शेतकऱ्यांसाठी सुधारित ‘कृषी कल्याण पोर्टल’ सुरू — योजनांची माहिती एका खिडकीतून!

सारांश

केंद्रीय कृषिमंत्री शिवराज सिंह चौहान यांनी 19 ऑक्टोबर 2026 रोजी नवी दिल्लीत सुधारित कृषी कल्याण पोर्टल सुरू केले; मोबाइलवर उपलब्ध असलेले हे व्यासपीठ शेतकऱ्यांना सरकारी योजना, आर्थिक साहाय्य आणि शेतीविषयक माहिती देते, तसेच ऑनलाइन पात्रता तपासणी आणि अर्ज सुविधा पुरवते. पोर्टल सरकारी उपक्रम आणि कृषी माहितीसाठी एकल-खिडकी प्रवेशद्वार म्हणून कार्य करते आणि योजनांचे तपशील शोधण्यासाठी किंवा अर्ज करण्यासाठी शेतकऱ्यांना अनेक सरकारी कार्यालयांत जावे किंवा वेगवेगळी संकेतस्थळे पाहावी लागू नयेत, असा त्याचा उद्देश आहे. त्याच्या माहिती सेवांत हवामान, शेती पद्धती, बियाणे, खते आणि बाजारभाव यांच्या अद्ययावत माहितीचा समावेश आहे; ते लहान आणि सीमांत शेतकऱ्यांसह देशभरातील शेतकऱ्यांसाठी आहे, आणि सोपी रचना तसेच नियमित अद्ययावत व अचूक माहिती ही त्याची उद्दिष्टे आहेत.

हे व्यासपीठ शेतकरी उत्पादक संघटना, प्राथमिक कृषी पतसंस्था, कृषी शास्त्रज्ञ, संशोधक आणि स्टार्ट-अप यांना एकाच डिजिटल परिसंस्थेत जोडते. पोर्टलवर पीएम-किसान, ॲग्रीस्टॅक आणि प्रधानमंत्री पीक विमा योजना यांची माहिती उपलब्ध आहे; पीएम-किसान ही केंद्रीय क्षेत्र योजना असून ती फेब्रुवारी 2019 मध्ये सुरू झाली आणि पात्र शेतकरी कुटुंबांना थेट लाभ हस्तांतराद्वारे वार्षिक ₹6,000 तीन हप्त्यांत उत्पन्न साहाय्य देते, प्रधानमंत्री पीक विमा योजना 2016 मध्ये सुरू झालेली शेतकऱ्यांसाठीची पीक विमा योजना आहे, आणि ॲग्रीस्टॅक हा शेतीसाठीचा डिजिटल सार्वजनिक पायाभूत सुविधा उपक्रम असून त्यात शेतकरी, शेतजमिनी आणि पेरलेल्या पिकांची माहिती देणारे डेटाबेस येतात. पोर्टलवरील ऑनलाइन पात्रता तपासणी आणि अर्ज पर्यायांमुळे वापरकर्त्यांना योजनांशी संबंधित सेवा डिजिटल पद्धतीने मिळू शकतात.

कृषी विज्ञान केंद्रे तंत्रज्ञान मूल्यांकन, प्रात्यक्षिके आणि प्रशिक्षण पुरवतात आणि त्यांच्या माध्यमातून राबवली जाणारी राष्ट्रव्यापी प्रशिक्षण मोहीम शेतकऱ्यांना पोर्टल आणि इतर डिजिटल साधने वापरण्यास मदत करेल; प्राथमिक कृषी पतसंस्था या गावपातळीवरील सहकारी पतसंस्था असून सदस्यांना अल्पमुदतीचे कर्ज आणि संबंधित सेवा पुरवतात.

हे का महत्त्वाचे?