमी आढळली. जैवरसायनशास्त्र विभागातील प्राध्यापक नागसुमा चंद्रा संबंधित लेखक, पीएच.डी. विद्यार्थी सुकृती पाल पहिले लेखक आणि संसर्गजन्य रोग संशोधन केंद्रातील अमित सिंग यांनी उंदरांवरील प्रयोग केले; ही जोडी मानवी वैद्यकीय चाचण्यांपर्यंत नेण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.
🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे
- आयआयएससीचा अभ्यास — आयसोनियाझिड आणि व्हॅन्कोमायसिन; प्रकाशन — मायक्रोबायोलॉजी स्पेक्ट्रम; 16 नोव्हेंबर 2026.
- रुग्ण-नमुन्यांत जीवाणू वाढ 90% हून अधिक कमी; उंदरांत फुफ्फुसे आणि प्लीहेत सुमारे दहापट घट (10 दिवसांनंतर).
- संबंधित लेखक — नागसुमा चंद्रा; पहिले लेखक — सुकृती पाल; उंदरांवरील प्रयोग — अमित सिंग.
📚 मूलभूत ज्ञान
- आयसोनियाझिड: हे प्रोड्रग असून केटजी या जीवाणू-एन्झाइमकडून सक्रिय होते; त्याचा सक्रिय एनएडी जोड इनहए या एन्झाइमला रोखून फॅटी ॲसिड निर्मिती बिघडवतो.
- व्हॅन्कोमायसिन: ते पेप्टिडोग्लायकन पूर्वघटकांच्या डी-ॲला-डी-ॲला भागाला जोडले जाऊन पेशीभित्तिका उभारणीतील त्यांची प्रक्रिया रोखते.
- आम्ल-जलद रंजन: क्षयरोगाच्या जीवाणूच्या मायकोलिक आम्लयुक्त मेणासारख्या आवरणामुळे ग्रॅम रंजन प्रभावी ठरत नाही; म्हणून आम्ल-जलद किंवा प्रतिदीप्त रंजन वापरले जाते.
हे का महत्त्वाचे?
औषध-प्रतिरोधक क्षयरोग हे भारतातील सार्वजनिक आरोग्यासमोरील मोठे आव्हान असल्याने जुन्या औषधाची क्रियाशीलता पुन्हा मिळवणारी जोडी उपचार पर्याय वाढवू शकते. मात्र हे निष्कर्ष प्रयोगशाळेतील नमुने आणि उंदरांवरील प्रारूपापुरते आहेत; मानवी वैद्यकीय चाचण्यांनंतरच परिणामकारकता आणि सुरक्षितता सिद्ध होईल. विज्ञान आणि आरोग्य विषयातील मुख्य परीक्षेसाठी पूर्व-वैद्यकीय संशोधन आणि वैद्यकीय चाचण्या यांतील फरक समजून घेणे उपयुक्त आहे.
स्रोत: अधिकृत प्रसिद्धीपत्रके / वृत्तसंस्था
संकलन व परीक्षेसाठी विश्लेषण: Study Katta संपादकीय टीम · आमचे संपादकीय धोरण · चूक आढळल्यास कळवा