सारांश
आसियान-भारत सागरी सरावाची (एआयएमई-2026) दुसरी आवृत्ती 28 सप्टेंबर 2026 रोजी फिलिपिन्समधील सुबिक बे येथे सुरू झाली. भारतीय नौदलाची आयएनएस सह्याद्री आणि आयएनएस कुलिश ही जहाजे आसियानच्या सर्व सदस्य देशांच्या सागरी दलांसोबत सहभागी आहेत. एआयएमई हा भारत आणि आग्नेय आशियाई राष्ट्रसंघटना (आसियान) यांच्यातील द्विपक्षीय आणि बहुपक्षीय सागरी सराव चौकट असून 2026 ची आवृत्ती 'अँकर्ड इन ट्रस्ट, युनायटेड ॲट सी' या घोषवाक्याखाली होत आहे.
आयएनएस सह्याद्री ही शिवालिक-वर्गातील स्टेल्थ युद्धनौका असून आयएनएस कुलिश ही कोरा-वर्गातील कॉर्व्हेट आहे; दोन्ही सागरी कारवाया, टेहळणी आणि नौदल प्रशिक्षणासाठी वापरली जाणारी पृष्ठभागावरील युद्धनौका आहेत. सरावाचे दोन टप्पे आहेत: बंदर टप्पा (व्यावसायिक, कार्यात्मक आणि सामाजिक देवाणघेवाण) आणि सागरी टप्पा (समन्वित सागरी सराव आणि कार्यात्मक मालिका); याचा हेतू सहभागी दलांमधील परस्पर समज, सहकार्य आणि आंतरकार्यक्षमता वाढवणे हा आहे. 2026 हे आसियान-भारत सागरी सहकार्य वर्ष म्हणून पाळले जात असून सराव भारताच्या 'अॅक्ट ईस्ट' धोरणाशी आणि 'महासागर' (म्युच्युअल अँड होलिस्टिक अॅडव्हान्समेंट फॉर सिक्युरिटी अँड ग्रोथ अक्रॉस रीजन्स) दृष्टीकोनाशी सुसंगत आहे; उद्घाटनाला फिलिपिन्समधील भारताचे राजदूत प्रमुख पाहुणे होते.
परीक्षेसाठी मुद्दे
- एआयएमई-2026: दुसरी आवृत्ती; 28 सप्टेंबर 2026; सुबिक बे, फिलिपिन्स; घोषवाक्य 'अँकर्ड इन ट्रस्ट, युनायटेड ॲट सी'.
- भारतीय जहाजे: आयएनएस सह्याद्री (शिवालिक-वर्ग स्टेल्थ फ्रिगेट) आणि आयएनएस कुलिश (कोरा-वर्ग कॉर्व्हेट).
- दोन टप्पे: बंदर टप्पा + सागरी टप्पा; 2026 हे आसियान-भारत सागरी सहकार्य वर्ष; महासागर = म्युच्युअल अँड होलिस्टिक अॅडव्हान्समेंट फॉर सिक्युरिटी अँड ग्रोथ अक्रॉस रीजन्स.
मूलभूत ज्ञान
- आसियान ही आग्नेय आशियाई राष्ट्रांची प्रादेशिक संघटना आहे; सुबिक बे हे फिलिपिन्समधील नौदल इतिहास असलेले सामरिक सागरी ठिकाण आहे.
- शिवालिक-वर्ग हा भारतीय नौदलाच्या स्टेल्थ युद्धनौकांपैकी एक वर्ग आहे; कोरा-वर्ग कॉर्व्हेट प्रकारात मोडतो.
- अॅक्ट ईस्ट धोरण भारताचे आग्नेय आशिया आणि आशिया-प्रशांत क्षेत्राशी संबंध वाढवण्याचे धोरण आहे.
हे का महत्त्वाचे?
आसियान सदस्य देशांसोबतचा संयुक्त नौदल सराव हा भारताच्या 'अॅक्ट ईस्ट' धोरणाचा आणि 'महासागर' दृष्टीकोनाचा व्यावहारिक भाग आहे आणि इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रात भारताची सागरी उपस्थिती आणि भागीदारी दर्शवतो. आंतरकार्यक्षमता वाढल्याने सागरी सुरक्षा, चाचेगिरीविरोधी आणि मानवतावादी मदत मोहिमांमध्ये समन्वय सुधारण्यास मदत होऊ शकते. 2026 हे सागरी सहकार्य वर्ष असल्याने आसियान-भारत संबंधांमध्ये सागरी क्षेत्राला दिले जाणारे महत्त्व स्पष्ट होते. आंतरराष्ट्रीय संबंध आणि संरक्षण या विषयांसाठी हा सराव उपयुक्त संदर्भ आहे.