Download app ॲप मिळवा

व्हल्कन रॉकेटचे अपयश: ॲमेझॉन लिओचे 40 उपग्रह नष्ट!

17 नोव्हेंबर 2026·2 मिनिटे वाचन

सारांश

युनायटेड लाँच अलायन्सच्या (यूएलए) व्हल्कन रॉकेटला 15 नोव्हेंबर 2026 रोजी उड्डाणानंतर सुमारे 10 मिनिटांनी बिघाड झाला आणि त्यातील ॲमेझॉन लिओ इंटरनेट उपग्रहांपैकी सर्व 40 उपग्रह नष्ट झाले. हे प्रक्षेपण फ्लोरिडातील केप कॅनाव्हरल स्पेस फोर्स स्टेशनच्या स्पेस लाँच कॉम्प्लेक्स 41 येथून झाले; कारण अज्ञात असून यूएलएने चौकशी सुरू केली आहे. सेंटॉर वरच्या टप्प्याच्या ज्वलनाच्या वेळी बिघाड झाला आणि रॉकेट कक्षेत पेलोड पोहोचवू शकले नाही; 2006 मध्ये बोईंग आणि लॉकहीड मार्टिन यांचा संयुक्त उपक्रम म्हणून कंपनी स्थापन झाल्यापासून यूएलएचे हे पहिलेच संपूर्ण मोहीम अपयश आहे.

हे व्हल्कनचे पाचवे उड्डाण आणि नऊ महिन्यांतील पहिले होते, तसेच ॲमेझॉनने लिओ दूरसंचार समूहासाठी (पूर्वी प्रोजेक्ट कुईपर) खरेदी केलेल्या 38 व्हल्कन प्रक्षेपणांपैकी पहिले होते. यापूर्वी ऑक्टोबर 2024 आणि फेब्रुवारी 2026 मध्ये व्हल्कनच्या घन बूस्टर नोझल्समध्ये बिघाड झाला होता; सुधारात्मक उपायांनंतर या उड्डाणात बूस्टर सामान्य चालले असे सांगितले जाते, आणि प्रक्षेपण 13 आणि 14 नोव्हेंबरपासून वीजपुरवठा खंडित होणे आणि नेटवर्क संपर्क समस्या यांमुळे पुढे ढकलले होते.

🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे

  • घटना: व्हल्कन रॉकेट; 15 नोव्हेंबर 2026; उड्डाणानंतर सुमारे 10 मिनिटांनी बिघाड; 40 ॲमेझॉन लिओ उपग्रह नष्ट; केप कॅनाव्हरल, फ्लोरिडा.
  • इतिहास: यूएलएचे पहिले संपूर्ण मोहीम अपयश (स्थापना 2006 — बोईंग आणि लॉकहीड मार्टिन); व्हल्कनचे पाचवे उड्डाण; ॲमेझॉनने खरेदी केलेल्या 38 प्रक्षेपणांपैकी पहिले.
  • पार्श्वभूमी: ऑक्टोबर 2024 आणि फेब्रुवारी 2026 मध्ये घन बूस्टर नोझल बिघाड; प्रक्षेपण 13 आणि 14 नोव्हेंबरपासून पुढे ढकलले.

📚 मूलभूत ज्ञान

  • व्हल्कन सेंटॉर: हे दोन-टप्प्यांचे प्रक्षेपक असून पहिल्या टप्प्यावर सेंटॉर व्ही वरचा टप्पा असतो; सेंटॉर इंजिन पुन्हा सुरू करू शकतो.
  • बीई-4 इंजिन: व्हल्कनचा पहिला टप्पा ब्लू ओरिजिनची दोन बीई-4 इंजिने वापरतो, जी द्रवरूप नैसर्गिक वायू आणि द्रव ऑक्सिजन जाळतात.
  • जीईएम 63एक्सएल: व्हल्कन नॉर्थरोप ग्रुमनच्या सहा पर्यंत घन रॉकेट मोटर्स वापरू शकते; संख्या पेलोडनुसार ठरते.

हे का महत्त्वाचे?

या अपयशामुळे ॲमेझॉनच्या लिओ उपग्रह-इंटरनेट समूहाचे वेळापत्रक आणि स्टारलिंकशी स्पर्धा यावर परिणाम होऊ शकतो, तसेच अमेरिकेच्या सरकारी प्रक्षेपण क्षमतेवरही प्रश्नचिन्ह उभे राहते. व्यावसायिक प्रक्षेपण बाजारात विश्वासार्हता निर्णायक असल्याने चौकशीचा निष्कर्ष महत्त्वाचा ठरेल. मुख्य परीक्षेसाठी अंतराळ क्षेत्राचे खासगीकरण, उपग्रह-इंटरनेट आणि प्रक्षेपण वाहनांचे तंत्रज्ञान हे मुद्दे उपयुक्त आहेत.

स्रोत: विज्ञान आणि तंत्रज्ञान वृत्त (16 नोव्हेंबर 2026)

© Study Katta · स्रोतासह शेअर करा