सारांश
भारतीय पॅरा-ॲथलीट दीप्ती जीवनजीने 20 ऑक्टोबर 2026 रोजी जपानमधील आइची-नागोया येथे झालेल्या 2026 आशियाई पॅरा क्रीडा स्पर्धेत महिलांच्या 400 मीटर टी20 प्रकारात 56.36 सेकंदांत सुवर्णपदक जिंकले आणि नवा आशियाई पॅरा क्रीडा विक्रम केला. हे स्पर्धेतील भारताचे पाचवे सुवर्णपदक आणि दुसऱ्या दिवसाचे पहिले सुवर्णपदक ठरले. जपानची निना कान्नो 58.92 सेकंदांत रौप्य, तर जपानची अकाने काटो 1 मिनिट 0.26 सेकंदांत कांस्य पदकाची मानकरी ठरली.
400 मीटर ही प्रमाणित 400 मीटर धावपट्टीवर एका फेरीची शर्यत असते. टी20 हे बौद्धिक अपंगत्व असलेल्या खेळाडूंसाठीचे पॅरा-ॲथलेटिक्समधील धावपट्टी वर्गीकरण आहे; टी हे अक्षर धावपट्टीवरील प्रकार दर्शवते आणि अंक खेळाडूचा वर्ग ठरवतो. भारताच्या इतर निकालांत पॅरा टेबल-टेनिसपटू भाविना पटेलने महिला एकेरी वर्ग 4–5 च्या उपांत्य फेरीत चीनच्या झांग बियानकडून पराभूत होऊन कांस्यपदक जिंकले, तर पॅरा बॅडमिंटनमध्ये एसएल3–एसयू5 मिश्र जोडीतील प्रमोद भगत आणि मनीषा रामदास उपांत्य फेरीत पोहोचल्याने भारताचे पदक निश्चित झाले.
दीप्ती जीवनजी तेलंगणाची पॅरा-ॲथलीट असून तिने पॅरिस 2024 पॅरालिंपिक स्पर्धेत महिलांच्या 400 मीटरमध्ये कांस्यपदक जिंकले होते; तिने 2024 पॅरा जागतिक अजिंक्यपद स्पर्धेत सुवर्णपदक मिळवले आणि ती दोन वेळची पॅरा जागतिक अजिंक्यपद पदकविजेती आहे. आशियाई पॅरा क्रीडा ही आशियाई देश आणि प्रदेशांतील अपंग खेळाडूंसाठीची बहुक्रीडा स्पर्धा आहे. 2026 स्पर्धेच्या वेळी जीवनजी 23 वर्षांची होती आणि तिची 56.36 सेकंदांची कामगिरी महिला 400 मीटर टी20 मधील स्पर्धा विक्रम ठरली.
परीक्षेसाठी मुद्दे
- विक्रम: दीप्ती जीवनजी — महिला 400 मीटर टी20, 56.36 सेकंद, सुवर्ण; 20 ऑक्टोबर 2026; भारताचे पाचवे सुवर्ण आणि दुसऱ्या दिवसाचे पहिले सुवर्ण.
- पदके: रौप्य — निना कान्नो (जपान), 58.92 सेकंद; कांस्य — अकाने काटो (जपान), 1 मिनिट 0.26 सेकंद; भाविना पटेल — कांस्य (उपांत्य फेरीत झांग बियानकडून पराभूत).
- पार्श्वभूमी: जीवनजी — तेलंगणा; पॅरिस 2024 पॅरालिंपिक कांस्य (महिला 400 मीटर); 2024 पॅरा जागतिक अजिंक्यपद सुवर्ण; वय 23; प्रमोद भगत आणि मनीषा रामदास उपांत्य फेरीत.
मूलभूत ज्ञान
- टी20 हा बौद्धिक अपंगत्व असलेल्या खेळाडूंसाठीचा पॅरा-ॲथलेटिक्समधील धावपट्टी वर्ग आहे; टी हे अक्षर धावपट्टीवरील प्रकार आणि अंक वर्ग दर्शवतो.
- आशियाई पॅरा क्रीडा ही आशियाई देश आणि प्रदेशांतील अपंग खेळाडूंसाठीची बहुक्रीडा स्पर्धा आहे; 2026 ची स्पर्धा आइची-नागोया (जपान) येथे होत आहे.
- 400 मीटर ही प्रमाणित 400 मीटर धावपट्टीवर एका फेरीची शर्यत असते.
हे का महत्त्वाचे?
पॅरा खेळांतील भारतीय यश समावेशक क्रीडा संस्कृती आणि अपंग खेळाडूंसाठीच्या संधी दर्शवते; पॅरालिंपिक कांस्यानंतर आशियाई पॅरा क्रीडा विक्रम हा एकाच प्रकारातील खेळाडूच्या सातत्यपूर्ण प्रगतीचा पुरावा आहे. बौद्धिक अपंगत्वासारख्या वर्गांची दृश्यमानता वाढल्याने क्रीडा धोरण आणि सुविधांवर सकारात्मक परिणाम होऊ शकतो. मुख्य परीक्षा आणि मुलाखतीसाठी पॅरा क्रीडा, समावेशन आणि क्रीडा विकास हे मुद्दे उपयुक्त आहेत.