सारांश
आंतरराष्ट्रीय ऑलिम्पिक समितीने (आयओसी) 2036 च्या उन्हाळी ऑलिम्पिकच्या आयोजनाच्या चर्चेतील सात देशांत भारताचा समावेश असल्याची पुष्टी केली आहे. इतर देश कतार, दक्षिण आफ्रिका, दक्षिण कोरिया, जर्मनी, हंगेरी आणि तुर्कस्तान आहेत. आयओसी 2029 मध्ये आपल्या 100 पेक्षा जास्त सदस्यांच्या मतदानातून यजमान शहर निवडणार असून इतर राष्ट्रीय ऑलिम्पिक संघटनांना बोली प्रक्रियेत प्रवेश करण्यासाठी 31 ऑक्टोबर 2026 ही अंतिम मुदत ठरवली आहे.
भारताचा प्रस्तावित प्रस्ताव गुजरातमधील अहमदाबादवर केंद्रित असून अहमदाबाद 2030 च्या राष्ट्रकुल स्पर्धांचेही यजमान असणार आहे आणि तेथे जगातील सर्वात मोठे क्रिकेट स्टेडियम असलेले नरेंद्र मोदी स्टेडियम आहे. आयओसी कार्यकारी मंडळ मार्च 2027 मध्ये सामरिक संवाद टप्प्यासाठी इच्छुक पक्षांची निवड यादी तयार करेल, ज्यात भावी यजमान प्रश्नावली आणि मुख्य कायदेशीर व आर्थिक हमी यांचा समावेश आहे. निवडलेल्या पसंतीच्या यजमानांशी लक्ष्यित संवाद डिसेंबर 2028 मध्ये सुरू होणे अपेक्षित असून अंतिम निवडणूक 2029 च्या मध्यात होईल.
परीक्षेसाठी मुद्दे
- यादी: भारतासह सात देश — कतार, दक्षिण आफ्रिका, दक्षिण कोरिया, जर्मनी, हंगेरी, तुर्कस्तान; भारताचा प्रस्ताव अहमदाबादवर केंद्रित.
- वेळापत्रक: बोलीची अंतिम मुदत 31 ऑक्टोबर 2026; निवड यादी मार्च 2027; लक्ष्यित संवाद डिसेंबर 2028; अंतिम निवड 2029 च्या मध्यात (100 पेक्षा जास्त सदस्य).
- संदर्भ: अहमदाबाद 2030 राष्ट्रकुल स्पर्धांचे यजमान; सामरिक संवादात भावी यजमान प्रश्नावली आणि कायदेशीर व आर्थिक हमी.
मूलभूत ज्ञान
- आंतरराष्ट्रीय ऑलिम्पिक समिती ही ऑलिम्पिक चळवळीची आंतरराष्ट्रीय संचालक संस्था असून तिची स्थापना 1894 मध्ये पॅरिस येथे झाली.
- उन्हाळी ऑलिम्पिक दर चार वर्षांनी होते आणि पहिली आधुनिक ऑलिम्पिक स्पर्धा 1896 मध्ये अथेन्स येथे झाली.
- नरेंद्र मोदी स्टेडियम अहमदाबादमधील मोटेरा येथे असून आसनक्षमतेनुसार जगातील सर्वात मोठे क्रिकेट स्टेडियम मानले जाते.
हे का महत्त्वाचे?
2036 च्या ऑलिम्पिकच्या चर्चेत भारताचा समावेश भारताच्या जागतिक क्रीडा महत्त्वाकांक्षेचा आणि पायाभूत सुविधा विकासाच्या दिशेचा संकेत देतो, आणि 2030 च्या राष्ट्रकुल स्पर्धा त्याची तयारी म्हणून पाहिल्या जातात. मात्र सात देशांतील स्पर्धा आणि कायदेशीर व आर्थिक हमींची अट यामुळे प्रक्रिया दीर्घ आणि स्पर्धात्मक आहे. क्रीडा आणि आंतरराष्ट्रीय घडामोडी घटकात आयओसीची रचना, निवड टप्पे, तारखा आणि स्पर्धेचे क्रम पूर्व परीक्षेसाठी उपयुक्त आहेत. बातमीच्या शीर्षकात "बोलीदार" असा शब्द आहे, पण मजकुरात देश केवळ "चर्चेत" असल्याचे म्हटले आहे; प्रत्यक्ष औपचारिक बोलीचा टप्पा अद्याप सुरू झालेला नाही.