‘सी व्हिजिल-26’ किनारी संरक्षण सरावाला सुरुवात!
सारांश
भारतीय नौदलाच्या नेतृत्वाखालील सर्व-भारतीय किनारी संरक्षण सराव सी व्हिजिल-26 ची पाचवी आवृत्ती 11 नोव्हेंबर 2026 रोजी सुरू झाली; तो 19 नोव्हेंबरपर्यंत चालणार असून त्यात 21 संस्था सहभागी आहेत. सरावाचा पहिला टप्पा, किनारी संरक्षण आणि सुरक्षा सज्जता मूल्यमापन, 11 ते 17 नोव्हेंबर दरम्यान चालेल, त्यानंतर 18 आणि 19 नोव्हेंबर रोजी सागरी टप्पा होईल. सराव भारताच्या संपूर्ण किनारपट्टीवर आणि विशेष आर्थिक क्षेत्रात (ईईझेड) होत असून त्यात सर्व किनारी राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेश तसेच मच्छीमार आणि किनारी समुदाय सहभागी आहेत.
भारतीय नौदल, भारतीय तटरक्षक दल, किनारी सुरक्षा पोलीस, सीमाशुल्क आणि इतर सागरी संस्था सहभागी असून संरक्षण; गृह; बंदरे, नौवहन आणि जलमार्ग; पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू; तसेच मत्स्यव्यवसाय, पशुसंवर्धन आणि दुग्धव्यवसाय या मंत्रालयांमध्ये समन्वय आहे. तेल प्लॅटफॉर्मसह महत्त्वाच्या सागरी मालमत्तांचे संरक्षण यावरही सरावाचा भर आहे. 26/11 च्या मुंबई दहशतवादी हल्ल्यानंतर 2018 मध्ये संकल्पित झालेल्या ‘सी व्हिजिल’ चा उद्देश भारताच्या सागरी सुरक्षा चौकटीची पडताळणी आणि बळकटी हा आहे; तो भारतीय नौदलाच्या द्विवार्षिक थिएटर लेव्हल रेडिनेस ऑपरेशनल एक्सरसाइज (ट्रोपेक्स) च्या आधी होतो.
🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे
- सराव: सी व्हिजिल-26, पाचवी आवृत्ती; 11 ते 19 नोव्हेंबर 2026; मुख्य संस्था — भारतीय नौदल; 21 संस्था.
- टप्पे: किनारी संरक्षण आणि सुरक्षा सज्जता मूल्यमापन — 11 ते 17 नोव्हेंबर; सागरी टप्पा — 18 आणि 19 नोव्हेंबर.
- पार्श्वभूमी: 26/11 च्या हल्ल्यानंतर 2018 मध्ये संकल्पना; ट्रोपेक्सच्या आधी; भर — तेल प्लॅटफॉर्मसारख्या सागरी मालमत्तांचे संरक्षण.
📚 मूलभूत ज्ञान
- तटरक्षक दलाचे अधिकारक्षेत्र: भारतीय तटरक्षक दलाचे अधिकारक्षेत्र प्रादेशिक सागर, संलग्न क्षेत्र आणि विशेष आर्थिक क्षेत्र व्यापते, म्हणजे किनारी आणि खोल समुद्रातील सुरक्षा.
- समन्वयाची जबाबदारी: किनारी सुरक्षेच्या बाबतीत केंद्रीय आणि राज्य संस्थांमधील समन्वयाची जबाबदारी तटरक्षक दलाच्या महासंचालकांवर असते.
- माहिती केंद्रे: गुरुग्राममधील इन्फॉर्मेशन मॅनेजमेंट अँड ॲनालिसिस सेंटर हे राष्ट्रीय सागरी क्षेत्र जागरूकता केंद्र आहे; 2018 मध्ये स्थापन झालेले इन्फॉर्मेशन फ्यूजन सेंटर–हिंद महासागर क्षेत्र (नौदलाकडे) भागीदार देशांशी सागरी माहिती सामायिक करते.
हे का महत्त्वाचे?
सी व्हिजिल सराव किनारी राज्ये, मच्छीमार समुदाय आणि विविध मंत्रालये यांच्यातील समन्वयाची प्रत्यक्ष पडताळणी करतो, जी 26/11 च्या हल्ल्यातील किनारी सुरक्षेच्या त्रुटींवरील धड्यातून आलेली आहे. तेल प्लॅटफॉर्मसारख्या सागरी मालमत्तांचे संरक्षण हे ऊर्जा सुरक्षेशी जोडलेले आहे, तर ट्रोपेक्सच्या आधी हा सराव किनारी संरक्षणापासून खोल समुद्रातील कारवायांपर्यंत साखळी पूर्ण करतो. संरक्षण आणि अंतर्गत सुरक्षा या घटकांसाठी पूर्व परीक्षेत तसेच सागरी सुरक्षा, किनारी व्यवस्थापन आणि बहु-संस्था समन्वयावरील मुख्य परीक्षा व मुलाखतीसाठी हे उपयुक्त आहे.
स्रोत: भारतीय नौदल / संरक्षण वृत्त (11 नोव्हेंबर 2026)
© Study Katta · स्रोतासह शेअर करा