सारांश
नासाच्या स्पेसएक्स क्रू-12 मोहिमेतील अंतराळवीर आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकात (आयएसएस) 237 दिवस राहिल्यानंतर 8 ऑक्टोबर 2026 रोजी पृथ्वीवर परतले. त्यांचे स्पेसएक्स क्रू ड्रॅगन ‘फ्रीडम’ यान लॉस एंजेलिसजवळ पॅसिफिक महासागरात पॅसिफिक डेलाइट वेळेनुसार सकाळी 8:34 वाजता उतरले. क्रूने पृथ्वीभोवती 3,792 पेक्षा जास्त कक्षा पूर्ण केल्या आणि 100 दशलक्ष मैलांपेक्षा जास्त प्रवास केला.
क्रूमध्ये नासाचे अंतराळवीर जेसिका मीर आणि जॅक हॅथवे, युरोपीय अंतराळ संस्थेच्या (ईएसए) सोफी अदेनो आणि रॉसकॉसमॉसचे अंतराळवीर आंद्रे फेदयाएव यांचा समावेश होता. क्रू-12 चे प्रक्षेपण 13 फेब्रुवारी 2026 रोजी झाले आणि दुसऱ्या दिवशी ते आयएसएसला जोडले गेले; मीर आणि फेदयाएव यांनी पूर्वी अंतराळप्रवास केला होता, तर हॅथवे आणि अदेनो यांची ही पहिलीच अंतराळ मोहीम होती. क्रूने अंतराळात स्टेम पेशी तयार करणे, गरजेनुसार शिरेतील द्रव (आयव्ही फ्लुइड) बनवण्याचे तंत्रज्ञान विकसित करणे आणि न्यूमोनियाला कारणीभूत जिवाणू हृदयाला कसे हानी पोहोचवू शकतात याचा अभ्यास यांसारखे संशोधन केले.
मीर यांनी मोहिमेदरम्यान चार स्पेसवॉक पूर्ण करून कारकिर्दीतील एकूण संख्या सातवर नेली आणि त्या नासाच्या महिलांमध्ये पेगी व्हिटसन आणि सुनीता विल्यम्स यांच्यानंतर तिसऱ्या क्रमांकावर आहेत; अदेनो यांनी तीन स्पेसवॉक केले आणि आयएसएसच्या बाहेर स्पेसवॉक करणाऱ्या पहिल्या फ्रेंच महिला ठरल्या.
परीक्षेसाठी मुद्दे
- मोहीम: क्रू-12; प्रक्षेपण 13 फेब्रुवारी 2026; वापसी 8 ऑक्टोबर 2026; 237 दिवस; 3,792 पेक्षा जास्त कक्षा; यान — क्रू ड्रॅगन ‘फ्रीडम’; उतरण — पॅसिफिक महासागर, लॉस एंजेलिसजवळ.
- क्रू: जेसिका मीर, जॅक हॅथवे (नासा), सोफी अदेनो (ईएसए), आंद्रे फेदयाएव (रॉसकॉसमॉस); हॅथवे आणि अदेनो यांची पहिली अंतराळ मोहीम.
- स्पेसवॉक: मीर — मोहिमेत 4, कारकिर्दीत 7 (नासाच्या महिलांमध्ये तिसऱ्या); अदेनो — 3 आणि आयएसएसबाहेर स्पेसवॉक करणाऱ्या पहिल्या फ्रेंच महिला.
मूलभूत ज्ञान
- आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानक (आयएसएस) हे पृथ्वीच्या खालच्या कक्षेत कायमस्वरूपी मानवी वास्तव्य असलेली संशोधन प्रयोगशाळा आहे.
- स्पेसवॉक म्हणजेच बाह्य-यान क्रिया (ईव्हीए): अंतराळयान किंवा स्थानकाबाहेर स्पेससूट घालून केलेले काम.
- युरोपीय अंतराळ संस्था (ईएसए) ही अवकाश कार्यासाठी समर्पित आंतरसरकारी संस्था आहे; नासाचे जॉन्सन स्पेस सेंटर अमेरिकेतील ह्यूस्टन, टेक्सास येथे आहे.
हे का महत्त्वाचे?
दीर्घकालीन मानवी अंतराळ मोहिमांमधील आरोग्य संशोधन, गरजेनुसार शिरेतील द्रव निर्मिती आणि सूक्ष्म-गुरुत्वाकर्षणातील जैविक अभ्यास हे चंद्र आणि मंगळ मोहिमांच्या नियोजनासाठी उपयुक्त ठरतात. नासा, युरोपीय अंतराळ संस्था आणि रॉसकॉसमॉस यांच्या संयुक्त क्रूमुळे आयएसएसवरील आंतरराष्ट्रीय सहकार्याचे उदाहरण मिळते, जे विज्ञान-तंत्रज्ञान आणि आंतरराष्ट्रीय संबंध या विषयांसाठी मुख्य परीक्षेत महत्त्वाचे आहे.