इस्रोची पीएसएलव्ही तिसऱ्या टप्प्याची (पीएस3) स्थिर चाचणी यशस्वी!
सारांश
भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेने (इस्रो) पोलर सॅटेलाईट लाँच व्हेईकल (पीएसएलव्ही) च्या सुधारित तिसऱ्या टप्प्याची (पीएस3) भू-स्थिर चाचणी 12 नोव्हेंबर 2026 रोजी यशस्वीपणे घेतली. ही चाचणी आंध्र प्रदेशातील श्रीहरिकोटा येथील सतीश धवन अंतराळ केंद्राच्या स्थिर चाचणी सुविधेत झाली. दोन मोहिमांतील अडचणींनंतर इस्रोने पीएस3 ची रचना बदलली; यात डिझाइन मार्जिन वाढवण्यासाठी नोझल रचनेतील सुधारणा, बळकट यांत्रिक जोडणी आणि सीलिंग प्रणालीतील अतिरिक्त सुरक्षा (रिडंडन्सी) यांचा समावेश आहे.
कच्च्या मालाचे स्वीकृती निकष, जुळणी पद्धती आणि गुणवत्ता तपासण्यांचाही आढावा घेतला गेला; जुळणी आणि वाहतुकीदरम्यान अद्ययावत अविध्वंसक चाचणी (एनडीटी) पद्धती लागू केल्या आणि डिझाइन मार्जिनची पुरेशी खात्री केली गेली. चाचणी-माहितीच्या विश्लेषणानंतर इस्रो आणखी चाचण्या करणार आहे. मे 2025 मध्ये पीएसएलव्ही-सी61 च्या तिसऱ्या टप्प्यातील ज्वलनादरम्यान चेंबर प्रेशर घटले आणि 1,696 किलो वजनाचा ईओएस-09 पृथ्वी निरीक्षण उपग्रह मोहीम पूर्ण करू शकला नाही.
12 जानेवारी 2026 रोजी पीएसएलव्ही-सी62 च्या तिसऱ्या टप्प्याच्या शेवटी रोल रेट बिघडून मार्गात विचलन झाले आणि मोहिमेत ईओएस-एन1 उपग्रह व 15 सह-प्रवासी पेलोड गमावले गेले.
🎯 परीक्षेसाठी मुद्दे
- चाचणी: इस्रो — सुधारित पीएस3 ची भू-स्थिर चाचणी; 12 नोव्हेंबर 2026; श्रीहरिकोटा.
- बदल: नोझल रचनेत सुधारणा, बळकट यांत्रिक जोडणी, सीलिंगमध्ये रिडंडन्सी; अद्ययावत अविध्वंसक चाचणी पद्धती.
- पार्श्वभूमी: पीएसएलव्ही-सी61 (मे 2025, ईओएस-09) आणि पीएसएलव्ही-सी62 (12 जानेवारी 2026, ईओएस-एन1) मधील अडचणी.
📚 मूलभूत ज्ञान
- घन रॉकेट मोटर: घन इंधन रॉकेट मोटर प्रज्वलनानंतर बंद करता येत नाही, कारण ज्वलनाचे घटक आधीच चेंबरमध्ये एकत्र असतात.
- स्थिर-ज्वलन चाचणी: या चाचणीत प्रक्षेपण यान जागेवर धरून इंजिन चालवले जाते आणि सुरुवातीची वर्तणूक, दाब, तापमान आणि इंधन-प्रवाह मोजले जातात.
- पीएसएलव्हीची रचना: पीएसएलव्ही हे चार टप्प्यांचे प्रक्षेपण यान असून पहिला आणि तिसरा टप्पा घन इंधनावर, तर दुसरा आणि चौथा टप्पा द्रव इंधनावर चालतो.
हे का महत्त्वाचे?
सलग दोन मोहिमांतील तिसऱ्या टप्प्याच्या अडचणींनंतर सुधारित पीएस3 ची चाचणी पीएसएलव्हीच्या विश्वासार्हतेसाठी निर्णायक आहे, कारण हे यान भारताच्या उपग्रह प्रक्षेपणातील प्रमुख साधन मानले जाते. इस्रो चाचणी-माहितीचे विश्लेषण करून आणखी चाचण्या करणार असल्याने पुढील मोहिमांचा निर्णय त्यावर अवलंबून असेल. विज्ञान आणि तंत्रज्ञान तसेच अंतराळ या घटकांसाठी पूर्व परीक्षेत तसेच अंतराळ कार्यक्रम आणि उपग्रह प्रक्षेपण क्षमतेवरील मुख्य परीक्षा व मुलाखतीसाठी हे उपयुक्त आहे.
स्रोत: इस्रो / विज्ञान आणि तंत्रज्ञान वृत्त (12 नोव्हेंबर 2026)
© Study Katta · स्रोतासह शेअर करा