सारांश
भारतीय तंत्रज्ञान संस्था रोपडने (आयआयटी रोपड) 9 ऑक्टोबर 2026 रोजी आर्मर्ड कोअर सेंटर अँड स्कूलच्या (एसीसी अँड एस) 59 अधिकाऱ्यांना आपल्या पहिल्या एमटेक (संरक्षण तंत्रज्ञान) पदव्या प्रदान केल्या. आयआयटी रोपडचे संचालक प्रा. राजीव आहुजा यांनी महाराष्ट्रातील अहिल्यानगर येथे एसीसी अँड एस येथे पदव्या प्रदान केल्या.
हा पदव्युत्तर कार्यक्रम आयआयटी रोपड आणि एसीसी अँड एस यांनी संयुक्तपणे विकसित केला असून लष्करी वापरासाठी विशेषतः तयार केलेला हा पहिला आयआयटी कार्यक्रम आहे. अभ्यासक्रमात संरक्षण वापराशी संबंधित उपयोजित शिक्षण, प्रत्यक्ष संशोधन आणि समस्या निराकरणाचा समावेश आहे, तर संयुक्त संशोधन व विकासाच्या क्षेत्रांत चिलखती वाहन तंत्रज्ञान, प्रगत शस्त्रास्त्रे आणि नवीन सामग्री येतात. हा उपक्रम सशस्त्र दले आणि संरक्षण निर्मितीतील तंत्रज्ञान आधुनिकीकरण व स्वदेशीकरण तसेच भारताच्या संरक्षण आत्मनिर्भरतेच्या दृष्टिकोनाशी आणि विकसित भारत 2047 च्या उद्दिष्टांशी जोडलेला आहे.
पदवीदान समारंभात कॅप्टन अभिषेक कुमार यांना टँक तंत्रज्ञान अभ्यासक्रम-54 मधील कामगिरीसाठी कमांडंट एसीसी अँड एस रोलिंग ट्रॉफी आणि कमांडंट सुवर्णपदक मिळाले.
परीक्षेसाठी मुद्दे
- पदवीदान: 9 ऑक्टोबर 2026; अहिल्यानगर, महाराष्ट्र; पहिली तुकडी — 59 अधिकारी; पदव्या प्रदान — प्रा. राजीव आहुजा (संचालक, आयआयटी रोपड).
- कार्यक्रम: एमटेक (संरक्षण तंत्रज्ञान); आयआयटी रोपड + एसीसी अँड एस; लष्करी वापरासाठी बनवलेला पहिला आयआयटी कार्यक्रम.
- संशोधन क्षेत्रे: चिलखती वाहन तंत्रज्ञान, प्रगत शस्त्रास्त्रे, नवीन सामग्री; पदके — कॅप्टन अभिषेक कुमार (टँक तंत्रज्ञान अभ्यासक्रम-54).
मूलभूत ज्ञान
- भारतीय तंत्रज्ञान संस्था (आयआयटी) या भारतीय तंत्रज्ञान संस्था कायदा, 1961 अंतर्गत स्थापन झालेल्या राष्ट्रीय महत्त्वाच्या संस्था आहेत; आयआयटी रोपड पंजाबमध्ये आहे.
- आर्मर्ड कोअर हा भारतीय लष्कराचा रणगाड्यांसारख्या चिलखती लढाऊ वाहनांशी संबंधित लढाऊ विभाग आहे.
- संरक्षण स्वदेशीकरण म्हणजे संरक्षण उपकरणे आणि तंत्रज्ञान भारतातच विकसित किंवा उत्पादित करणे.
हे का महत्त्वाचे?
शैक्षणिक संस्था आणि सशस्त्र दले यांच्यातील सहकार्य संरक्षण क्षेत्रातील तांत्रिक कौशल्य, स्वदेशी संशोधन आणि आत्मनिर्भरतेला बळ देते. लष्करी अधिकाऱ्यांसाठी तंत्रज्ञान शिक्षणाचे हे मॉडेल संरक्षण नवोपक्रम, मनुष्यबळ विकास आणि विकसित भारत 2047 या विषयांसाठी मुख्य परीक्षा आणि मुलाखतीत उपयुक्त ठरू शकते.