सेमिकॉन इंडिया 2.0 पोर्टल सुरू — तीन स्तंभांसाठी अर्ज खुले!
सारांश
केंद्रीय मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी 6 नोव्हेंबर 2026 रोजी सेमिकॉन इंडिया 2.0 पोर्टल सुरू केले. कार्यक्रमाच्या स्तंभ 2, 3 आणि 4 साठी वेब अर्ज पोर्टल खुले झाले असून भारताच्या अर्धसंवाहक उद्योगातील विशिष्ट भागांसाठी अर्ज करता येतात. स्तंभ 2 अंतर्गत अर्धसंवाहक यंत्रसामग्री आणि सामग्री निर्मितीसाठी अर्ज खुले झाले, स्तंभ 3 मध्ये नवे अर्धसंवाहक निर्मिती कारखाने (फॅब) उभारण्यासाठी अर्ज मागवले आहेत, तर स्तंभ 4 चिप जोडणी, चाचणी आणि पॅकेजिंग उद्योगासाठी आहे.
भारताच्या गरजांसाठी चिप डिझाइन करणाऱ्या किमान 200 स्टार्टअप आणि कंपन्यांना आकर्षित करण्याचे कार्यक्रमाचे उद्दिष्ट आहे. सरकारने इलेक्ट्रॉनिक घटक निर्मिती योजनेअंतर्गत (ईसीएमएस) ₹7,503 कोटींचे 12 अतिरिक्त प्रकल्पही जाहीर केले, तर वैष्णव यांनी या योजनेत 12 नवे अर्जदार मंजूर केले. पहिला टप्पा सेमिकॉन इंडिया 1.0 डिसेंबर 2021 मध्ये पोर्टल सुरू करून सुरू झाला आणि त्यात 105 स्टार्टअपनी सहभाग नोंदवला.
🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे
- पोर्टल: सेमिकॉन इंडिया 2.0; 6 नोव्हेंबर 2026; अश्विनी वैष्णव; स्तंभ 2, 3 आणि 4 साठी अर्ज.
- स्तंभ: 2 — यंत्रसामग्री व सामग्री; 3 — नवे फॅब; 4 — जोडणी, चाचणी व पॅकेजिंग; उद्दिष्ट — किमान 200 चिप-डिझाइन स्टार्टअप/कंपन्या.
- ईसीएमएस: 12 अतिरिक्त प्रकल्प, ₹7,503 कोटी; 12 नवे अर्जदार मंजूर; सेमिकॉन इंडिया 1.0 — डिसेंबर 2021, 105 स्टार्टअप.
📚 मूलभूत ज्ञान
- अर्धसंवाहक निर्मितीचे वर्ग: निर्मितीचे टप्पे चार व्यापक वर्गांत मोडतात — निक्षेपण, काढणे, नमुना-निर्मिती आणि विद्युत गुणधर्मांत बदल.
- फॅब स्वच्छ कक्ष: धूळ, कंपन, तापमान आणि आर्द्रता नियंत्रित केली जाते; कंपन-शमनामुळे फोटोलिथोग्राफी यंत्रांची नॅनोमीटर-पातळीवरील जुळणी शक्य होते.
- पॅकेजिंगचे कार्य: एकात्मिक सर्किट पॅकेजिंग डायचे भौतिक नुकसान आणि गंज यांपासून रक्षण करते, सर्किट बोर्डशी संपर्क पुरवते आणि चाचणीच्या आधी येते.
हे का महत्त्वाचे?
अर्धसंवाहक उद्योगाची संपूर्ण मूल्य साखळी — यंत्रसामग्री, सामग्री, फॅब, पॅकेजिंग आणि डिझाइन — उभारण्याचा प्रयत्न या टप्प्यात दिसतो. चिप-आयातीवरील अवलंबित्व कमी करणे, इलेक्ट्रॉनिक्स निर्यात वाढवणे आणि तंत्रज्ञान-स्वावलंबन ही दीर्घकालीन उद्दिष्टे असू शकतात. ईसीएमएसमधील ₹7,503 कोटींचे प्रकल्प घटक-निर्मितीला बळ देतात. अर्थव्यवस्था, औद्योगिक धोरण आणि भू-राजकीय पुरवठा-साखळी या विषयांवरील मुख्य परीक्षा आणि मुलाखतीसाठी हे महत्त्वाचे आहे.
स्रोत: केंद्र सरकार / सरकारी योजना वृत्त (6 नोव्हेंबर 2026)
© Study Katta · स्रोतासह शेअर करा