19 वे प्रवासी भारतीय दिवस संमेलन कोलकात्यात!

सारांश

19 वे प्रवासी भारतीय दिवस संमेलन पश्चिम बंगालमधील कोलकाता येथे 7 ते 9 जानेवारी 2027 दरम्यान होणार आहे. परराष्ट्र मंत्रालय आणि पश्चिम बंगाल सरकार यांच्या भागीदारीने आयोजित या तीन दिवसांच्या कार्यक्रमाचे उद्घाटन पंतप्रधान नरेंद्र मोदी करणार आहेत. राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू समारोप सत्राचे अध्यक्षपद भूषवतील आणि प्रवासी भारतीय सन्मान पुरस्कार प्रदान करतील.

संमेलनाची सुरुवात युवा प्रवासी भारतीय दिवस सत्राने होईल. संमेलनाची संकल्पना दोन रूपांत सांगितली गेली आहे: ‘मुळांकडे परत: प्रवासी समुदायाचे भारताशी नाते पुन्हा उजळवणे’ आणि ‘मुळांपासून परतीकडे: प्रवासी समुदायाचे भारताशी नाते पुन्हा उजळवणे’. 11 नोव्हेंबर 2026 रोजी परराष्ट्रमंत्री एस.

जयशंकर आणि पश्चिम बंगालचे मुख्यमंत्री सुवेंदू अधिकारी यांनी नवी दिल्लीत संमेलनाचे अधिकृत संकेतस्थळ सुरू केले. त्यांनी 20 डिसेंबर 2026 पर्यंत खुली असलेली विशेष ‘भारत को जानिए’ प्रश्नमंजुषाही सुरू केली; विजेत्यांना भारताच्या विशेष दौऱ्यासाठी आणि संमेलनात सहभागासाठी आमंत्रित केले जाईल.

🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे

संमेलन: 19 वे; कोलकाता; 7 ते 9 जानेवारी 2027; उद्घाटन — पंतप्रधान नरेंद्र मोदी.
आयोजन: परराष्ट्र मंत्रालय आणि पश्चिम बंगाल सरकार; समारोप — राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू (प्रवासी भारतीय सन्मान).
संकेतस्थळ आणि प्रश्नमंजुषा: 11 नोव्हेंबर 2026 ला सुरू; ‘भारत को जानिए’ — 20 डिसेंबर 2026 पर्यंत.

📚 मूलभूत ज्ञान

द्वैवार्षिक स्वरूप: प्रवासी भारतीय दिवस संमेलन दर दोन वर्षांनी भारतातील निवडक शहरात भरते आणि त्यात भारतीय प्रवासी समुदायाशी संबंधित मुद्द्यांवर मंच असतो.
स्मरण दिन: प्रवासी भारतीय दिवस 9 जानेवारीला साजरा होतो, कारण 1915 मध्ये महात्मा गांधी त्या दिवशी दक्षिण आफ्रिकेतून भारतात परतले.
प्रवासी भारतीय सन्मान: हा परदेशस्थ भारतीयांसाठी भारताचा सर्वोच्च सन्मान मानला जातो आणि भारताचे राष्ट्रपती तो प्रदान करतात.

हे का महत्त्वाचे?

प्रवासी भारतीय दिवस संमेलन हा भारत सरकारचा परदेशस्थ भारतीय समुदायाशी संवाद आणि सहभाग वाढवण्याचा प्रमुख मंच असून पैसे पाठवणे (रेमिटन्स), गुंतवणूक आणि सॉफ्ट पॉवरच्या दृष्टीने त्याचे महत्त्व आहे. कोलकात्यात संमेलन घेतल्याने पश्चिम बंगालला प्रवासी समुदायाशी जोडण्याची संधी मिळते, तर प्रश्नमंजुषा तरुण पिढीला भारताशी जोडण्याचे साधन ठरते. आंतरराष्ट्रीय संबंध या घटकासाठी पूर्व परीक्षेत तसेच प्रवासी समुदाय आणि परराष्ट्र धोरणावरील मुख्य परीक्षा व मुलाखतीसाठी हे उपयुक्त आहे.

स्रोत: परराष्ट्र मंत्रालय / आंतरराष्ट्रीय वृत्त (11 नोव्हेंबर 2026)