काळ्या पायांच्या फेरेटची संख्या घटून सुमारे 70 — प्लेग आणि दुष्काळाचा तडाखा!
सारांश
अमेरिकेच्या साउथ डकोटामधील कोनाटा बेसिन क्षेत्रातील काळ्या पायांच्या फेरेटची (ब्लॅक-फूटेड फेरेट, मस्टेला निग्रिपेस) लोकसंख्या ऑक्टोबर 2026 पर्यंत सुमारे 70 इतकी अंदाजित आहे; 2024 मध्ये ती 250 होती. प्लेगचा उद्रेक आणि तीव्र दुष्काळामुळे 2025 मध्ये प्रजननात मोठे अपयश आले. 1980 मध्ये ही प्रजाती नामशेष घोषित झाल्यानंतर 1981 मध्ये वायोमिंगच्या मीटीट्सजवळ तिचा पुन्हा शोध लागला; 1987 पर्यंत फक्त 18 फेरेट उरले होते आणि त्यावरून बंदिस्त प्रजनन कार्यक्रम सुरू झाला.
बॅडलँड्स राष्ट्रीय उद्यानात 1990 च्या दशकाच्या मध्यापासून पुनर्स्थापना सुरू झाली; 1996 ते 1999 दरम्यान कोनाटा बेसिनमध्ये 147 फेरेट सोडले गेले. 2023 च्या उत्तरार्धात तेथील संख्या 160 वर पोहोचली होती, जी जगातील जंगली लोकसंख्येच्या जवळपास निम्मी होती. सिल्वॅटिक प्लेग हा पिसवांमार्फत पसरणारा जिवाणूजन्य रोग असून तो फेरेटचे मुख्य अन्न असलेल्या प्रेअरी डॉगना बाधित करतो.
एका उद्रेकाने स्थानिक संख्या 2008 मधील 355 वरून 2013 पर्यंत 49 पर्यंत घटवली; आणखी एक उद्रेक 2024 मध्ये आढळला. अमेरिकी वन सेवा आणि राष्ट्रीय उद्यान सेवा फेरेटवर देखरेख करतात, त्यांना लस देतात आणि पिसवा नियंत्रणासाठी प्रेअरी डॉग वसाहतींवर कीटकनाशक वापरतात. कोनाटा बेसिन हे बॅडलँड्स राष्ट्रीय उद्यान आणि बफेलो गॅप राष्ट्रीय गवताळ प्रदेशाच्या आत किंवा लगत असलेले आणि दक्षिण-पश्चिम साउथ डकोटातील प्रमुख लुप्तप्राय प्रजाती पुनर्प्राप्ती स्थळ आहे.
🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे
- घट: कोनाटा बेसिन (साउथ डकोटा) — 2024 मध्ये 250 वरून ऑक्टोबर 2026 पर्यंत सुमारे 70; कारण प्लेग आणि दुष्काळ (2025 मध्ये प्रजनन अपयश).
- इतिहास: 1980 मध्ये नामशेष घोषित; 1981 मध्ये मीटीट्स (वायोमिंग) येथे पुन्हा शोध; 1987 पर्यंत फक्त 18.
- पुनर्स्थापना: 1996–1999 दरम्यान कोनाटा बेसिनमध्ये 147 फेरेट; 2023 अखेरीस 160 (जगातील जंगली संख्येच्या जवळपास निम्मी).
📚 मूलभूत ज्ञान
- काळ्या पायांच्या फेरेटचा प्रजनन दर कमी असतो; गर्भधारणा 42–45 दिवसांची असते आणि एका वेळी एक ते पाच पिल्ले होतात.
- तोंडाने द्यायच्या सिल्वॅटिक प्लेग लसीची आमिषे प्रेअरी डॉगना प्रतिकारक्षम करतात आणि पिसवा नियंत्रणाला पूरक ठरतात.
- पहिली क्लोन केलेली काळ्या पायांची फेरेट एलिझाबेथ ॲन 2020 मध्ये 1988 मध्ये मरण पावलेल्या फेरेटच्या जतन केलेल्या पेशींपासून जन्मली.
हे का महत्त्वाचे?
काळ्या पायांच्या फेरेटची संख्या प्रेअरी डॉगवर आणि त्यांना होणाऱ्या प्लेगवर अवलंबून असल्याने ही घट अन्नसाखळीतील परस्परावलंबनाचे उदाहरण आहे. हवामान बदलामुळे वाढणारे दुष्काळ आणि रोगांचे उद्रेक लुप्तप्राय प्रजातींच्या पुनर्प्राप्ती कार्यक्रमांसाठी मोठे धोके बनत आहेत. भारतातील प्रकल्प चित्तासारख्या पुनर्स्थापना उपक्रमांसाठी अधिवास, भक्ष्य आणि रोग व्यवस्थापन हे धडे प्रासंगिक ठरतात. मुख्य परीक्षा आणि मुलाखतीसाठी जैवविविधता संवर्धन, लुप्तप्राय प्रजाती आणि हवामान बदलाचे परिणाम हे मुद्दे उपयुक्त आहेत.
स्रोत: अमेरिकी राष्ट्रीय उद्यान सेवा / पर्यावरण आणि जैवविविधता वृत्त (ऑक्टोबर 2026)
© Study Katta · स्रोतासह शेअर करा