App डाउनलोड करा

अर्थव्यवस्था — 10 सराव प्रश्न

उत्तरासहअलीकडील बातम्यांवर

अर्थव्यवस्था विषयाच्या अलीकडील बातम्यांवर आधारित 10 प्रश्न. आधी स्वतः उत्तर ठरवा, मग "उत्तर पाहा" उघडा. प्रत्येक प्रश्नाखाली ती बातमी वाचण्याची link आहे.

प्रश्न 1

रिलायन्स इंडस्ट्रीजने 17 नोव्हेंबर 2026 रोजी संपीडित जैववायू क्षेत्रातील गुंतवणूक योजना जाहीर केली. कंपनी 2030 पर्यंत सुमारे किती सीबीजी प्रकल्प उभारणार आहे?

  1. Aसुमारे 45
  2. Bसुमारे 10
  3. Cसुमारे 100
  4. Dसुमारे 350
उत्तर पाहा

उत्तर: C. सुमारे 100

बातमीनुसार रिलायन्स सुमारे ₹15,000 कोटींच्या गुंतवणुकीतून 2030 पर्यंत सुमारे 100 सीबीजी प्रकल्प उभारणार आहे. सध्या कंपनी 10 राज्यांत 45 प्रकल्प चालवते आणि मार्च 2027 पर्यंत आणखी 10 प्रकल्प सुरू करणार आहे; 350 हा सध्याच्या दैनिक उत्पादनाचा आकडा (मेट्रिक टन) आहे.

बातमी वाचा: रिलायन्सची 100 सीबीजी प्रकल्पांसाठी ₹15,000 कोटींची गुंतवणूक योजना (20 नोव्) →

प्रश्न 2

टाटा सन्सला सूचीकरणाचे निर्देश देणाऱ्या रिझर्व्ह बँकेच्या 16 नोव्हेंबर 2026 च्या पत्राबाबत खालील विधानांचा विचार करा. कोणती विधाने बरोबर आहेत? 1. रिझर्व्ह बँकेने सप्टेंबर 2022 मध्ये टाटा सन्सचे वर्गीकरण एनबीएफसी-यूएल म्हणून करून तीन वर्षांत सूचीकरणाची अट घातली. 2. ही मुदत 30 सप्टेंबर 2025 रोजी संपली आणि कोअर इन्व्हेस्टमेंट कंपनी म्हणून नोंदणी परत करण्याचा टाटा सन्सचा अर्ज सप्टेंबर 2026 मध्ये फेटाळला गेला. 3. टाटा ट्रस्ट्सकडे टाटा सन्सचा सुमारे 66% हिस्सा असून ते सूचीकरणाला विरोध करतात. 4. 31 मार्च 2026 रोजी टाटा सन्सची मालमत्ता एनबीएफसी-यूएल वर्गीकरणाच्या ₹1 ट्रिलियन मर्यादेपेक्षा कमी होती.

  1. Aफक्त 1, 3 आणि 4
  2. Bफक्त 2 आणि 4
  3. Cसर्व चार विधाने
  4. Dफक्त 1, 2 आणि 3
उत्तर पाहा

उत्तर: D. फक्त 1, 2 आणि 3

विधान 4 चुकीचे आहे: 31 मार्च 2026 रोजी मालमत्ता सुमारे ₹2.01 लाख कोटी होती, म्हणजे ₹1 ट्रिलियन मर्यादेपेक्षा अधिक. विधाने 1, 2 आणि 3 बातमीनुसार बरोबर आहेत. नोएल टाटा विरोधात, तर एन. चंद्रशेखरन आणि मंडळातील बहुमत सूचीकरणाच्या बाजूने असून मंडळ बैठक 26 नोव्हेंबर 2026 रोजी आहे.

बातमी वाचा: टाटा सन्सला सूचीकरणाचे निर्देश; रिझर्व्ह बँकेची कडक भूमिका (19 नोव्) →

प्रश्न 3

परकीय व्यापार महासंचालनालयाने 10 नोव्हेंबर 2026 रोजी लिथियम-आयन बॅटरी ब्लॅक मासच्या निर्यातीवर घातलेल्या बंदीबाबत खालील विधानांचा विचार करा. कोणती विधाने बरोबर आहेत? 1. अधिसूचना क्रमांक 49/2026-27 द्वारे ब्लॅक मासचे निर्यात धोरण मुक्त वरून प्रतिबंधित करण्यात आले. 2. ब्लॅक मास ही टाकून दिलेल्या लिथियम-आयन बॅटऱ्या आणि उत्पादन कचऱ्याचे तुकडे करून बनणारी भुकटीसदृश सामग्री असून तीत लिथियम, कोबाल्ट आणि निकेल असते. 3. पर्यावरण मंत्रालयाने ब्लॅक मासचे वर्गीकरण घातक कचरा म्हणून केले आहे. 4. ₹1,500 कोटींची महत्त्वाच्या खनिजांच्या पुनर्वापराला प्रोत्साहन योजना सप्टेंबर 2026 मध्ये मंजूर झाली.

  1. Aफक्त 2, 3 आणि 4
  2. Bफक्त 1, 2 आणि 3
  3. Cफक्त 1, 3 आणि 4
  4. Dफक्त 1, 2 आणि 4
उत्तर पाहा

उत्तर: B. फक्त 1, 2 आणि 3

विधान 4 चुकीचे आहे: ही प्रोत्साहन योजना सप्टेंबर 2026 मध्ये नव्हे, तर सप्टेंबर 2025 मध्ये मंजूर झाली. विधाने 1, 2 आणि 3 बातमीनुसार बरोबर आहेत. ब्लॅक मासची आयात-निर्यात धोकादायक आणि इतर कचरा (व्यवस्थापन व सीमापार हालचाल) नियम, 2016 अंतर्गत परवानगीने होते.

बातमी वाचा: लिथियम-आयन बॅटरी ब्लॅक मासच्या निर्यातीवर भारताची बंदी (19 नोव्) →

प्रश्न 4

सर्बानंद सोनोवाल यांनी 16 नोव्हेंबर 2026 रोजी पाच ग्रीनफिल्ड जहाजबांधणी क्लस्टर्ससाठी सुमारे 10 अब्ज अमेरिकी डॉलरची गुंतवणूक योजना जाहीर केली. जगातील जहाजबांधणी राष्ट्रांतील भारताच्या स्थानाबाबतचे उद्दिष्ट कोणते?

  1. A2030 पर्यंत पहिल्या 10; 2047 पर्यंत पहिल्या 5
  2. B2030 पर्यंत पहिल्या 5; 2047 पर्यंत पहिल्या 10
  3. C2030 पर्यंत पहिल्या 10; 2047 पर्यंत पहिल्या 10
  4. D2030 पर्यंत पहिल्या 5; 2047 पर्यंत पहिल्या 5
उत्तर पाहा

उत्तर: A. 2030 पर्यंत पहिल्या 10; 2047 पर्यंत पहिल्या 5

बातमीनुसार भारताला 2030 पर्यंत जगातील पहिल्या 10 आणि 2047 पर्यंत पहिल्या 5 जहाजबांधणी राष्ट्रांत स्थान मिळवायचे आहे. इतर पर्यायांत हे टप्पे उलटे किंवा एकसारखे मांडले आहेत. 2047 पर्यंत वार्षिक क्षमता सुमारे 4.5 दशलक्ष एकूण टन गाठण्याचेही लक्ष्य आहे.

बातमी वाचा: पाच ग्रीनफिल्ड जहाजबांधणी क्लस्टर्ससाठी 10 अब्ज अमेरिकी डॉलरची योजना (19 नोव्) →

प्रश्न 5

बीएसईच्या बँकेक्स इंडेक्स फ्युचर्स कराराला अमेरिकेच्या सीएफटीसीने मंजुरी दिल्याचे 16 नोव्हेंबर 2026 रोजी जाहीर झाले. सीएफटीसीचे जलद पुनरावलोकन किती दिवसांचे होते?

  1. A30 दिवस
  2. B60 दिवस
  3. C90 दिवस
  4. D45 दिवस
उत्तर पाहा

उत्तर: D. 45 दिवस

सीएफटीसीने 45 दिवसांचे जलद पुनरावलोकन पूर्ण करून हा करार अमेरिकेच्या कमोडिटी एक्स्चेंज ॲक्टनुसार आढळला. बँकेक्स हा अशी मंजुरी मिळवणारा पहिला भारतीय क्षेत्रीय निर्देशांक फ्युचर्स करार आहे. बँकेक्स निर्देशांक बीएसईवर सूचीबद्ध आघाडीच्या बँकिंग समभागांचा मागोवा घेतो.

बातमी वाचा: बीएसईच्या बँकेक्स फ्युचर्सना अमेरिकी नियामकाची मंजुरी (19 नोव्) →

प्रश्न 6

15 नोव्हेंबर 2026 रोजी इजिप्तच्या नव्या प्रशासकीय राजधानीत भारत-इजिप्त संयुक्त व्यापार समितीचे 7 वे सत्र पार पडले. व्यापाराबाबत कोणता पर्याय योग्य आहे?

  1. Aद्विपक्षीय व्यापार उद्दिष्ट 12 अब्ज अमेरिकी डॉलर; 2025-26 मधील व्यापार 6.5 अब्ज अमेरिकी डॉलर
  2. Bद्विपक्षीय व्यापार उद्दिष्ट 6.5 अब्ज अमेरिकी डॉलर; 2025-26 मधील व्यापार 12 अब्ज अमेरिकी डॉलर
  3. Cद्विपक्षीय व्यापार उद्दिष्ट 12 अब्ज अमेरिकी डॉलर; 2025-26 मधील व्यापार 5.04 अब्ज अमेरिकी डॉलर
  4. Dद्विपक्षीय व्यापार उद्दिष्ट 5.04 अब्ज अमेरिकी डॉलर; 2025-26 मधील व्यापार 6.5 अब्ज अमेरिकी डॉलर
उत्तर पाहा

उत्तर: A. द्विपक्षीय व्यापार उद्दिष्ट 12 अब्ज अमेरिकी डॉलर; 2025-26 मधील व्यापार 6.5 अब्ज अमेरिकी डॉलर

दोन्ही देशांनी 12 अब्ज अमेरिकी डॉलरच्या द्विपक्षीय व्यापार उद्दिष्टाचा पुनरुच्चार केला, तर आर्थिक वर्ष 2025-26 मध्ये व्यापार 6.5 अब्ज अमेरिकी डॉलर झाला (35% वाढ). 5.04 अब्ज अमेरिकी डॉलर हा आकडा फक्त एप्रिल ते सप्टेंबर 2026 चा असून तो 65% नी वाढला. हे मंत्रिस्तरावरील पहिलेच जेटीसी सत्र होते.

बातमी वाचा: भारत-इजिप्त संयुक्त व्यापार समितीची 7 वी बैठक; पहिल्यांदाच मंत्रिस्तरावर (18 नोव्) →

प्रश्न 7

13 नोव्हेंबर 2026 रोजी आरबीआयने परकीय चलन विभागामार्फत नवी दिल्लीतील बिगर बँकिंग वित्तीय कंपनी मुफिन ग्रीन फायनान्स लिमिटेडला कोणता परवाना दिला?

  1. Aप्राधिकृत विक्रेता श्रेणी-1 (एडी-1) परवाना
  2. Bप्राधिकृत विक्रेता श्रेणी-2 (एडी-2) परवाना
  3. Cपेमेंट बँक परवाना
  4. Dबँकिंग परवाना
उत्तर पाहा

उत्तर: B. प्राधिकृत विक्रेता श्रेणी-2 (एडी-2) परवाना

आरबीआयने मुफिन ग्रीन फायनान्सला एडी-2 परवाना दिला, ज्यामुळे वैद्यकीय उपचार, शिक्षण आणि कौटुंबिक निर्वाहासाठी पैसे पाठवण्याच्या सेवा देता येतील. एडी-1 हे बँकांना दिले जाणारे व्यापक अधिकार आहेत, तर एडी-2 संस्थांना मर्यादित, विशिष्ट अधिकार मिळतात. मे 2026 च्या फेमा चौकट सुधारणेनंतर बिगर बँकिंग संस्थांना असे परवाने मिळू शकतात.

बातमी वाचा: आरबीआयकडून मुफिन ग्रीन फायनान्सला एडी-2 परवाना (17 नोव्) →

प्रश्न 8

14 नोव्हेंबर 2026 रोजी ब्लॅकस्टोन-समर्थित एअरट्रंकने आंध्र प्रदेशात दोन हायपरस्केल डेटा सेंटर परिसरांचे सविस्तर नियोजन दाखल केले. या आंध्र प्रदेश प्रकल्पाबाबत कोणता पर्याय योग्य आहे?

  1. Aसुमारे 30 अब्ज अमेरिकी डॉलर; 1.8 गिगावॉटपर्यंत क्षमता
  2. Bसुमारे 11 अब्ज अमेरिकी डॉलर; 5 गिगावॉटपर्यंत क्षमता
  3. Cसुमारे 30 अब्ज अमेरिकी डॉलर; 5 गिगावॉटपर्यंत क्षमता
  4. Dसुमारे 11 अब्ज अमेरिकी डॉलर; 1.8 गिगावॉटपर्यंत क्षमता
उत्तर पाहा

उत्तर: D. सुमारे 11 अब्ज अमेरिकी डॉलर; 1.8 गिगावॉटपर्यंत क्षमता

आंध्र प्रदेशातील दोन परिसरांसाठी सुमारे 11 अब्ज अमेरिकी डॉलर (₹1.03 लाख कोटी) गुंतवणूक आणि 1.8 गिगावॉटपर्यंत क्षमता प्रस्तावित आहे. 30 अब्ज अमेरिकी डॉलर आणि 5 गिगावॉट हे 5 जून 2026 रोजी जाहीर झालेल्या 2030 पर्यंतच्या एकूण भारतातील योजनेचे आकडे आहेत. एअरट्रंकने लुमिना क्लाउडइन्फ्रा विकत घेऊन भारतात प्रवेश केला.

बातमी वाचा: आंध्र प्रदेशात एअरट्रंकचे 11 अब्ज डॉलरचे डेटा सेंटर नियोजन (17 नोव्) →

प्रश्न 9

12 नोव्हेंबर 2026 रोजी रिलायन्स इंडस्ट्रीज आंध्र प्रदेश सरकारसोबत एकात्मिक भूमिगत कोळसा वायूकरण संकुलासाठी सामंजस्य करार करणे अपेक्षित होते. याबाबत पुढील विधाने विचारात घ्या. 1. प्रकल्पाचा पहिला टप्पा सुमारे ₹3,000 कोटींचा असून त्यात अन्वेषण, भूकंपीय माहिती संकलन, भूशास्त्रीय मूल्यांकन आणि प्रायोगिक प्रात्यक्षिक यांचा समावेश आहे. 2. दुसरा टप्पा सुमारे ₹40,000 कोटींचा असून तो पहिला टप्पा पूर्ण होऊन तपशीलवार प्रकल्प अहवाल सादर झाल्यानंतर सुरू होईल. 3. केंद्रीय कोळसा मंत्रालयाने रिलायन्सला एलुरू जिल्ह्यातील चिंतलपुडी सेक्टर ए1 आणि रेचेरला या कोळसा खाणी दिल्या आहेत. 4. प्रकल्पासाठी नोडल सुविधा संस्था म्हणून केंद्रीय कोळसा मंत्रालय काम करेल. कोणती विधाने बरोबर आहेत?

  1. Aफक्त 1, 2 आणि 4
  2. Bफक्त 2, 3 आणि 4
  3. Cफक्त 1, 3 आणि 4
  4. Dफक्त 1, 2 आणि 3
उत्तर पाहा

उत्तर: D. फक्त 1, 2 आणि 3

विधान 4 चुकीचे आहे; आंध्र प्रदेश आर्थिक विकास मंडळ नोडल सुविधा संस्था म्हणून काम करेल आणि जमीन, पाणी व वीज यासाठी राज्य विभागांशी समन्वय साधेल. विधाने 1, 2 आणि 3 बातमीनुसार बरोबर आहेत; पहिल्या दोन टप्प्यांचा एकूण खर्च सुमारे ₹43,000 कोटी आहे. प्रकल्पातून सुमारे 5,000 प्रत्यक्ष आणि 35,000 अप्रत्यक्ष रोजगार अपेक्षित आहेत.

बातमी वाचा: रिलायन्सचा आंध्र प्रदेशात ₹43,000 कोटींचा भूमिगत कोळसा वायूकरण प्रकल्प (14 नोव्) →

प्रश्न 10

11 नोव्हेंबर 2026 रोजी अदानी एंटरप्रायझेसची उपकंपनी कच्छ कॉपर लिमिटेडला (केसीएल) वेरामार्क अश्युरन्स (पूर्वीचे कॉपर मार्क) प्रमाणन मिळाले. बातमीनुसार कोणते विधान बरोबर आहे?

  1. Aकेसीएल हे प्रमाणन मिळवणारी पहिली भारतीय उत्पादक असून मूल्यमापन कॉपर मार्कच्या जबाबदार उत्पादन चौकटीविरुद्ध झाले आणि ते शाश्वत विकास लक्ष्य 12 शी जुळते
  2. Bकेसीएल हे प्रमाणन मिळवणारी पहिली भारतीय उत्पादक असून मूल्यमापन ओईसीडी खनिज योग्य-परिश्रम मॉडेलविरुद्ध झाले आणि ते शाश्वत विकास लक्ष्य 12 शी जुळते
  3. Cकेसीएल हे प्रमाणन मिळवणारी दुसरी भारतीय उत्पादक असून मूल्यमापन कॉपर मार्कच्या जबाबदार उत्पादन चौकटीविरुद्ध झाले आणि ते शाश्वत विकास लक्ष्य 12 शी जुळते
  4. Dकेसीएल हे प्रमाणन मिळवणारी पहिली भारतीय उत्पादक असून मूल्यमापन कॉपर मार्कच्या जबाबदार उत्पादन चौकटीविरुद्ध झाले आणि ते शाश्वत विकास लक्ष्य 12.4 शी जुळते
उत्तर पाहा

उत्तर: A. केसीएल हे प्रमाणन मिळवणारी पहिली भारतीय उत्पादक असून मूल्यमापन कॉपर मार्कच्या जबाबदार उत्पादन चौकटीविरुद्ध झाले आणि ते शाश्वत विकास लक्ष्य 12 शी जुळते

कच्छ कॉपर लिमिटेड ही प्रमाणन मिळवणारी पहिली भारतीय उत्पादक ठरली; मूल्यमापन कॉपर मार्कच्या जबाबदार उत्पादन चौकटी आणि संयुक्त योग्य-परिश्रम मानकाविरुद्ध झाले आणि ते शाश्वत विकास लक्ष्य 12 शी जुळते. दुसरी उत्पादक, ओईसीडी मॉडेल आणि लक्ष्य 12.4 हे बातमीतील तथ्यांशी जुळत नाहीत. केसीएल मुंद्रा (गुजरात) येथे जगातील सर्वात मोठ्या एकल-स्थान तांबे वितळवणी प्रकल्पांपैकी एक चालवते आणि प्रमाणन तांबे, निकेल व जस्त मूल्य साखळ्यांतील तृतीय-पक्ष लेखापरीक्षणावर आधारित आहे.

बातमी वाचा: कच्छ कॉपरला ‘वेरामार्क अश्युरन्स’: भारतातील पहिला मान (13 नोव्) →