Download app ॲप मिळवा

लडाखमध्ये अमृत सरोवर प्रकल्पांतर्गत आणखी 97 तलावांना मंजुरी!

17 नोव्हेंबर 2026·2 मिनिटे वाचन

सारांश

लडाखचे नायब राज्यपाल विनय कुमार सक्सेना यांनी 15 नोव्हेंबर 2026 रोजी प्रकल्प अमृत सरोवर अंतर्गत आणखी 97 जलसाठ्यांना मंजुरी दिली. जनस्वास्थ्य अभियांत्रिकी विभाग आणि इतर प्राधिकरणांना ते 31 जानेवारी 2027 पर्यंत पूर्ण करण्याचे निर्देश दिले आहेत, ज्यामुळे जानेवारीपर्यंत केंद्रशासित प्रदेशात कार्यरत होणाऱ्या तलावांची संख्या 163 होईल. हे 163 तलाव लडाखच्या 248 गावांपैकी 163 गावांना 10 महिन्यांत सेवा देतील आणि सुमारे 55 कोटी लिटर साठवण क्षमता देतील; प्रशासनाचे लक्ष्य मार्चच्या पेरणी हंगामापूर्वी सिंचनासाठी पाणी उपलब्ध करणे आहे.

हा प्रकल्प सक्सेना यांच्या संकल्पनेतून 10 एप्रिल 2026 रोजी सुरू झाला असून गावकरी आणि नंबरदार बांधकाम आणि संचालनात सहभागी आहेत. मागील सात महिन्यांत कार्यरत झालेल्या 60 जलसाठ्यांपैकी 40 चे उद्घाटन पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 15 ऑक्टोबरला केले; लेह आणि कारगिलमधील आणखी सहा 15 डिसेंबर 2026 पर्यंत पूर्ण होणार आहेत. घटता हिमवर्षाव, मागे सरकणारी हिमनद्या, वाढते तापमान आणि खालावलेली भूजल पातळी यांच्यात पावसाचे पाणी आणि वार्षिक बर्फवितळण संवर्धित करण्यासाठी लडाखच्या हवामानाला साजेशा पद्धती वापरल्या जातात; पाणीटंचाई 50 ते 60 गावांना भेडसावते, ज्यात कारगिलमधील अनेक गावे आहेत, आणि त्यामुळे स्थलांतर झाले आहे.

प्रकल्प ग्रामीण उपजीविकेलाही आधार देतो आणि 2030 पर्यंत 2.6 कोटी हेक्टर निकृष्ट जमीन पुनर्स्थापित करण्याच्या राष्ट्रीय उद्दिष्टाशी सुसंगत आहे.

🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे

  • मंजुरी: आणखी 97 तलाव; 15 नोव्हेंबर 2026; नायब राज्यपाल विनय कुमार सक्सेना; 31 जानेवारी 2027 पर्यंत पूर्ण; जानेवारीपर्यंत एकूण 163 तलाव.
  • व्याप्ती: 248 पैकी 163 गावे; सुमारे 55 कोटी लिटर साठवण; प्रकल्प सुरू 10 एप्रिल 2026; 40 तलावांचे उद्घाटन पंतप्रधानांनी 15 ऑक्टोबरला केले.
  • आव्हान: 50 ते 60 गावांना पाणीटंचाई; 2030 पर्यंत 2.6 कोटी हेक्टर निकृष्ट जमीन पुनर्स्थापनेचे राष्ट्रीय उद्दिष्ट.

📚 मूलभूत ज्ञान

  • तलावाचे क्षेत्र: तलावात चार विभाग असतात — वनस्पती, मोकळे पाणी, तळाचा चिखल आणि पृष्ठभागावरील थर.
  • दुष्काळातील साठवण: काही तलाव दुष्काळाच्या काळात शेतांसाठी सिंचन जलाशय म्हणून काम करू शकतात.
  • जलस्रोत: तलावाच्या खोलगट भागात वाहणारे पाणी, भूजल किंवा पर्जन्यजल, किंवा तिन्हींचे मिश्रण जमा होऊ शकते.

हे का महत्त्वाचे?

लडाखसारख्या शुष्क आणि हिमनदी-अवलंबी प्रदेशात पारंपरिक जलसंधारण पद्धती हवामान बदलाच्या अनुकूलनासाठी महत्त्वाच्या आहेत, तर स्थानिक सहभाग प्रकल्प टिकाऊ करतो. पाणीटंचाईमुळे होणारे स्थलांतर रोखणे हा सामाजिक-आर्थिक हेतूही साध्य होतो. मुख्य परीक्षेसाठी जलसंधारण, हवामान बदल अनुकूलन आणि हिमालयीन परिसंस्था हे मुद्दे उपयुक्त आहेत.

स्रोत: पर्यावरण आणि शासकीय योजना वृत्त (15 नोव्हेंबर 2026)

© Study Katta · स्रोतासह शेअर करा