इलेक्ट्रॉनिक्स घटक योजनेत 12 नव्या अर्जांना मंजुरी — ₹7,503 कोटींचे अपस्ट्रीम प्रकल्प!
सारांश
केंद्र सरकारने 6 नोव्हेंबर 2026 रोजी इलेक्ट्रॉनिक्स घटक उत्पादन योजनेअंतर्गत (ईसीएमएस) ₹7,503 कोटी मूल्याच्या 12 अर्जांना मंजुरी दिली. माहिती तंत्रज्ञान सचिव एस. कृष्णन यांनी नवी दिल्लीत ही घोषणा केली.
नव्या मंजुरींमध्ये साहित्य आणि भांडवली वस्तूंचा समावेश असून त्यामुळे ईसीएमएसचा आधार इलेक्ट्रॉनिक्स पुरवठा साखळीच्या अपस्ट्रीम (वरच्या) भागापर्यंत वाढला आहे. यातील उत्पादनांमध्ये कॅथोड ॲक्टिव्ह मटेरियल, ॲनोड मटेरियल, तांब्याची फॉइल, पॉलिप्रोपिलीन फिल्म आणि विशेष सिरॅमिक्स यांचा समावेश असून ती बॅटरी, मुद्रित सर्किट बोर्ड आणि सेमीकंडक्टर या क्षेत्रांत वापरली जातात. या प्रकल्पांतून ₹39,000 कोटींपेक्षा जास्त मूल्याचे उत्पादन आणि 7,000 पेक्षा जास्त रोजगार निर्माण होण्याचा अंदाज आहे.
सरकारने 6 नोव्हेंबर रोजी सेमीकॉन इंडिया कार्यक्रमांतर्गत सेमीकॉन 2.0 वेब ॲप्लिकेशन पोर्टलही सुरू केले. ईसीएमएसमध्ये आतापर्यंत 16 राज्यांतील आणि 34 उत्पादन श्रेणींतील 118 प्रकल्पांना मंजुरी मिळाली असून त्यांची एकूण मंजूर गुंतवणूक ₹77,051 कोटी आहे; योजनेचे वाढवलेले अंदाजपत्रक ₹40,000 कोटी आहे.
🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे
- मंजुरी: 6 नोव्हेंबर 2026; 12 अर्ज; ₹7,503 कोटी; घोषणा — माहिती तंत्रज्ञान सचिव एस. कृष्णन, नवी दिल्ली.
- अपेक्षित परिणाम: ₹39,000 कोटींपेक्षा जास्त उत्पादन; 7,000 पेक्षा जास्त रोजगार; सेमीकॉन 2.0 पोर्टल सुरू.
- एकूण आकडेवारी: 118 प्रकल्प, 16 राज्ये, 34 उत्पादन श्रेणी; मंजूर गुंतवणूक ₹77,051 कोटी; वाढवलेले अंदाजपत्रक ₹40,000 कोटी.
📚 मूलभूत ज्ञान
- तांब्याची फॉइल: मुद्रित सर्किट बोर्डमध्ये तांब्याची फॉइल विद्युतरोधक आधारावर लावली जाते; कोरीव कामाने (एचिंग) विद्युतमार्ग तयार होतात.
- बॅटरीचे विद्युतप्रवाह संग्राहक: पारंपरिक लिथियम-आयन पेशींत ॲनोडसाठी तांब्याची फॉइल आणि कॅथोडसाठी साधारणतः ॲल्युमिनियम फॉइल वापरली जाते.
- पॉलिप्रोपिलीन फिल्म: फिल्म कॅपॅसिटरमध्ये विद्युतरोधक (डायइलेक्ट्रिक) म्हणून तिचा व्यापक वापर होतो; कमी डायइलेक्ट्रिक हानीमुळे ती उच्च-वारंवारता आणि स्पंदन उपयोगांना योग्य ठरते.
हे का महत्त्वाचे?
ईसीएमएसचा विस्तार तयार उत्पादनांच्या जोडणीकडून कॅथोड आणि ॲनोड साहित्य, तांब्याची फॉइल, पॉलिप्रोपिलीन फिल्म आणि विशेष सिरॅमिक्स यांसारख्या अपस्ट्रीम घटकांकडे झाल्याने आयातीवरील अवलंबित्व कमी करून मूल्यवर्धन देशातच वाढवण्याचा प्रयत्न दिसतो. बॅटरी, मुद्रित सर्किट बोर्ड आणि सेमीकंडक्टर या धोरणात्मक क्षेत्रांसाठी हे साहित्य आवश्यक असल्याने पुरवठा साखळीची लवचिकता वाढू शकते. एकूण मंजूर गुंतवणूक (₹77,051 कोटी) आणि योजनेचे अंदाजपत्रक (₹40,000 कोटी) हे वेगळे आकडे आहेत, हे परीक्षेत गोंधळ टाळण्यासाठी लक्षात ठेवावे.
औद्योगिक धोरण, उत्पादन क्षेत्र आणि पुरवठा साखळी सुरक्षा या विषयांवरील मुख्य परीक्षा आणि मुलाखतीसाठी ही बातमी उपयुक्त आहे.
स्रोत: सरकारी योजना वृत्त / माहिती तंत्रज्ञान सचिव (6 नोव्हेंबर 2026)
© Study Katta · स्रोतासह शेअर करा