चीनचा तंत्रज्ञान निर्यात नियंत्रण मसुदा — सौर, कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि जैववैद्यकीय तंत्रज्ञानावर बंदी!

सारांश

चीनच्या वाणिज्य मंत्रालय आणि विज्ञान व तंत्रज्ञान मंत्रालयाने 16 ऑक्टोबर 2026 रोजी निर्यातीस प्रतिबंधित आणि मर्यादित तंत्रज्ञानांच्या सूचीच्या सुधारणेचा मसुदा संयुक्तपणे प्रकाशित केला; ‘घोषणा क्रमांक 48’ या नावाचा हा मसुदा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय), प्रकाशविद्युत (सौर) आणि जैववैद्यकीय क्षेत्रातील 14 तंत्रज्ञानांवर संपूर्ण निर्यातबंदी आणि इतर 26 तंत्रज्ञानांवर निर्यात निर्बंध प्रस्तावित करतो. निर्यात नियंत्रण म्हणजे निर्दिष्ट वस्तू, सॉफ्टवेअर किंवा तांत्रिक ज्ञान देशाच्या सीमेबाहेर हस्तांतरित होण्याचे नियमन; चीनचा मसुदा सूचीतील तंत्रज्ञानांसाठी निर्यातपूर्व नोंदणी प्रस्तावित करतो, आणि अंतरिम नोंदणीची आवश्यकता 16 ऑक्टोबर 2026 रोजी लागू झाली असून ती अपूर्ण करारांनाही लागू आहे. मसुद्यावरील सार्वजनिक सल्लामसलत 15 नोव्हेंबर 2026 पर्यंत चालेल.

चीनच्या वाणिज्य मंत्रालयाने राष्ट्रीय सुरक्षा, तंत्रज्ञानाचा गैरवापर आणि अयोग्य प्रसार रोखणे आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता मानवी नियंत्रणात ठेवण्याची गरज ही कारणे दिली आहेत, तर मुक्त स्रोत प्रकाशन किंवा शैक्षणिक निबंधांद्वारे आधीच सार्वजनिकरीत्या उपलब्ध तंत्रज्ञाने प्रस्तावानुसार सामान्यतः सूट मिळवतात. मसुद्यात 12 प्रकाशविद्युत तंत्रज्ञाने आहेत, ज्यात पॉलिसिलिकॉन उत्पादन, वेफर निर्मिती आणि सौर-सेल निर्मिती यांचा समावेश आहे; पेरोव्स्काइट आणि टँडेम सौर-सेल मॉड्यूल निर्मिती सूचीत आहे, आणि वार्षिक क्षमता किमान 30,000 टन असलेल्या उत्पादन ओळींतील पॉलिसिलिकॉन अभियांत्रिकी तंत्रज्ञानांवरही निर्बंध आहेत, तर इतर प्रकाशविद्युत तंत्रज्ञाने मुक्तपणे निर्यात करता येतील. मसुदा 23 कृत्रिम बुद्धिमत्ता-संबंधित तंत्रज्ञाने व्यापतो, ज्यात फाउंडेशन मॉडेल, बुद्धिमान एजंट, संगणन क्लस्टर आणि माहिती-प्रक्रिया तंत्रज्ञाने येतात, आणि तो दुर्भावनापूर्ण कोड तयार करू शकणाऱ्या आणि त्यात बदल घडवू शकणाऱ्या कृत्रिम बुद्धिमत्ता-चालित तंत्रज्ञानावर संपूर्ण निर्यातबंदी प्रस्तावित करतो; त्यात पाच जैववैद्यकीय तंत्रज्ञानेही आहेत, ज्यात पेशी आणि जनुक उपचार मंच, लघु न्यूक्लिक-आम्ल औषधे आणि रोगजंतू-संबंधित तंत्रज्ञाने येतात.

हे का महत्त्वाचे?