Download app ॲप मिळवा

जगातील सर्वात उंच रेल्वे स्थानक? टांगलांग ला येथे 5,256 मीटरवर प्रस्तावित!

7 नोव्हेंबर 2026·2 मिनिटे वाचन

सारांश

4 नोव्हेंबर 2026 रोजीच्या स्थितीनुसार भारत हिमाचल प्रदेशातील बिलासपूरला लडाखमधील लेहशी जोडणाऱ्या प्रस्तावित 489 किलोमीटर लांबीच्या ब्रॉड-गेज बिलासपूर–मनाली–लेह रेल्वे मार्गावर टांगलांग ला खिंडीखाली सुमारे 5,256 मीटर उंचीवर रेल्वे स्थानक बांधण्याचे नियोजन करत आहे. एवढ्या उंचीवर बांधल्यास हे स्थानक चीनच्या सुमारे 5,068 मीटर उंचीवरील तांगुला रेल्वे स्थानकाला मागे टाकून जगातील सर्वात उंच ठरेल. संरक्षण मंत्रालयाने लडाखच्या जोडणीसाठी हा प्रकल्प धोरणात्मकदृष्ट्या महत्त्वाचा ठरवला आहे.

त्याचा अंदाजित खर्च सुमारे 1.31 लाख कोटी रुपये असून मार्गाचा सुमारे 270 किलोमीटर भाग बोगद्यांतून जाणे अपेक्षित आहे. रेल्वे मंत्रालयाच्या म्हणण्यानुसार सर्वेक्षण पूर्ण झाले असून सविस्तर प्रकल्प अहवाल तयार आहे. प्रस्तावित मार्ग सुंदरनगर, मंडी, मनाली, सिस्सू, दारचा, केलॉंग, सरचू, पांग, रुमसे, उपशी आणि खारू या ठिकाणांवरून लेहला पोहोचतो.

अलीकडील वृत्तांत स्थानकाची प्रस्तावित उंची 5,256 मीटर दिली आहे, तर नोव्हेंबर 2026 आणि ऑक्टोबर 2018 मधील काही आधीच्या वृत्तांत मार्गाचा सर्वोच्च बिंदू किंवा स्थानक सुमारे 5,359–5,360 मीटरवर असल्याचे म्हटले आहे. ऑक्टोबर 2026 मध्ये हिमाचल प्रदेश उच्च न्यायालयाने संबंधित 63 किलोमीटरच्या मार्गासाठीची प्राथमिक भूसंपादन अधिसूचना वैधानिक आवश्यकतांचे पालन न झाल्याने रद्द केली.

🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे

  • प्रस्ताव: बिलासपूर–मनाली–लेह (489 किलोमीटर, ब्रॉड-गेज); स्थानक सुमारे 5,256 मीटर, तांगुला स्थानकापेक्षा (5,068 मीटर) उंच.
  • खर्च: सुमारे 1.31 लाख कोटी रुपये; सुमारे 270 किलोमीटर बोगद्यांतून; सर्वेक्षण पूर्ण, सविस्तर प्रकल्प अहवाल तयार.
  • वाद: उंचीबाबत 5,256 मीटर विरुद्ध 5,359–5,360 मीटर अशी वृत्ते; हिमाचल प्रदेश उच्च न्यायालयाने ऑक्टोबर 2026 मध्ये 63 किलोमीटर मार्गाची भूसंपादन अधिसूचना रद्द केली.

📚 मूलभूत ज्ञान

  • ब्रॉड-गेज: भारतीय रेल्वेतील मुख्य रूळ मापन; रुळांमधील अंतर 1,676 मिलिमीटर असते.
  • टांगलांग ला: लडाखमधील उंच खिंड; लेह–मनाली मार्गावर आहे.
  • लेह: लडाख या केंद्रशासित प्रदेशातील प्रमुख शहर; सीमावर्ती आणि धोरणात्मकदृष्ट्या महत्त्वाचा भाग.

हे का महत्त्वाचे?

लडाखसारख्या सीमावर्ती भागात सर्व ऋतूंत चालणारी रेल्वे जोडणी सैनिकी हालचाली आणि स्थानिक विकास दोन्हीसाठी महत्त्वाची आहे. अतिउंचीवरील बांधकाम, बोगदे आणि 1.31 लाख कोटी रुपये खर्च यामुळे अभियांत्रिकी आणि आर्थिक आव्हाने मोठी आहेत. उंचीविषयीची परस्परविरोधी वृत्ते आणि भूसंपादनाबाबतचा न्यायालयीन आदेश हे प्रकल्पाच्या वाटचालीतील अनिश्चितता दाखवतात. पायाभूत सुविधा, सीमावर्ती भाग विकास आणि भूसंपादन कायदे या विषयांवरील मुख्य परीक्षा आणि मुलाखतीसाठी हा मुद्दा उपयुक्त आहे.

स्रोत: रेल्वे मंत्रालय / संरक्षण मंत्रालय / अर्थव्यवस्था आणि बँकिंग वृत्त (4 नोव्हेंबर 2026)

© Study Katta · स्रोतासह शेअर करा