राजनाथ सिंह यांचा सेबू येथे एडीएमएम-प्लस परिषदेत दहशतवादविरोधी सहकार्याचा प्रस्ताव आणि एफ-16 पॅकेजवर आक्षेप!
सारांश
संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंह यांनी फिलिपाइन्समधील सेबू येथे 28 आणि 29 ऑक्टोबर 2026 रोजी झालेल्या 13 व्या आसियान संरक्षण मंत्र्यांच्या बैठकीत प्लस (एडीएमएम-प्लस) मध्ये भारताचे दहशतवादविरोधी कौशल्य आसियान सदस्य देश आणि त्यांच्या संवाद भागीदारांसोबत वाटून घेण्याची तयारी 29 ऑक्टोबर रोजी दाखवली. एडीएमएम-प्लस हा संरक्षण सहकार्याचा मंच असून त्यात आसियानचे संरक्षणमंत्री आणि ऑस्ट्रेलिया, चीन, भारत, जपान, न्यूझीलंड, कोरिया प्रजासत्ताक, रशिया आणि अमेरिका हे आठ संवाद भागीदार आहेत; पहिली बैठक 2010 मध्ये झाली. दहशतवादविरोधी तज्ज्ञ कार्यगटाचे 2024–2027 या चक्रात भारत आणि मलेशिया सह-अध्यक्ष आहेत.
सिंह यांनी संयुक्त लष्करी सराव, क्षमता बांधणी कार्यक्रम आणि गुप्तचर माहितीची देवाणघेवाण यातून कौशल्य वाटण्याचा प्रस्ताव मांडला आणि मे 2025 मधील ऑपरेशन सिंदूरचा उल्लेख केला. त्यांनी सागरी सुरक्षेवर बोलताना मुक्त नौवहन आणि हवाई उड्डाण स्वातंत्र्य तसेच संयुक्त राष्ट्र सागरी कायदा करार (यूएनसीएलओएस) पाळण्याचे आवाहन केले. 28 ऑक्टोबर 2026 रोजी सिंह यांनी अमेरिकेचे युद्ध सचिव पीट हेगसेथ यांच्याशी द्विपक्षीय चर्चेत पाकिस्तानच्या एफ-16 ताफ्यासाठीच्या अमेरिकी देखभाल आणि आधुनिकीकरण पॅकेजवर भारताचे आक्षेप मांडले.
अमेरिकी संरक्षण सुरक्षा सहकार्य संस्थेने हे पॅकेज डिसेंबर 2025 मध्ये अधिसूचित केले; पाकिस्तानच्या एफ-16 विमानांचे परिचालन आयुष्य 2040 पर्यंत वाढवणे हा त्याचा उद्देश असून त्यात एव्हियोनिक्स सुधारणा, कूटलेखन प्रणाली, सॉफ्टवेअर, सुटे भाग, सिम्युलेटर, प्रशिक्षण आणि लॉजिस्टिक साहाय्य समाविष्ट आहे. भारताने 2019 मधील बालाकोट हवाई हल्ल्यानंतरच्या हवाई संघर्षात पाकिस्तानने अमेरिकी एफ-16 वापरल्याचा दाखला दिला आणि प्रगत तंत्रज्ञान चीनसारख्या तृतीय पक्षांपर्यंत पोहोचण्याचा धोकाही मांडला. हेगसेथ यांनी सीमापार दहशतवादाविरुद्ध अमेरिकेचा पाठिंबा पुन्हा व्यक्त केला.
दोन्ही मंत्र्यांनी 2025 मध्ये स्वाक्षरी झालेल्या भारत-अमेरिका प्रमुख संरक्षण भागीदारी आणि 10 वर्षांच्या संरक्षण आराखड्याचाही आढावा घेतला. पॅकेजचे मूल्य बातमीत सुमारे 686 दशलक्ष आणि दुसऱ्या आकड्यानुसार 649 दशलक्ष असे दोन प्रकारे दिले आहे.
🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे
- परिषद: 13 वी एडीएमएम-प्लस, सेबू (फिलिपाइन्स), 28–29 ऑक्टोबर 2026; पहिली बैठक 2010; 8 संवाद भागीदार.
- एफ-16 पॅकेज: अमेरिकेने डिसेंबर 2025 मध्ये अधिसूचित; आयुष्य 2040 पर्यंत; मूल्य सुमारे 686 किंवा 649 दशलक्ष (दोन आकडे).
- सहकार्य: दहशतवादविरोधी तज्ज्ञ कार्यगटाचे 2024–2027 मध्ये सह-अध्यक्ष — भारत आणि मलेशिया; ऑपरेशन सिंदूर — मे 2025.
📚 मूलभूत ज्ञान
- आसियानची स्थापना 1967 मध्ये बँकॉक घोषणेद्वारे झाली.
- यूएनसीएलओएस 1982 मध्ये स्वीकारला गेला आणि 1994 मध्ये अमलात आला.
- ओळख मित्र किंवा शत्रू (आयएफएफ) प्रणाली मित्र विमाने इतर विमानांपासून वेगळी ओळखण्यास मदत करते.
हे का महत्त्वाचे?
एफ-16 पॅकेजवरील आक्षेप भारत-अमेरिका संबंधांतील धोरणात्मक संतुलन दाखवतो: एकीकडे संरक्षण सहकार्य आणि सह-उत्पादन वाढत आहे, तर दुसरीकडे अमेरिका-पाकिस्तान संरक्षण संबंधांबाबत भारताची चिंता कायम आहे. आसियानसोबतचे दहशतवादविरोधी सहकार्य आणि सागरी सुरक्षेवरील भर भारताच्या इंडो-पॅसिफिकमधील विश्वासार्ह सुरक्षा भागीदाराच्या भूमिकेला बळ देतात. बातमीत पॅकेजचे मूल्य दोन भिन्न आकड्यांनी दिले असल्याने तपशील संदिग्ध आहे. मुख्य परीक्षा आणि मुलाखतीसाठी भारताचे इंडो-पॅसिफिक धोरण, दहशतवादविरोधी सहकार्य आणि भारत-अमेरिका संरक्षण संबंध हे मुद्दे उपयुक्त आहेत.
स्रोत: संरक्षण मंत्रालय / एडीएमएम-प्लस परिषद वृत्त (28–29 ऑक्टोबर 2026)
© Study Katta · स्रोतासह शेअर करा