दक्षिण आशियातील सर्व 13 प्रवाळ परिसंस्था ‘अतिधोकाग्रस्त’ — झेडएसआय सहलेखक अभ्यास!

भारतीय प्राणिसर्वेक्षणाच्या (झेडएसआय) शास्त्रज्ञांनी सहलेखन केलेल्या अभ्यासात दक्षिण आशियातील सर्व 13 प्रवाळ भित्तिका परिसंस्थांना (इकोरिजन) ‘अतिधोकाग्रस्त’ वर्गात टाकण्यात आले आहे. ‘दक्षिण आशियाई प्रवाळ भित्तिकांचे रेड लिस्ट ऑफ इकोसिस्टम्स मूल्यांकन’ या नावाचा हा अभ्यास 22 ऑक्टोबर 2026 रोजी आययूसीएन रेड लिस्ट ऑफ इकोसिस्टम्स अंतर्गत प्रकाशित झाला. पुढील 50 वर्षांतील अपेक्षित सागरी तापमानवाढ आणि सागरी उष्णतेचा ताण विचारात घेतला आहे.

13 परिसंस्था भारत, बांगलादेश, श्रीलंका, मालदीव आणि चागोस द्वीपसमूह यांच्यात सुमारे 8,282.6 चौरस किलोमीटर क्षेत्रावर पसरल्या आहेत; हे जगातील प्रवाळ क्षेत्राच्या सुमारे 4% आहे. भारताच्या वाट्याला चार परिसंस्था आहेत: अंदमान आणि निकोबार बेटे, लक्षद्वीप बेटे, दक्षिण किनारा (मन्नारचे आखात आणि पाल्क खाडी) आणि पश्चिम किनारा (कच्छचे आखात). झेडएसआयचे सहलेखक डॉ.

सी. रघुनाथन, डॉ. तमल मंडल, डॉ.

जे. एस. योगेश कुमार आणि डॉ.

चंद्रन रेथिनराज हे आहेत; देखरेख स्थळांच्या विश्लेषणात भारताचे योगदान सर्वात मोठे होते. फक्त मागील 50 वर्षांच्या माहितीचा वापर केल्यास भित्तिकांचे वर्गीकरण सात असुरक्षित, चार धोक्यात आणि दोन अतिधोकाग्रस्त असे होते; अपेक्षित सागरी उष्णतेचा ताण धरल्यावर सर्व 13 अतिधोकाग्रस्त झाल्या. जागतिक पातळीवर मूल्यांकन झालेल्या 96% प्रवाळ भित्तिका घटकांना, म्हणजे एकूण मूल्यांकित भित्तिका क्षेत्राच्या 99.8% ला, भविष्यातील सागरी तापमानवाढीच्या परिस्थितीत हेच वर्गीकरण मिळाले.

हे मूल्यांकन आर्मेनियातील येरेवान येथील संयुक्त राष्ट्रांच्या जैवविविधता परिषदेत (सीओपी17) सादर करण्यात आले.