App डाउनलोड करा

संरक्षण — 10 सराव प्रश्न

उत्तरासहअलीकडील बातम्यांवर

संरक्षण विषयाच्या अलीकडील बातम्यांवर आधारित 10 प्रश्न. आधी स्वतः उत्तर ठरवा, मग "उत्तर पाहा" उघडा. प्रत्येक प्रश्नाखाली ती बातमी वाचण्याची link आहे.

प्रश्न 1

आयएनएस सह्याद्री 13 ते 14 नोव्हेंबर 2026 रोजी जपानच्या जेएस इसे सोबत जैमेक्स 2026 मध्ये सहभागी झाली. या सरावानंतर होणारी चौथी भारत-जपान 2+2 मंत्रिस्तरीय चर्चा कोठे आणि कधी आयोजित आहे?

  1. Aटोकियो; 13 ते 14 नोव्हेंबर 2026
  2. Bटोकियो; 18 ते 19 नोव्हेंबर 2026
  3. Cसेबू; 18 ते 19 नोव्हेंबर 2026
  4. Dनवी दिल्ली; 18 ते 19 नोव्हेंबर 2026
उत्तर पाहा

उत्तर: B. टोकियो; 18 ते 19 नोव्हेंबर 2026

चौथी 2+2 चर्चा 18 ते 19 नोव्हेंबर 2026 रोजी टोकियो येथे होत आहे. 13 ते 14 नोव्हेंबर ही जैमेक्स सरावाची तारीख आहे, तर सेबू (ऑक्टोबर 2026) आणि नवी दिल्ली (ऑगस्ट 2026) ही राजनाथ सिंह आणि शिंजिरो कोईझुमी यांच्या मागील भेटींची ठिकाणे आहेत. भारताच्या वतीने राजनाथ सिंह आणि एस. जयशंकर सहअध्यक्ष आहेत.

बातमी वाचा: टोकियोमध्ये चौथी भारत-जपान 2+2 चर्चा; जैमेक्स 2026 नंतर संरक्षण सहकार्याला गती (19 नोव्) →

प्रश्न 2

16 नोव्हेंबर 2026 पर्यंत भारताचा एएमसीए पाचव्या पिढीचा स्टेल्थ लढाऊ विमान प्रकल्प बोली मूल्यमापन टप्प्यात आहे. त्याबाबत पुढील विधाने विचारात घ्या. 1. ₹15,000 कोटींच्या कार्यक्रमातील पाच प्रोटोटाइप विकसित करण्यासाठी तीन भारतीय बोलीदार स्पर्धेत आहेत. 2. बोली 30 ऑक्टोबर 2026 च्या मुदतीपर्यंत सादर झाल्या आणि 1 नोव्हेंबरला उघडल्या गेल्या. 3. एएमसीए एमके1 प्रोटोटाइपसाठी जीई एफ414 इंजिने वापरण्याची योजना असून पाच उडत्या प्रोटोटाइपसाठी 15 इंजिने लागतात. 4. एएमसीए एमके2 साठी सफ्रानसोबतचा 10 वर्षांचा सह-विकास करार संरक्षण मंत्र्यांनी ऑगस्ट 2024 मध्ये निश्चित केला. कोणती विधाने बरोबर आहेत?

  1. Aफक्त 2, 3 आणि 4
  2. Bफक्त 1, 2 आणि 3
  3. Cफक्त 1, 3 आणि 4
  4. Dफक्त 1, 2 आणि 4
उत्तर पाहा

उत्तर: B. फक्त 1, 2 आणि 3

विधान 4 चुकीचे आहे; संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी सफ्रानसोबतचा 10 वर्षांचा करार ऑगस्ट 2025 मध्ये निश्चित केला, 2024 मध्ये नाही; मंत्रिमंडळ सुरक्षा समितीने प्रकल्पाला मार्च 2024 मध्ये मंजुरी दिली होती. बाकी तिन्ही विधाने बातमीनुसार बरोबर आहेत. पहिली कार्यरत तुकडी 2034 किंवा 2035 मध्ये अपेक्षित आहे.

बातमी वाचा: भारताच्या एएमसीए पाचव्या पिढीच्या लढाऊ विमानाची बोली मूल्यमापन टप्प्यात (18 नोव्) →

प्रश्न 3

अमेरिकी हवाई दल आणि नॉर्थरोप ग्रुमन यांनी 13 नोव्हेंबर 2026 रोजी जाहीर केले की बी-21 रेडर बॉम्बरने पहिली पारंपरिक शस्त्र सोडण्याची चाचणी पूर्ण केली. ही चाचणी कोणत्या तळावरून उड्डाण करून झाली?

  1. Aएडवर्ड्स हवाई दल तळ, कॅलिफोर्निया
  2. Bएल्सवर्थ हवाई दल तळ, साउथ डकोटा
  3. Cकेप कॅनाव्हरल स्पेस फोर्स स्टेशन, फ्लोरिडा
  4. Dनेवाडा चाचणी तळ
उत्तर पाहा

उत्तर: A. एडवर्ड्स हवाई दल तळ, कॅलिफोर्निया

चाचणी नोव्हेंबरच्या पहिल्या आठवड्यात कॅलिफोर्नियातील एडवर्ड्स हवाई दल तळावरून झाली. एल्सवर्थ हवाई दल तळ, साउथ डकोटा येथे 2027 मध्ये पहिले कार्यरत विमान येणे अपेक्षित आहे. चाचणीतील शस्त्राचा प्रकार उघड करण्यात आला नाही.

बातमी वाचा: बी-21 रेडरची पहिली पारंपरिक शस्त्र सोडण्याची चाचणी यशस्वी (17 नोव्) →

प्रश्न 4

14 नोव्हेंबर 2026 रोजी वाणिज्य आणि उद्योग मंत्रालयाने उद्योग (विकास आणि नियमन) अधिनियम, 1951 अंतर्गत संरक्षण औद्योगिक परवान्यांबाबत स्पष्टीकरण दिले. विशेष आर्थिक क्षेत्रातील (सेझ) संरक्षण उत्पादकांना परवाना कोण देतो?

  1. Aउद्योग आणि अंतर्गत व्यापार संवर्धन विभाग (डीपीआयआयटी)
  2. Bसंरक्षण मंत्रालय
  3. Cवाणिज्य विभाग
  4. Dसेझ मान्यता समिती
उत्तर पाहा

उत्तर: C. वाणिज्य विभाग

बातमीनुसार वाणिज्य विभाग सेझमधील उत्पादकांना आणि निर्यात केंद्रित घटकांना (ईओयू) परवाने देतो. डीपीआयआयटी सेझबाहेरील संरक्षण उत्पादकांना परवाने देतो. सेझ मान्यता समिती सेझमधील युनिट मंजुरीचे काम पाहते, औद्योगिक परवान्याचे नाही.

बातमी वाचा: संरक्षण औद्योगिक परवाने: डीपीआयआयटी आणि वाणिज्य विभाग सक्षम प्राधिकरण (17 नोव्) →

प्रश्न 5

5 ते 12 नोव्हेंबर 2026 दरम्यान जपानमधील योकोसुका येथे झालेल्या मलबार 2026 सरावात आयएनएस सह्याद्री सहभागी झाली. या आवृत्तीबाबत कोणता पर्याय योग्य आहे?

  1. A30 वे वर्ष; चारही क्वाड देशांसह पाचवी आवृत्ती
  2. B12 वे वर्ष; चारही क्वाड देशांसह सहावी आवृत्ती
  3. C6 वे वर्ष; चारही क्वाड देशांसह 30 वी आवृत्ती
  4. D30 वे वर्ष; चारही क्वाड देशांसह सहावी आवृत्ती
उत्तर पाहा

उत्तर: D. 30 वे वर्ष; चारही क्वाड देशांसह सहावी आवृत्ती

बातमीनुसार हे मलबारचे 30 वे वर्ष होते आणि चारही क्वाड नौदलांचा सहभाग असलेली ही सहावी आवृत्ती होती. 12 हा आकडा सरावाच्या समाप्तीच्या तारखेचा (12 नोव्हेंबर) आहे. भारत, जपान, अमेरिका आणि ऑस्ट्रेलियाच्या नौदलांनी बंदर आणि सागरी टप्प्यांत भाग घेतला.

बातमी वाचा: मलबार 2026: योकोसुका येथे चार क्वाड नौदलांचा सराव संपन्न (16 नोव्) →

प्रश्न 6

पीआय इंडस्ट्रीजने ‘पायऑक्झाझोन’ या नावाने बाजारात आणलेला पायऑक्झॅनिलिप्रोल हा कोणत्या कारणामुळे विशेष मानला जातो?

  1. Aभारतातील पहिले जैविक कीटकनाशक
  2. Bभारतातील पहिले तणनाशक
  3. Cभारतात शोधलेला पहिला कीटकनाशक सक्रिय घटक
  4. Dभारतात बंदी घातलेले पहिले कीटकनाशक
उत्तर पाहा

उत्तर: C. भारतात शोधलेला पहिला कीटकनाशक सक्रिय घटक

केंद्रीय कीटकनाशक मंडळ आणि नोंदणी समितीने 476 व्या बैठकीत पायऑक्झॅनिलिप्रोलला भारतात शोधलेले पहिले कीटकनाशक सक्रिय घटक म्हणून औपचारिक मान्यता दिली. तो अँथ्रानिलिक डायमाइड वर्गातील रासायनिक कीटकनाशक असून रायनोडिन रिसेप्टर्सवर कार्य करतो. व्यावसायिक विक्री 31 ऑक्टोबर 2026 ला सुरू झाली आणि देशव्यापी वितरण 6 नोव्हेंबरपासून आहे.

बातमी वाचा: भारतात शोधलेले पहिले कीटकनाशक ‘पायऑक्झॅनिलिप्रोल’ बाजारात (16 नोव्) →

प्रश्न 7

डिजिटल वैयक्तिक डेटा संरक्षण कायदा, 2023 अंतर्गत माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाने 14 नोव्हेंबर 2026 रोजी संमती व्यवस्थापक नोंदणी पोर्टल सुरू केले. त्याबाबत पुढील विधाने विचारात घ्या. 1. अर्जदार भारतात स्थापित असणे आणि किमान ₹2 कोटींची निव्वळ मालमत्ता असणे आवश्यक आहे. 2. भारतीय डेटा संरक्षण मंडळ 13 नोव्हेंबर 2025 रोजी अधिसूचनेने स्थापन झाले असून त्यात एक अध्यक्ष आणि चार सदस्यांची तरतूद आहे. 3. नोव्हेंबर 2026 च्या सुरुवातीपर्यंत मंडळावर नियुक्त्या झालेल्या नाहीत. 4. मंडळाचे चौकशी आणि दंड अधिकार 13 नोव्हेंबर 2026 पासून लागू झाले आहेत. कोणती विधाने बरोबर आहेत?

  1. Aफक्त 1, 2 आणि 3
  2. Bफक्त 1, 3 आणि 4
  3. Cफक्त 2 आणि 4
  4. Dसर्व चार विधाने
उत्तर पाहा

उत्तर: A. फक्त 1, 2 आणि 3

विधान 4 चुकीचे आहे; नोंदणी चौकट 13 नोव्हेंबर 2026 पासून लागू झाली असली तरी मंडळाचे चौकशी आणि दंड अधिकार, तसेच डेटा विश्वस्तांचे दायित्व आणि डेटा प्रिन्सिपल्सचे हक्क 13 मे 2027 पासून लागू होतील. मंडळावर अद्याप नियुक्त्या नसल्याने ते सध्या चौकशी किंवा दंडआकारणी करू शकत नाही. कायद्यात गंभीर उल्लंघनांसाठी ₹250 कोटींपर्यंत दंडाची तरतूद आहे.

बातमी वाचा: डेटा संरक्षण: संमती व्यवस्थापक नोंदणी पोर्टल सुरू; मंडळ मात्र निष्क्रिय (16 नोव्) →

प्रश्न 8

भारत आणि मलेशिया यांच्यातील संयुक्त लष्करी सराव हरिमाऊ शक्तीची 2026 ची आवृत्ती कोणत्या कालावधीत होणार आहे, असे भारतीय लष्कराने जाहीर केले?

  1. A15 ते 17 नोव्हेंबर
  2. B18 ते 30 नोव्हेंबर
  3. C20 ते 28 नोव्हेंबर
  4. D10 ते 14 नोव्हेंबर
उत्तर पाहा

उत्तर: B. 18 ते 30 नोव्हेंबर

हरिमाऊ शक्ती 2026 हा सराव 18 ते 30 नोव्हेंबर दरम्यान नियोजित आहे. 15 ते 17 नोव्हेंबर हा हैदराबादमधील अविध्वंसक मूल्यमापन परिषदेचा कालावधी आहे, तर 20 ते 28 नोव्हेंबर हा इफ्फीचा. पाचवी आवृत्ती डिसेंबर 2025 मध्ये राजस्थानातील महाजन फील्ड फायरिंग रेंज येथे संपली.

बातमी वाचा: भारत-मलेशिया ‘हरिमाऊ शक्ती 2026’ सराव 18 ते 30 नोव्हेंबरला (15 नोव्) →

प्रश्न 9

भारत-म्यानमार नौदल सराव आयएमएनईएक्स-26 ची आठवी आवृत्ती 10 नोव्हेंबर 2026 रोजी भारतातील कोणत्या शहरात सुरू झाली? (सराव 14 नोव्हेंबरपर्यंत चालणार आहे.)

  1. Aमुंबई
  2. Bकारवार
  3. Cविशाखापट्टणम
  4. Dपोर्ट ब्लेअर
उत्तर पाहा

उत्तर: C. विशाखापट्टणम

आयएमएनईएक्स-26 ची आठवी आवृत्ती 10 नोव्हेंबर 2026 रोजी विशाखापट्टणम येथे सुरू झाली आणि ती 14 नोव्हेंबरपर्यंत चालेल. उद्घाटन समारंभ आयएनएस राणावर झाला; भारताकडून आयएनएस राणा व आयएनएस सुमेधा, तर म्यानमारकडून यूएमएस किंग सिन फ्यू शिन सहभागी आहे. इतर शहरे या सरावाची स्थळे नाहीत.

बातमी वाचा: भारत-म्यानमार ‘आयएमएनईएक्स-26’ नौदल सरावाला विशाखापट्टणममध्ये सुरुवात (14 नोव्) →

प्रश्न 10

भारतीय नौदलाच्या नेतृत्वाखालील सर्व-भारतीय किनारी संरक्षण सराव ‘सी व्हिजिल’ ची पाचवी आवृत्ती 11 नोव्हेंबर 2026 रोजी सुरू झाली. बातमीनुसार कोणते विधान बरोबर आहे?

  1. Aसराव 11 ते 17 नोव्हेंबर चालणार असून त्यात 21 संस्था सहभागी आहेत आणि त्याची संकल्पना 2018 मध्ये आली
  2. Bसराव 11 ते 19 नोव्हेंबर चालणार असून त्यात 21 संस्था सहभागी आहेत आणि त्याची संकल्पना 2018 मध्ये आली
  3. Cसराव 11 ते 19 नोव्हेंबर चालणार असून त्यात 19 संस्था सहभागी आहेत आणि त्याची संकल्पना 2018 मध्ये आली
  4. Dसराव 11 ते 19 नोव्हेंबर चालणार असून त्यात 21 संस्था सहभागी आहेत आणि त्याची संकल्पना 2026 मध्ये आली
उत्तर पाहा

उत्तर: B. सराव 11 ते 19 नोव्हेंबर चालणार असून त्यात 21 संस्था सहभागी आहेत आणि त्याची संकल्पना 2018 मध्ये आली

सी व्हिजिल-26 हा सराव 11 नोव्हेंबरपासून 19 नोव्हेंबर 2026 पर्यंत चालणार असून त्यात 21 संस्था सहभागी आहेत आणि त्याची संकल्पना 2018 मध्ये 26/11 च्या हल्ल्यानंतर आली. 11 ते 17 नोव्हेंबर हा फक्त पहिला (सज्जता मूल्यमापन) टप्पा आहे, तर सागरी टप्पा 18 आणि 19 नोव्हेंबरला होईल. 2026 हे यंदाच्या आवृत्तीचे वर्ष आहे, संकल्पनेचे नव्हे; हा सराव नौदलाच्या द्विवार्षिक ट्रोपेक्सच्या आधी होतो.

बातमी वाचा: ‘सी व्हिजिल-26’ किनारी संरक्षण सरावाला सुरुवात (13 नोव्) →