Download app ॲप मिळवा

मत्स्य-6000 ची 500 मीटर चाचणी डुबकी 2027 च्या सुरुवातीला!

16 नोव्हेंबर 2026·2 मिनिटे वाचन

सारांश

भारताची खोल समुद्रातील पाणबुडी (सबमर्सिबल) मत्स्य-6000 ची 500 मीटरची चाचणी डुबकी जानेवारी-फेब्रुवारी 2027 मध्ये अपेक्षित असल्याचे पृथ्वी विज्ञान मंत्रालयाचे सचिव श्रीनिवास कुमार तुम्माला यांनी 13 नोव्हेंबर 2026 रोजी सांगितले; ही चाचणी समुद्रयान प्रकल्पांतर्गत 6,000 मीटर खोलीपर्यंतच्या मानवी मोहिमेच्या तयारीचा भाग आहे. राष्ट्रीय सागरी तंत्रज्ञान संस्था खोल महासागर मोहिमेअंतर्गत मत्स्य-6000 विकसित करत असून तिचे 2.1 मीटर व्यासाचे गोलाकार कवच तीन जणांना घेऊन जाण्यासाठी आणि 12 तासांच्या मोहिमांसाठी, तसेच 96 तासांच्या आपत्कालीन आधारासह, तयार केले आहे. सुरुवातीच्या 500 मीटरच्या मानवी चाचण्यांत पोलादी गोल वापरला जाईल, तर 6,000 मीटरच्या मोहिमेसाठी इस्रोच्या सहकार्याने 2.1 मीटरचा टायटॅनियम मिश्रधातूचा कर्मचारी गोल विकसित होत आहे.

संस्थेचे वैमानिक रमेश राजू आणि जतिंदर पाल सिंग प्रशिक्षण घेत आहेत; एक शास्त्रज्ञही चमूत सामील होऊ शकतो. मत्स्यच्या ओल्या चाचण्या 6 ते 12 नोव्हेंबर 2026 या आठवड्यात झाल्या, तर चेन्नईजवळील कट्टुपल्ली बंदरात आधीची ओली चाचणी 17 सप्टेंबर 2026 पर्यंत पूर्ण झाली होती; मोहिमेचा उद्देश सागरी जैवविविधतेचा शोध, सर्वेक्षणे आणि खनिज संसाधनांचे मूल्यमापन आहे आणि ती भारताच्या ब्लू इकॉनॉमी दृष्टिकोनाशी सुसंगत आहे.

🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे

  • डुबकी: 500 मीटर; जानेवारी-फेब्रुवारी 2027; पोलादी गोल; घोषणा — पृथ्वी विज्ञान मंत्रालयाचे सचिव श्रीनिवास कुमार तुम्माला, 13 नोव्हेंबर 2026.
  • रचना: 2.1 मीटर गोलाकार कवच; तीन जण; 12 तासांची मोहीम; 96 तासांचा आपत्कालीन आधार; विकसक — राष्ट्रीय सागरी तंत्रज्ञान संस्था.
  • अंतिम लक्ष्य: 6,000 मीटर; टायटॅनियम मिश्रधातूचा गोल (इस्रोसोबत); समुद्रयान प्रकल्प; ओल्या चाचण्या 6 ते 12 नोव्हेंबर 2026.

📚 मूलभूत ज्ञान

  • खोल महासागर मोहीम: ही पृथ्वी विज्ञान मंत्रालयाची मोहीम असून बहुधात्विक गाठी (मँगनीज, निकेल, कोबाल्ट, तांबे आणि लोह हायड्रॉक्साइड) हे तिचे प्रमुख लक्ष्य आहे.
  • सागरी खोली क्षेत्रे: अथांग क्षेत्र साधारण 4,000 ते 6,000 मीटर खोलीवर मानले जाते, तर हेडल क्षेत्र 6,000 मीटरच्या खालच्या खोलीला म्हणतात.
  • आंतरराष्ट्रीय सागरतळ प्राधिकरण: राष्ट्रीय अधिकारक्षेत्राबाहेरील सागरतळावरील खनिजांवर या प्राधिकरणाचे नियंत्रण असते आणि ते शोध करार देते.

हे का महत्त्वाचे?

मत्स्य-6000 भारताला खोल सागरी संसाधनांच्या शोधासाठी स्वतंत्र मानवी क्षमता देते; अशी क्षमता मोजक्या देशांकडे आहे. बहुधात्विक गाठी, जैवविविधता आणि सागरी सर्वेक्षण हे ब्लू इकॉनॉमीचे आधारस्तंभ आहेत, पण खोल सागरतळ उत्खननाचे नियमन आंतरराष्ट्रीय सागरतळ प्राधिकरणाकडे असल्याने भारताला आंतरराष्ट्रीय चौकटीत काम करावे लागते. मुख्य परीक्षेसाठी खोल महासागर मोहीम, ब्लू इकॉनॉमी आणि सागरी तंत्रज्ञानातील आत्मनिर्भरता हे मुद्दे उपयुक्त आहेत.

स्रोत: विज्ञान आणि तंत्रज्ञान वृत्त (13 नोव्हेंबर 2026)

© Study Katta · स्रोतासह शेअर करा