आशुतोष दीक्षित वायुदलाचे 29 वे प्रमुख — ‘वायू’ प्राधान्यक्रम जाहीर!
सारांश
एअर चीफ मार्शल आशुतोष दीक्षित यांनी 31 ऑक्टोबर 2026 रोजी भारतीय वायुदलाचे 29 वे हवाई दल प्रमुख म्हणून पदभार स्वीकारला; चार दशकांहून अधिक सेवेनंतर निवृत्त झालेले एअर चीफ मार्शल अमर प्रीत सिंग यांची त्यांनी जागा घेतली. 1 नोव्हेंबर रोजी त्यांनी ‘वायू’ या संक्षेपाखाली आपले प्राधान्यक्रम मांडले. पहिला स्तंभ सतर्कता आणि सज्जता असून त्यात स्क्वॉड्रन, रडार, हवाई संरक्षण युनिट आणि कर्मचारी प्रतिसादासाठी सज्ज ठेवणे आणि लढाऊ ताकद मंजूर पातळीपर्यंत पुन्हा आणणे अपेक्षित आहे.
आत्मनिर्भरता हा दुसरा स्तंभ तेजस एमके1ए आणि एमके2, प्रगत मध्यम लढाऊ विमान (एएमसीए) तसेच भारतीय संवेदक आणि शस्त्रांना प्राधान्य देतो. युक्ती म्हणजे कल्पकता यात सिद्धांत, कार्यपद्धती आणि तंत्रज्ञानातील नवकल्पना येतात; दीक्षित यांनी जाळ्याने जोडलेले, कृत्रिम बुद्धिमत्ता-सक्षम कमांड आणि नियंत्रण, स्तरित ड्रोनविरोधी संरक्षण आणि निकट-अवकाश हे कार्यक्षेत्र म्हणून नमूद केले. चौथा स्तंभ प्रयत्नांची एकता असून तो लष्कर, नौदल आणि राष्ट्रीय यंत्रणांसोबत संयुक्त नियोजन आणि कारवायांचा आग्रह धरतो.
ड्रोन, लांब पल्ल्याची अचूक शस्त्रे, अवकाश, सायबर क्षमता, कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि विद्युतचुंबकीय वर्णपट युद्धाचे स्वरूप बदलत आहेत असे ते म्हणाले. ते यापूर्वी हवाई दलाचे उपप्रमुख होते आणि 1986 मध्ये वायुदलाच्या लढाऊ शाखेत नियुक्त झाले.
🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे
- नियुक्ती: एअर चीफ मार्शल आशुतोष दीक्षित — 29 वे प्रमुख; पदभार 31 ऑक्टोबर 2026; पूर्वसूरी अमर प्रीत सिंग.
- वायू: सतर्कता आणि सज्जता • आत्मनिर्भरता • युक्ती • प्रयत्नांची एकता (एकूण 4 स्तंभ).
- पार्श्वभूमी: माजी उपप्रमुख; 1986 मध्ये लढाऊ शाखेत नियुक्ती; तेजस एमके1ए/एमके2 आणि एएमसीए यांना प्राधान्य.
📚 मूलभूत ज्ञान
- एचएएल तेजस स्वदेशी क्वाड्रुप्लेक्स डिजिटल फ्लाय-बाय-वायर उड्डाण नियंत्रण प्रणाली वापरते.
- तेजस एमके1ए मध्ये एईएसए रडार, स्वयंसंरक्षण जॅमर आणि रडार-इशारा प्राप्तकर्ता असतो; ते बाह्य इलेक्ट्रॉनिक प्रतिकार पॉड वाहून नेऊ शकते.
- प्रगत मध्यम लढाऊ विमानाची (एएमसीए) रचना कमी रडार परावर्तन क्षेत्र आणि सुपरक्रूझ क्षमतेसाठी अनुकूल केलेली आहे.
हे का महत्त्वाचे?
नवे हवाई दल प्रमुख आपली दिशा स्पष्ट करतात तेव्हा पुढील काही वर्षांच्या खरेदी, प्रशिक्षण आणि सिद्धांताची रूपरेषा ठरते. ‘वायू’मध्ये स्वदेशी विमाने आणि शस्त्रांना दिलेले प्राधान्य आत्मनिर्भर भारताशी, तर ड्रोनविरोधी संरक्षण, निकट-अवकाश आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता यांवरील भर बदलत्या युद्धतंत्राशी सुसंगत आहे. संयुक्त नियोजनाचा आग्रह तिन्ही दलांच्या एकात्मिक कमांड सुधारणांना पूरक ठरतो; संरक्षण आणि अंतर्गत सुरक्षा या विषयांच्या मुख्य परीक्षेत हा संदर्भ उपयुक्त आहे.
स्रोत: भारतीय वायुदल / संरक्षण वृत्त (31 ऑक्टोबर - 1 नोव्हेंबर 2026)
© Study Katta · स्रोतासह शेअर करा