Download app ॲप मिळवा

स्कायरूट आणि ब्राझीलची कॉन्सर्ट टेक्नॉलॉजीज संयुक्तपणे बनवणार प्रक्षेपण यान!

15 नोव्हेंबर 2026·2 मिनिटे वाचन

सारांश

भारताची स्कायरूट एरोस्पेस आणि ब्राझीलची कॉन्सर्ट टेक्नॉलॉजीज यांनी उपग्रह प्रक्षेपण यान संयुक्तपणे विकसित करण्यासाठी 7 ऑक्टोबर 2026 रोजी दोन वर्षांच्या सामंजस्य करारावर स्वाक्षरी केली. तुर्कीयेतील अंतल्या येथे आंतरराष्ट्रीय अंतराळ काँग्रेस 2026 दरम्यान कॉन्सर्ट स्पेसचे सीईओ राफेल मोर्दंते यांनी स्वाक्षरी केली; ब्राझीलचे सिनेटर व अंतराळवीर मार्कोस पोंटेस आणि ब्राझील अंतराळ संस्थेचे (एईबी) अध्यक्ष मार्को अँटोनियो चामोन उपस्थित होते. प्रस्तावित यान किमान 100 किलो पेलोड पृथ्वीच्या खालच्या कक्षेत नेण्यासाठी बनवले जात असून ते ब्राझीलच्या मायक्रोलाँचर कार्यक्रमाचे 40 किलोपर्यंतचे लक्ष्य आणि स्कायरूटच्या विक्रम रॉकेट कुटुंबातील क्षमता यांतील तफावत भरून काढेल.

दोन्ही पक्ष तांत्रिक गरजा, व्यावसायिक संधी, उपग्रह प्रणाली व कक्षीय तारकासमूहांतील सहकार्य तपासतील आणि ब्राझीलच्या भौगोलिक स्थानाचा फायदा घेऊन विषुववृत्तीय प्रक्षेपणांचा शोध घेतील; कॉन्सर्ट टेक्नॉलॉजीजने ब्राझीलच्या एसएनआय-जीएनएसएस प्रणालीची आगामी विक्रम-1 उड्डाणात चाचणी करण्याचा करारही केला, तर गुंतवणूक, उपकरण पुरवठा आणि व्यावसायिकीकरणासाठी वेगळे करार लागतील. ही भागीदारी भारत-ब्राझील यांच्यातील दोन दशकांहून अधिक काळाच्या अंतराळ सहकार्यावर आधारित असून यापूर्वी ब्राझीलचा अमेझोनिया-1 उपग्रह भारतीय प्रक्षेपण सुविधेतून सोडण्यात आला होता.

🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे

  • करार: स्कायरूट एरोस्पेस आणि कॉन्सर्ट टेक्नॉलॉजीज; दोन वर्षांचा सामंजस्य करार; 7 ऑक्टोबर 2026; अंतल्या.
  • यान: किमान 100 किलो पेलोड, पृथ्वीची खालची कक्षा; ब्राझीलच्या मायक्रोलाँचर कार्यक्रमाचे लक्ष्य 40 किलोपर्यंत.
  • इतर: एसएनआय-जीएनएसएसची विक्रम-1 वर चाचणी; पूर्वी अमेझोनिया-1 उपग्रह भारतीय सुविधेतून प्रक्षेपित.

📚 मूलभूत ज्ञान

  • प्रक्षेपण यान: उपग्रह प्रक्षेपण यान पेलोडला पृथ्वीच्या खालच्या कक्षेत नेते; ही कक्षा साधारणपणे पृथ्वीपासून 2,000 किमीपर्यंत मानली जाते.
  • इन-स्पेस: भारतातील खासगी अंतराळ कार्यांना प्रोत्साहन आणि अधिकृतता देणारी एकल-खिडकी संस्था असून ती इस्रोच्या सुविधांच्या वापरासही मदत करते.
  • विषुववृत्तीय प्रक्षेपण: विषुववृत्ताजवळ पृथ्वीचा परिवलन वेग जास्त असल्याने पूर्वेकडील अतिरिक्त वेग मिळतो आणि इंधन कमी लागते.

हे का महत्त्वाचे?

भारताचा खासगी प्रक्षेपण क्षेत्रातील सहभाग आता परदेशी भागीदारांसोबतच्या सहकार्यात वाढत आहे; ब्राझीलसोबतचा करार विषुववृत्तीय प्रक्षेपणाच्या शक्यता उघडतो, जी इंधनबचतीच्या दृष्टीने उपयुक्त असते. लहान उपग्रह प्रक्षेपणाच्या वाढत्या जागतिक बाजारात दोन्ही देशांना व्यावसायिक फायदा संभवतो, पण गुंतवणूक आणि व्यावसायिकीकरणासाठी वेगळे करार लागणार असल्याने हा केवळ पहिला टप्पा आहे. मुख्य परीक्षेसाठी अंतराळ क्षेत्राचे खासगीकरण, दक्षिण-दक्षिण सहकार्य आणि इन-स्पेसची भूमिका हे मुद्दे उपयुक्त आहेत.

स्रोत: विज्ञान आणि तंत्रज्ञान वृत्त (7 ऑक्टोबर 2026)

© Study Katta · स्रोतासह शेअर करा