सीबीडी कॉप-17 मध्ये भारताची कुनमिंग-माँट्रियल जैवविविधता आराखड्याशी वचनबद्धता पुन्हा अधोरेखित!

जैविक विविधतेवरील करारातील पक्षकारांची 17 वी परिषद (सीबीडी कॉप-17) 19 ते 30 ऑक्टोबर 2026 दरम्यान आर्मेनियाची राजधानी येरेवान येथे होत आहे. केंद्रीय पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्री भूपेंद्र यादव यांनी 27 ऑक्टोबर रोजी परिषदेच्या उच्चस्तरीय विभागात भारताचे राष्ट्रीय निवेदन केले आणि जैवविविधता संवर्धन तसेच कुनमिंग-माँट्रियल जागतिक जैवविविधता आराखड्याच्या (केएमजीबीएफ) अंमलबजावणीची भारताची वचनबद्धता पुन्हा व्यक्त केली. जैविक विविधतेवरील करार 1992 मध्ये रिओ दी जानेरो येथे झालेल्या संयुक्त राष्ट्रांच्या परिषदेत स्वाक्षरीसाठी खुला झाला, 1993 मध्ये अमलात आला आणि जैविक विविधतेचे संवर्धन, तिच्या घटकांचा शाश्वत वापर आणि अनुवांशिक संसाधनांच्या लाभांची न्याय्य वाटणी ही त्याची तीन उद्दिष्टे आहेत.

केएमजीबीएफ डिसेंबर 2022 मध्ये माँट्रियल येथील कॉप-15 मध्ये स्वीकारला गेला; त्यात 2050 साठी चार दीर्घकालीन उद्दिष्टे आणि 2030 साठी 23 लक्ष्ये आहेत. भारताच्या अद्ययावत राष्ट्रीय जैवविविधता धोरण आणि कृती आराखड्यात केएमजीबीएफचे 23 राष्ट्रीय लक्ष्ये आणि 142 निर्देशकांत रूपांतर केले आहे. भारताने विकसित देशांकडून पुरेसा आणि अंदाजित वित्तपुरवठा, क्षमता बांधणी आणि तंत्रज्ञान हस्तांतरणाची मागणी केली; तसेच अनुवांशिक संसाधनांवरील डिजिटल क्रम माहितीच्या लाभवाटणीसाठी काली निधीसह बहुपक्षीय यंत्रणांना पाठिंबा दिला.

कृत्रिम जीवशास्त्र आणि जैवसुरक्षेबाबत विज्ञानाधारित, जोखमीला अनुरूप आणि सावधगिरीचा दृष्टिकोन असावा, असेही भारताने मांडले. 27 ऑक्टोबर 2026 पर्यंत भारतात 1,134 संरक्षित क्षेत्रे, 103 रामसर स्थळे, 57 जैवविविधता वारसा स्थळे आणि 18 जीवावरण राखीव क्षेत्रे आहेत; त्यापैकी 13 जीवावरण राखीव क्षेत्रे युनेस्कोच्या मानव आणि जीवावरण कार्यक्रमाचा भाग आहेत.