सारांश
फातिमा एझ्झाहरा एल मन्सौरी यांची 29 सप्टेंबर 2026 रोजी राजा मोहम्मद सहावे यांनी मोरोक्कोच्या पंतप्रधानपदी नियुक्ती केली. त्या मोरोक्कोच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान आणि ट्युनिशियाच्या नजला बौदेन यांच्यानंतर अरब जगातील दुसऱ्या महिला पंतप्रधान ठरल्या आहेत. त्यांची नियुक्ती 23 सप्टेंबर 2026 च्या संसदीय निवडणुकीनंतर झाली, ज्यात ऑथेंटिसिटी अँड मॉडर्निटी पक्षाने 395 पैकी 97 जागा जिंकल्या.
मोरोक्कोच्या प्रतिनिधिगृहात 395 जागा असून बहुमतासाठी 198 जागा लागतात, त्यामुळे सरकार स्थापनेसाठी इतर पक्षांसोबत आघाडी करावी लागली. फातिमा एझ्झाहरा एल मन्सौरी या 50 वर्षीय वकील आणि राजकारणी असून पंतप्रधान होण्यापूर्वी त्या माराकेशच्या महापौर आणि राष्ट्रीय अवकाशीय नियोजन, नगरविकास, गृहनिर्माण व शहरी धोरण मंत्री होत्या. मोरोक्को ही उत्तर आफ्रिकेतील संवैधानिक राजेशाही असून तेथे द्विसदनी संसद आहे; पंतप्रधान सरकारचे प्रमुख असतात आणि मंत्रिमंडळ स्थापन करणे व दैनंदिन प्रशासन सांभाळणे ही त्यांची जबाबदारी असते, तर परराष्ट्र धोरण आणि संरक्षणासारखे अधिकार राजाकडे राहतात.
परीक्षेसाठी मुद्दे
- नियुक्ती: 29 सप्टेंबर 2026, राजा मोहम्मद सहावे; मोरोक्कोच्या पहिल्या आणि अरब जगातील दुसऱ्या महिला पंतप्रधान (पहिल्या: नजला बौदेन, ट्युनिशिया).
- निवडणूक: 23 सप्टेंबर 2026; पक्ष: ऑथेंटिसिटी अँड मॉडर्निटी पक्ष (पीएएम) — 97 जागा; प्रतिनिधिगृह: 395 जागा; बहुमत: 198.
- पार्श्वभूमी: वय 50, वकील; माजी माराकेश महापौर; माजी मंत्री — राष्ट्रीय अवकाशीय नियोजन, नगरविकास, गृहनिर्माण आणि शहरी धोरण.
मूलभूत ज्ञान
- मोरोक्को: उत्तर आफ्रिकेतील संवैधानिक राजेशाही; द्विसदनी संसद; पंतप्रधान सरकारचे प्रमुख, तर परराष्ट्र धोरण आणि संरक्षणाचे अधिकार राजाकडे.
- राजा मोहम्मद सहावे: मोरोक्कोचे राजे; पंतप्रधानांची नियुक्ती करतात.
- नजला बौदेन: ट्युनिशियाच्या पंतप्रधान; अरब जगातील पहिल्या महिला पंतप्रधान.
हे का महत्त्वाचे?
अरब जगात सर्वोच्च कार्यकारी पदावर महिलांची संख्या कमी असल्याने ही नियुक्ती राजकीय इतिहासातील महत्त्वाचा टप्पा मानली जाते. निवडणुकीत पक्षाला बहुमतापासून दूर राहावे लागल्याने आघाडी सरकारची स्थिरता हे त्यांच्यापुढील आव्हान ठरेल. राजेशाही आणि निवडून आलेले सरकार यांच्यातील अधिकारविभाजन हे मोरोक्कन राजकीय व्यवस्थेचे वैशिष्ट्य असल्याने परराष्ट्र धोरण आणि संरक्षणातील राजाची भूमिका कायम राहील. आंतरराष्ट्रीय घडामोडी आणि महिला नेतृत्व या विषयांसाठी हे उपयुक्त आहे.