एनसीडीईएक्सचा भारतातील पहिला पीआरए-आधारित स्टील स्क्रॅप वायदा!
सारांश
नॅशनल कमोडिटी अँड डेरिव्हेटिव्हज एक्सचेंजने (एनसीडीईएक्स) 11 नोव्हेंबर 2026 रोजी भारतातील पहिला किंमत अहवाल संस्था (पीआरए) आधारित स्टील स्क्रॅप वायदा करार सुरू केला. हा करार एचएमएस 80:20 या आंतरराष्ट्रीय मान्यताप्राप्त ग्रेडवर आधारित असून त्यात 80% हेवी मेल्टिंग स्क्रॅप ग्रेड 1 आणि 20% ग्रेड 2 आहे. कमोडिटी बाजार-माहिती आणि किंमत अहवाल संस्था बिगमिंट टेक्नॉलॉजीज एनसीडीईएक्सशी झालेल्या सामंजस्य करारानुसार करारासाठी किंमत-संदर्भ देईल.
हा रोख-निपटारा करार असून त्याचे ट्रेडिंग युनिट 10 टन, कमाल ऑर्डर आकार 500 टन आणि टिक आकार ₹10 प्रति टन आहे; बेसिस केंद्र एक्स-मंडी गोबिंदगढ, पंजाब आहे. प्रदेश आणि स्क्रॅप ग्रेडनुसार किमती बदलणाऱ्या बाजारात बाजाराशी जोडलेले मानक आणि किंमत-जोखीम सांभाळण्याची संघटित पद्धत देणे हा हेतू असल्याचे एनसीडीईएक्सने सांगितले. एनसीडीईएक्सचे व्यवस्थापकीय संचालक आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी विकास गोयल यांच्या मते हे प्रक्षेपण कमोडिटी बाजार विकसित करण्याच्या प्रयत्नांचा भाग आहे.
देशांतर्गत स्क्रॅप निर्मिती वार्षिक तुलनेत 22% वाढून 32 दशलक्ष टन झाली, तर लोखंडी (फेरस) स्क्रॅप आयात 20% घटली.
🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे
- प्रक्षेपण: एनसीडीईएक्स, 11 नोव्हेंबर 2026; भारतातील पहिला पीआरए-आधारित स्टील स्क्रॅप वायदा; ग्रेड — एचएमएस 80:20.
- करार: रोख-निपटारा; ट्रेडिंग युनिट — 10 टन; कमाल ऑर्डर — 500 टन; टिक आकार — ₹10 प्रति टन; बेसिस केंद्र — गोबिंदगढ, पंजाब.
- आकडे: किंमत-संदर्भ — बिगमिंट टेक्नॉलॉजीज; स्क्रॅप निर्मिती 22% वाढून 32 दशलक्ष टन; फेरस स्क्रॅप आयात 20% घट.
📚 मूलभूत ज्ञान
- वायदा करार: वायदा करार हा पूर्वनिश्चित किमतीत आणि भविष्यातील तारखेला खरेदी किंवा विक्रीचा प्रमाणित करार असतो, ज्यातील पक्षांनी एकमेकांना आधी ओळखण्याची गरज नसते.
- रोख-निपटारा: रोख-निपटारा वायद्यात संदर्भ दरावर आधारित रोख रकमेतून व्यवहार निकाली निघतो आणि मुदतीला पक्ष कराराचा नफा किंवा तोटा रोखीत देवाणघेवाण करतात.
- स्क्रॅप ग्रेड: स्टील स्क्रॅपमध्ये साधारणपणे 6 मिमीपेक्षा जाड हेवी मेल्टिंग स्क्रॅप आणि सुमारे 6 मिमीपर्यंतचे देशांतर्गत प्रेसिंग स्टील असे वर्गीकरण केले जाते.
हे का महत्त्वाचे?
पीआरए-आधारित किंमत-संदर्भामुळे स्क्रॅपच्या प्रादेशिक आणि ग्रेडनुसार बदलणाऱ्या किमतींसाठी पारदर्शक बेंचमार्क मिळतो, ज्यामुळे पोलाद उत्पादक, स्क्रॅप व्यापारी आणि पुनर्वापर उद्योगांना किंमत-जोखीम सांभाळणे सोपे होऊ शकते. देशांतर्गत स्क्रॅप निर्मिती वाढत असताना आणि आयात कमी होत असताना असा करार संघटित बाजार विकसित करतो आणि पुनर्वापर आधारित पोलाद उत्पादनाला पाठबळ देतो. अर्थव्यवस्था आणि बँकिंग या घटकांसाठी पूर्व परीक्षेत तसेच कमोडिटी डेरिव्हेटिव्ह्ज, वर्तुळाकार अर्थव्यवस्था आणि पोलाद उद्योगावरील मुख्य परीक्षा व मुलाखतीसाठी हे उपयुक्त आहे.
स्रोत: एनसीडीईएक्स घोषणा / अर्थव्यवस्था आणि बँकिंग वृत्त (11 नोव्हेंबर 2026)
© Study Katta · स्रोतासह शेअर करा