आसाममध्ये देशातील पहिले सार्वजनिक क्षेत्रातील प्रोटॉन थेरपी केंद्र — ₹600 कोटींचा प्रकल्प!
सारांश
आसाम सरकारने 31 ऑक्टोबर 2026 रोजी बेल्जियममधील आयन बीम ॲप्लिकेशन्स (आयबीए) पार्टिकल्सशी सामंजस्य करार करून गुवाहाटी वैद्यकीय महाविद्यालय आणि रुग्णालयात देशातील पहिले सार्वजनिक क्षेत्रातील प्रोटॉन बीम उपचार केंद्र उभारण्याचे ठरवले. प्रकल्पाचा अंदाजित खर्च 600 कोटी रुपये असून त्यात जागतिक बँकेचे 315 कोटी रुपयांचे कर्ज आणि आसाम सरकारचे 285 कोटी रुपयांचे योगदान आहे; केंद्र किमान तीन वर्षांत कार्यान्वित होण्याची अपेक्षा आहे. हे भारतातील तिसरे प्रोटॉन बीम उपचार केंद्र ठरेल; यापूर्वी मुंबईतील टाटा कर्करोग रुग्णालय आणि चेन्नईतील अपोलो रुग्णालय येथे खासगी केंद्रे आहेत.
प्रगत कर्करोग उपचार, विशेषतः मुलांसाठी, अधिक सुलभ आणि परवडणारे करणे हे उद्दिष्ट असून खासगी प्रोटॉन उपचारांचा खर्च 50 लाख रुपयांपर्यंत जाऊ शकतो. राज्य मंत्रिमंडळाने ऑगस्ट 2026 मध्ये आसाम राज्य दुय्यम आरोग्यसेवा सुपूर्दगी परिवर्तन उपक्रम (असिस्ट) अंतर्गत केंद्राला मंजुरी दिली; आसामच्या नियोजित 17 पैकी 12 कर्करोग रुग्णालये कार्यरत आहेत.
🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे
- करार: 31 ऑक्टोबर 2026; आसाम सरकार आणि आयबीए पार्टिकल्स (बेल्जियम); स्थळ — गुवाहाटी वैद्यकीय महाविद्यालय आणि रुग्णालय.
- खर्च: 600 कोटी रुपये = जागतिक बँक कर्ज 315 कोटी + आसाम सरकार 285 कोटी.
- तथ्य: भारतातील तिसरे प्रोटॉन केंद्र; मंत्रिमंडळ मंजुरी ऑगस्ट 2026; नियोजित 17 पैकी 12 कर्करोग रुग्णालये कार्यरत.
📚 मूलभूत ज्ञान
- प्रोटॉन किरण आपल्या मार्गाच्या शेवटाजवळ कमाल मात्रा देतात आणि त्या खोलीपलीकडे फार थोडे प्रोटॉन जातात.
- पेन्सिल-बीम स्कॅनिंगमध्ये चुंबकांच्या साहाय्याने प्रोटॉनचे बारीक किरण नियंत्रित करून लक्ष्य थरानुसार भरले जाते.
- बालकांच्या कर्करोगात प्रोटॉन उपचारातील अत्यल्प निर्गम मात्रा आजूबाजूच्या सामान्य ऊतींवरील किरणोत्सर्ग कमी करू शकते.
हे का महत्त्वाचे?
प्रोटॉन थेरपी आजूबाजूच्या निरोगी ऊतींना कमी इजा करते, म्हणून मुलांच्या कर्करोगात ती विशेष महत्त्वाची मानली जाते; मात्र खासगी क्षेत्रातील उपचारांचा खर्च सामान्य कुटुंबांच्या आवाक्याबाहेर आहे. सार्वजनिक रुग्णालयातील केंद्रामुळे ईशान्य भारतासह देशाच्या मोठ्या भागाला प्रगत उपचारांची उपलब्धता वाढू शकते. जागतिक बँकेच्या कर्जातून होणारा हा प्रकल्प आरोग्य पायाभूत सुविधा आणि विज्ञान-तंत्रज्ञानाच्या मुख्य परीक्षेतील आरोग्यसेवा सुलभतेच्या चर्चेत उपयुक्त आहे.
स्रोत: आसाम सरकार / आरोग्य वृत्त (31 ऑक्टोबर 2026)
© Study Katta · स्रोतासह शेअर करा