प्रशांत चौधरी यांना पाचवा रोहिणी नय्यर पुरस्कार — ग्रामीण विकासासाठी ₹10 लाखांचा सन्मान!
सारांश
डेहराडूनचे तंत्रज्ञान शिक्षक प्रशांत चौधरी यांना ग्रामीण विकासातील उत्कृष्ट योगदानासाठीचा पाचवा रोहिणी नय्यर पुरस्कार मिळाला. नीती आयोगाचे माजी मुख्य कार्यकारी अधिकारी अमिताभ कांत यांनी 31 ऑक्टोबर 2026 रोजी नवी दिल्लीत हा पुरस्कार प्रदान केला; त्यात 10 लाख रुपये, मानपत्र आणि चषक यांचा समावेश आहे. चौधरी यांनी 2010 मध्ये आयआयटी दिल्लीतून पदवी घेतल्यानंतर कोडयोगी फाउंडेशनची स्थापना केली आणि गावांतील विद्यार्थ्यांना तंत्रज्ञान शिकवायला सुरुवात केली.
उत्तर प्रदेशातील मेरठजवळच्या त्यांच्या गावातून आयआयटीत प्रवेश मिळवणारे ते पहिले होते. 2020 मध्ये त्यांनी या उपक्रमाचा विस्तार सुरू केला. त्यातील 30 दिवसांचा उपयोजित एआय साक्षरता कार्यक्रम विद्यार्थ्यांना अभ्यास आणि कौटुंबिक कामांसाठी एआय साधने वापरण्याचा प्रत्यक्ष अनुभव देतो.
हे व्यासपीठ कुटुंबांच्या स्मार्टफोनवर आणि भारतीय भाषांमध्ये चालते; त्यासाठी संगणक, प्रयोगशाळा, इंग्रजी किंवा प्रशिक्षित शिक्षक लागत नाहीत. गेल्या तीन वर्षांत या प्रारूपाने नऊ राज्ये आणि 120 जिल्ह्यांतील 3.5 लाखांपेक्षा जास्त विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोच मिळवली आहे. हा पुरस्कार 2022 मध्ये नय्यर फाउंडेशनने विदुषी-प्रशासक डॉ.
रोहिणी नय्यर यांच्या स्मरणार्थ सुरू केला असून तो 40 वर्षांखालील व्यक्तींना ग्रामीण विकासातील योगदानासाठी दिला जातो. नागरी समाज, शिक्षण क्षेत्र आणि सरकारमधील ज्यूरीने चौधरी यांची निवड केली.
🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे
- पुरस्कार: पाचवा रोहिणी नय्यर पुरस्कार — ग्रामीण विकासातील उत्कृष्ट योगदान; 10 लाख रुपये, मानपत्र आणि चषक; 31 ऑक्टोबर 2026.
- विजेते: प्रशांत चौधरी (डेहराडून; कोडयोगी फाउंडेशन); प्रदान: अमिताभ कांत; पुरस्कार 2022 मध्ये नय्यर फाउंडेशनने सुरू केला.
- निकष: 40 वर्षांखालील व्यक्ती; कार्य: 30 दिवसांचा एआय साक्षरता कार्यक्रम — 9 राज्ये, 120 जिल्हे, 3.5 लाखांपेक्षा जास्त विद्यार्थी.
📚 मूलभूत ज्ञान
- ग्रामीण विकास स्थानिक रहिवाशांच्या सहभागावर अवलंबून असतो, कारण बाहेरील लोकांना स्थानिक परिस्थिती, संस्कृती आणि भाषा समजतातच असे नाही.
- शिक्षण, उद्योजकता तसेच भौतिक आणि सामाजिक पायाभूत सुविधा हे ग्रामीण विकासाचे महत्त्वाचे घटक मानले जातात.
- ग्रामीण भाग एकमेकांपेक्षा खूप वेगळे असल्याने जगभरात ग्रामीण विकासाचे विविध स्थानिक पद्धतीचे दृष्टिकोन वापरले जातात.
हे का महत्त्वाचे?
ग्रामीण विद्यार्थ्यांना कमी खर्चात, स्मार्टफोनवर आणि स्थानिक भाषांमध्ये एआय शिक्षण देणारे प्रारूप डिजिटल दरी कमी करण्यासाठी उपयुक्त ठरू शकते. 40 वर्षांखालील व्यक्तींना सन्मान देणारा पुरस्कार तरुण नेतृत्व आणि सामाजिक उद्योजकतेला प्रोत्साहन देतो. प्रारूपाची गुणवत्ता आणि दीर्घकालीन परिणाम मात्र स्वतंत्र मूल्यमापनातून तपासावे लागतील. मुख्य परीक्षा आणि मुलाखतीसाठी ग्रामीण विकास, डिजिटल साक्षरता आणि सामाजिक उद्योजकता हे मुद्दे उपयुक्त आहेत.
स्रोत: नय्यर फाउंडेशन / पुरस्कार आणि व्यक्ती वृत्त (31 ऑक्टोबर 2026)
© Study Katta · स्रोतासह शेअर करा