सारांश
बातमीनुसार पंतप्रधान नरेंद्र मोदी रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाचे (आरबीआय) हरित क्षेत्र डेटा केंद्र आणि उद्यम संगणन व सायबर सुरक्षा प्रशिक्षण संस्था यांचे उद्घाटन 25 ऑक्टोबर 2026 रोजी करणार होते. ही सुविधा भुवनेश्वरजवळ खोर्धा जिल्ह्यातील जटणी येथील इन्फो व्हॅली-2 मध्ये असून तिचा अंदाजित प्रकल्प खर्च ₹169 कोटी आहे. ती 18.55 एकर क्षेत्रावर आहे; हरित क्षेत्र प्रकल्प म्हणजे विद्यमान सुविधेचा विस्तार न करता नवीन जागेवर उभारलेला प्रकल्प.
आरबीआयच्या प्रकल्पाची पायाभरणी 22 मार्च 2023 रोजी तत्कालीन गव्हर्नर शक्तिकांत दास यांनी केली होती. हे डेटा केंद्र नवी मुंबईतील खारघर येथील आरबीआयच्या प्राथमिक डेटा केंद्राचे दुय्यम बॅकअप म्हणून काम करण्यासाठी रचले आहे. संस्थेचा उद्देश उद्यम संगणन आणि सायबर सुरक्षेतील तांत्रिक तज्ज्ञ घडवणे हा आहे.
हे उद्घाटन पंतप्रधानांच्या ओडिशा दौऱ्यात होणार होते; जून 2024 मध्ये भाजपचे राज्य सरकार स्थापन झाल्यानंतरचा हा त्यांचा नववा दौरा ठरणार होता. 23 ऑक्टोबर 2026 रोजी ओडिशातील काँग्रेस पक्षाने दररोज सुमारे 2 कोटी लिटर पाण्याच्या अंदाजित गरजेबद्दल चिंता व्यक्त केली आणि भूजल साठे आणि शेतीवर संभाव्य परिणामांचा आरोप केला.
परीक्षेसाठी मुद्दे
- स्थळ: इन्फो व्हॅली-2, जटणी, खोर्धा जिल्हा (भुवनेश्वरजवळ), ओडिशा; क्षेत्र 18.55 एकर; अंदाजित खर्च ₹169 कोटी.
- भूमिका: खारघर (नवी मुंबई) येथील प्राथमिक केंद्राचे दुय्यम बॅकअप; सोबत उद्यम संगणन आणि सायबर सुरक्षा प्रशिक्षण संस्था.
- तारखा: पायाभरणी 22 मार्च 2023 (शक्तिकांत दास); उद्घाटन नियोजित 25 ऑक्टोबर 2026; पाण्याच्या गरजेवर काँग्रेसची चिंता 23 ऑक्टोबर 2026.
मूलभूत ज्ञान
- रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया ही भारताची मध्यवर्ती बँक असून तिने 1 एप्रिल 1935 रोजी कामकाज सुरू केले.
- रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया कायदा 1934 हा तिचा वैधानिक आधार आहे; तिचे 1949 मध्ये राष्ट्रीयीकरण झाले.
- दुय्यम डेटा केंद्र प्राथमिक केंद्र बंद पडल्यास माहिती पुनर्प्राप्ती आणि कामकाज सातत्य राखण्यास मदत करते.
हे का महत्त्वाचे?
बँकिंग आणि वित्तीय प्रणाली डिजिटल झाल्याने डेटा केंद्रांची सुरक्षा आणि सातत्य हे आर्थिक स्थैर्याचे महत्त्वाचे घटक बनले आहेत. मुंबईबाहेर दुय्यम केंद्र असल्याने एका ठिकाणी अडथळा आल्यासही कामकाज सुरू राहण्याची क्षमता वाढू शकते. सायबर सुरक्षा प्रशिक्षण संस्थेमुळे वित्तीय क्षेत्रासाठी कुशल मनुष्यबळ तयार होऊ शकते. त्याच वेळी मोठ्या डेटा केंद्रांची पाण्याची गरज हा पर्यावरणीय आणि स्थानिक संसाधनांचा मुद्दा ठरतो. मुख्य परीक्षा आणि मुलाखतीसाठी वित्तीय पायाभूत सुविधा, सायबर सुरक्षा आणि विकास विरुद्ध पर्यावरण हे मुद्दे उपयुक्त आहेत.
© Study Katta · स्रोतासह शेअर करा