2026 चे अंटार्क्टिक ओझोन छिद्र निरीक्षणातील सातवे सर्वात मोठे — नासा आणि नॉआचा अहवाल!
सारांश
नासा आणि राष्ट्रीय महासागरीय व वातावरणीय प्रशासन (एनओएए) यांनी 4 नोव्हेंबर 2026 रोजी सांगितले की 2026 चे अंटार्क्टिक ओझोन छिद्र त्यांच्या 48 वर्षांच्या निरीक्षणातील सातवे सर्वात मोठे होते. त्याचा आकार अतिरेकी हवामानामुळे, विशेषतः असामान्यपणे शक्तिशाली ध्रुवीय भोवऱ्यामुळे, मोठा राहिला असे यंत्रणांनी म्हटले. ओझोन छिद्र 18 सप्टेंबर रोजी एका दिवसातील सर्वाधिक विस्तारावर, म्हणजे 10.5 दशलक्ष चौरस मैल (27.1 दशलक्ष चौरस किलोमीटर), पोहोचले.
ओझोन घटीच्या शिखर काळात, म्हणजे 7 सप्टेंबर ते 13 ऑक्टोबर दरम्यान, त्याचा सरासरी विस्तार सुमारे 9.6 दशलक्ष चौरस मैल (25 दशलक्ष चौरस किलोमीटर) होता. एनओएएच्या फुग्यावरील उपकरणांनी 17 ऑक्टोबर रोजी दक्षिण ध्रुवाच्या थेट वरच्या भागात सर्वात कमी ओझोन सांद्रता 105 डॉबसन एकक मोजली; विक्रमी नीचांकी आकडा ऑक्टोबर 2006 मधील 92 डॉबसन एकक आहे. ओझोन-नाशक पदार्थ 2000 मधील शिखर पातळीवर असते तर 2026 चे छिद्र 1 ते 2 दशलक्ष चौरस मैल मोठे झाले असते, असे शास्त्रज्ञांनी सांगितले.
नासाच्या ओझोन संशोधन गटाचे प्रमुख पॉल न्यूमन यांनी 4 नोव्हेंबर रोजी सांगितले की अलीकडच्या वर्षांत वार्षिक छिद्र उशिरा तयार होत असून ते ओझोन थराच्या पुनर्प्राप्तीचे संकेत आहे. शास्त्रज्ञ दीर्घकालीन पुनर्प्राप्तीचे श्रेय मुख्यतः 1987 च्या मॉन्ट्रियल प्रोटोकॉलला देतात, ज्याने ओझोन-नाशक रसायने टप्प्याटप्प्याने बंद केली. याउलट 2025 चे अंटार्क्टिक ओझोन छिद्र 1992 पासूनचे पाचवे सर्वात लहान होते, असे नासा आणि एनओएएने 24 नोव्हेंबर 2025 रोजी सांगितले होते.
🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे
- क्रमांक: 2026 चे छिद्र 48 वर्षांच्या निरीक्षणातील सातवे सर्वात मोठे; कारण शक्तिशाली ध्रुवीय भोवरा.
- आकडे: एका दिवसातील कमाल 27.1 दशलक्ष चौरस किलोमीटर (18 सप्टेंबर); सरासरी 25 दशलक्ष चौरस किलोमीटर (7 सप्टेंबर ते 13 ऑक्टोबर).
- ओझोन: सर्वात कमी 105 डॉबसन एकक (17 ऑक्टोबर); विक्रमी नीचांकी 92 डॉबसन एकक (ऑक्टोबर 2006).
📚 मूलभूत ज्ञान
- ओझोन थर: सूर्याच्या हानिकारक अतिनील किरणांपासून पृथ्वीचे संरक्षण करणारा वातावरणातील स्तर.
- डॉबसन एकक: ओझोन मोजण्याचे एकक; एक डॉबसन एकक म्हणजे मानक तापमान आणि दाबावर 0.01 मिलिमीटर जाडीचा शुद्ध ओझोनचा थर.
- मॉन्ट्रियल प्रोटोकॉल: 1987 चा आंतरराष्ट्रीय करार, ज्याने ओझोन-नाशक रसायने टप्प्याटप्प्याने बंद केली; त्याच्या अंमलबजावणीला बहुपक्षीय निधीचे साहाय्य आहे.
हे का महत्त्वाचे?
ओझोन छिद्राचा आकार दरवर्षी हवामानावर अवलंबून बदलतो, पण ते उशिरा तयार होणे आणि ओझोन-नाशक पदार्थ कमी झाल्याने ते लहान राहणे हे मॉन्ट्रियल प्रोटोकॉलच्या यशाचे उदाहरण मानले जाते. बातमीनुसार 2000 मधील पातळी कायम असती तर छिद्र 1 ते 2 दशलक्ष चौरस मैल मोठे झाले असते. पर्यावरणीय बहुपक्षीय करारांची परिणामकारकता, हवामान बदल आणि वातावरणीय विज्ञान या विषयांवरील मुख्य परीक्षा आणि मुलाखतीसाठी हा मुद्दा उपयुक्त आहे.
स्रोत: नासा / एनओएए / पर्यावरण आणि जैवविविधता वृत्त (4 नोव्हेंबर 2026)
© Study Katta · स्रोतासह शेअर करा