Download app ॲप मिळवा

चार धाम हेलिकॉप्टर उड्डाणांसाठी दोन वैमानिक बंधनकारक — चमोली अपघातानंतर डीजीसीएचे निर्देश!

3 नोव्हेंबर 2026·2 मिनिटे वाचन

सारांश

नागरी विमान वाहतूक महासंचालनालयाने (डीजीसीए) चार धाम हेलिकॉप्टर चार्टर उड्डाणे चालवणाऱ्या कंपन्यांना 2 नोव्हेंबर 2026 पासून दोन वैमानिक वापरण्याचे निर्देश दिले. हे निर्देश 31 ऑक्टोबर रोजी जारी झाले; त्याआधी 30 ऑक्टोबर रोजी उत्तराखंडच्या चमोली जिल्ह्यात हेलिकॉप्टर कोसळून विमानातील सर्व सहा जणांचा मृत्यू झाला होता. प्रत्येक उड्डाणात पर्वतीय संचालनासाठी पात्र सहवैमानिक असणे आवश्यक आहे.

प्रत्येक उड्डाण टप्प्यापूर्वी सहस्रधारा येथील नियंत्रण कक्षाकडून गंतव्य आणि मार्गातील सकारात्मक मंजुरी घ्यावी लागेल, आणि प्रत्येक गंतव्य हेलिपॅडवर उतरल्यावर वैमानिक अहवाल (पायरेप) सादर करावा लागेल. मंजुरी आणि पायरेप नोंदी स्वीकारणे, तपासणे आणि जतन करणे यासाठीची कार्यपद्धती उत्तराखंड नागरी विमान वाहतूक विकास प्राधिकरणाच्या संचालन प्रमुखांनी ठरवायची आहे. 31 ऑक्टोबरच्या पत्रात संचालकांनी नियमाचा आढावा होईपर्यंत 2 नोव्हेंबरपासून चार्टर सेवा स्थगित करण्याचा प्रस्ताव दिला.

दोन वैमानिकांमुळे कर्मचारी, निवास आणि लॉजिस्टिक्स खर्च वाढेल आणि तो ग्राहकांवर टाकता येणार नाही, असे त्यांनी म्हटले; तसेच नियम पुरेशा सल्लामसलतीशिवाय आणला गेल्याची हरकत घेतली.

🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे

  • निर्देश: डीजीसीए — 2 नोव्हेंबर 2026 पासून चार धाम हेलिकॉप्टर चार्टरसाठी दोन वैमानिक; निर्देश 31 ऑक्टोबर रोजी जारी.
  • पार्श्वभूमी: 30 ऑक्टोबर रोजी चमोली (उत्तराखंड) येथे हेलिकॉप्टर अपघात — सर्व सहा जणांचा मृत्यू.
  • अटी: पर्वतीय संचालनासाठी पात्र सहवैमानिक; सहस्रधारा नियंत्रण कक्षाची मंजुरी; उतरल्यावर पायरेप.

📚 मूलभूत ज्ञान

  • विमान नियम 1937 च्या नियम 133ए अंतर्गत डीजीसीए विमान सुरक्षा आणि कार्यक्षम हवाई वाहतुकीसाठी निर्देश जारी करू शकते.
  • भारतात नागरी विमान अपघात आणि गंभीर घटनांची चौकशी डीजीसीए नव्हे तर विमान अपघात अन्वेषण ब्युरो करते.
  • पायरेप म्हणजे वैमानिकाने उड्डाणात पाहिलेल्या हवामानाचा किंवा परिस्थितीचा अहवाल; यामुळे नंतरच्या विमानांना अशांतता आणि बर्फ साचण्यासारख्या धोक्यांची सूचना मिळते.

हे का महत्त्वाचे?

उंचावरील हेलिपॅडवर हवा विरळ असल्याने रोटर कामगिरी आणि इंजिन शक्ती कमी होते, त्यामुळे चार धाम मार्गावर सुरक्षेचे धोके अधिक असतात; दोन वैमानिकांची अट मानवी चुकांचा धोका कमी करू शकते. मात्र वाढलेला खर्च आणि संचालकांचा स्थगितीचा प्रस्ताव यात्रेकरूंच्या सेवांवर परिणाम करू शकतो. सुरक्षा आणि व्यावसायिक व्यवहार्यता यातील समतोल हा मुख्य नियामक प्रश्न आहे. मुख्य परीक्षा आणि मुलाखतीसाठी नागरी विमान वाहतूक नियमन, आपत्ती व्यवस्थापन आणि पर्यटन सुरक्षा हे मुद्दे उपयुक्त आहेत.

स्रोत: नागरी विमान वाहतूक महासंचालनालय / विज्ञान आणि तंत्रज्ञान वृत्त (31 ऑक्टोबर 2026)

© Study Katta · स्रोतासह शेअर करा