मलबार 2026: योकोसुका येथे चार क्वाड नौदलांचा सराव संपन्न!
सारांश
भारताची स्वदेशी मार्गदर्शित क्षेपणास्त्रधारी स्टेल्थ फ्रिगेट आयएनएस सह्याद्री 12 नोव्हेंबर 2026 रोजी जपानमधील योकोसुका नौदल तळावरून रवाना झाली; ती 4 नोव्हेंबरला तेथे पोहोचली होती आणि तिने सराव मलबार 2026 मध्ये भाग घेतला. 5 ते 12 नोव्हेंबर दरम्यान झालेल्या या सरावात भारत, जपान, अमेरिका आणि ऑस्ट्रेलिया या चार नौदलांचा सहभाग होता; हे सरावाचे 30 वे वर्ष आणि चारही क्वाड देशांचा सहभाग असलेली सहावी आवृत्ती होते. बंदर टप्पा आणि सागरी टप्पा यांत कार्यात्मक समन्वय, आंतरक्रियाशीलता आणि व्यावसायिक कौशल्यावर भर होता; सागरी टप्प्यात पाणबुडीविरोधी युद्ध, व्हिजिट-बोर्ड-सर्च-अँड-सीझर (व्हीबीएसएस) कारवाया, सागरी प्रतिबंध कारवाया, तोफखाना सराव, इंधन-पुरवठा जोडणी आणि क्रॉस-डेक लँडिंग यांचा समावेश होता.
जपानचे हेलिकॉप्टर विनाशिका जेएस इसे आणि फ्रिगेट जेएस मोगामी, ऑस्ट्रेलियाची फ्रिगेट एचएमएएस स्टुअर्ट आणि अमेरिकी नौदलाच्या यूएसएस अँकरेज व यूएसएस जॉन पी. मर्था या उभयचर वाहतूक गोदी नौका सहभागी झाल्या; हा सराव हिंद-प्रशांत क्षेत्रातील सागरी सहकार्य आणि सामूहिक सुरक्षेच्या बांधिलकीची पुष्टी करतो आणि भारताच्या ‘महासागर’ दृष्टिकोनाशी सुसंगत आहे.
🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे
- सराव: मलबार 2026; 5 ते 12 नोव्हेंबर; भारत, जपान, अमेरिका, ऑस्ट्रेलिया; ठिकाण — योकोसुका, जपान.
- भारतीय जहाज: आयएनएस सह्याद्री — 4 नोव्हेंबरला पोहोचली, 12 नोव्हेंबरला रवाना.
- महत्त्व: 30 वे वर्ष; चारही क्वाड देशांसह सहावी आवृत्ती; बंदर टप्पा आणि सागरी टप्पा; ‘महासागर’ दृष्टिकोन.
📚 मूलभूत ज्ञान
- शिवालिक वर्ग: आयएनएस सह्याद्री ही भारतीय नौदलासाठी बांधलेली शिवालिक वर्गातील स्टेल्थ बहु-भूमिका फ्रिगेट आहे.
- वर्गातील सुधारणा: शिवालिक वर्गाने आधीच्या तलवार वर्गाच्या तुलनेत स्टेल्थ आणि भूमीवरील हल्ल्याची क्षमता सुधारली.
- मलबारची सुरुवात: मलबार सराव 1992 मध्ये भारत आणि अमेरिका यांच्यातील द्विपक्षीय नौदल सराव म्हणून सुरू झाला.
हे का महत्त्वाचे?
मलबार हा क्वाड देशांच्या नौदल सहकार्याचा सर्वात दृश्य आविष्कार आहे आणि हिंद-प्रशांत क्षेत्रातील नौवहन स्वातंत्र्य व सामूहिक सुरक्षेचा संदेश देतो. पाणबुडीविरोधी युद्ध, सागरी प्रतिबंध आणि क्रॉस-डेक कारवाया यांमुळे चार नौदलांची आंतरक्रियाशीलता वाढते. मुख्य परीक्षेसाठी क्वाड, हिंद-प्रशांत धोरण आणि ‘महासागर’ दृष्टिकोन हे मुद्दे उपयुक्त आहेत; सरावाच्या जाहीर इतिहासाबाबत दिलेल्या आकड्यांची पडताळणी आवश्यक आहे.
स्रोत: संरक्षण वृत्त (12 नोव्हेंबर 2026)
© Study Katta · स्रोतासह शेअर करा