आठ नव्या कॉर्व्हेटसाठी ₹53,866.50 कोटींचे करार — नौदलाची स्वदेशी ताकद वाढणार!
सारांश
संरक्षण मंत्रालयाने 2 नोव्हेंबर 2026 रोजी नवी दिल्लीतील कर्तव्य भवन-2 येथे संरक्षण सचिव राजेश कुमार सिंह यांच्या उपस्थितीत गार्डन रीच शिपबिल्डर्स अँड इंजिनिअर्स (जीआरएसई) आणि गोवा शिपयार्ड लिमिटेड (जीएसएल) यांच्याशी 53,866.50 कोटी रुपयांचे करार केले. या करारांनुसार भारतीय नौदलासाठी आठ पुढील पिढीतील कॉर्व्हेट बांधल्या जातील; त्यापैकी पाच जीआरएसई आणि तीन जीएसएल बांधेल. जहाजांचे आरेखन भारतीय नौदल स्वदेशी पद्धतीने करेल, तर दोन्ही संरक्षण सार्वजनिक उपक्रमांची निवड स्पर्धात्मक प्रक्रियेतून झाली.
सुरक्षाविषयक मंत्रिमंडळ समितीने 28 ऑक्टोबर 2026 रोजी या प्रकल्पाला मंजुरी दिली होती. या कॉर्व्हेट हवाई, पृष्ठभागावरील आणि पाणबुडीविरोधी क्षेत्रांत कारवाईसाठी प्रगत क्षेपणास्त्रे, शस्त्रे आणि संवेदक प्रणालींनी सज्ज असतील; त्यांच्या भूमिकांत पृष्ठभागविरोधी आणि पाणबुडीविरोधी युद्ध, किनारी संरक्षण, उथळ सागरी (लिटोरल) लढाई, पाळत आणि सागरी व्यापारमार्गांचे संरक्षण यांचा समावेश आहे. दहा वर्षांत शिपयार्डमध्ये सुमारे 72 लाख मानवी-दिवस आणि पूरक उद्योग तसेच सूक्ष्म, लघू आणि मध्यम उद्योगांत 460 लाख मानवी-दिवस रोजगारनिर्मिती अपेक्षित आहे.
🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे
- करार: 53,866.50 कोटी रुपये; आठ पुढील पिढीतील कॉर्व्हेट; जीआरएसई 5 आणि जीएसएल 3.
- तारखा: करार 2 नोव्हेंबर 2026, कर्तव्य भवन-2 (नवी दिल्ली); सुरक्षाविषयक मंत्रिमंडळ समितीची मंजुरी 28 ऑक्टोबर 2026.
- रोजगार: 10 वर्षांत सुमारे 72 लाख (शिपयार्ड) आणि 460 लाख (पूरक उद्योग) मानवी-दिवस; आरेखन भारतीय नौदलाचे.
📚 मूलभूत ज्ञान
- कॉर्व्हेट मुख्यत्वे किनारी (लिटोरल) कारवायांसाठी बनवल्या जातात; फ्रिगेट जास्त सहनशक्ती आणि सागरी योग्यतेमुळे खोल समुद्रातील सेवेसाठी योग्य असतात.
- टोव्ड-ॲरे सोनारमध्ये हायड्रोफोन जहाजामागे ओढले जातात; यंत्रांच्या आवाजापासून दूर असल्याने शांत पाणबुड्या निष्क्रिय पद्धतीने ओळखणे सुलभ होते.
- मॉड्युलर बांधणीत जहाजाचे मोठे हल ब्लॉक वेगळे बनवले जातात, अनेकदा त्यांत उपकरणे आधीच बसवलेली असतात, आणि नंतर बांधणी धक्क्यावर ते क्रमाने जोडले जातात.
हे का महत्त्वाचे?
स्वदेशी आरेखन आणि भारतीय संरक्षण सार्वजनिक उपक्रमांमार्फत बांधणी यामुळे आत्मनिर्भरतेला बळ मिळते आणि आयात-अवलंबित्व कमी होते. किनारी संरक्षण, पाणबुडीविरोधी युद्ध आणि सागरी व्यापारमार्गांचे संरक्षण या भूमिका भारताच्या सागरी सुरक्षेसाठी निर्णायक आहेत, कारण व्यापाराचा मोठा भाग समुद्रमार्गाने चालतो. शिपयार्ड आणि पूरक उद्योगांतील मोठी रोजगारनिर्मिती संरक्षण उत्पादनाला आर्थिक वाढीशी जोडते; मुख्य परीक्षेत संरक्षण आधुनिकीकरण आणि स्वदेशीकरण या विषयांत हा मुद्दा उपयुक्त ठरतो.
स्रोत: संरक्षण मंत्रालय / संरक्षण वृत्त (2 नोव्हेंबर 2026)
© Study Katta · स्रोतासह शेअर करा