इस्रोची 2029 पर्यंत चार कार्यरत प्रक्षेपण स्थळांची योजना — कुलशेखरपट्टिनममध्ये एसएसएलव्ही संकुल!

भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था (इस्रो) 2029 पर्यंत चार कार्यरत अंतराळ प्रक्षेपण स्थळे (लाँच पॅड) उभारण्याची योजना आखत आहे. इस्रोचे अध्यक्ष व्ही. नारायणन यांनी ही योजना 25 ऑक्टोबर 2026 रोजी जाहीर केली.

प्रस्तावात तामिळनाडूच्या तुतीकोरिन जिल्ह्यातील कुलशेखरपट्टिनम येथे लघु उपग्रह प्रक्षेपण वाहनाचे (एसएसएलव्ही) समर्पित संकुल समाविष्ट आहे. भारताच्या प्रक्षेपण पायाभूत सुविधांमध्ये आंध्र प्रदेशातील श्रीहरिकोटा येथील सतीश धवन अंतराळ केंद्राचा (एसडीएससी) समावेश असून तेथे कक्षीय प्रक्षेपण वाहनांसाठी दोन लाँच पॅड आहेत. इस्रो अंतराळ विभागाअंतर्गत काम करते.

चार पॅडचे उद्दिष्ट 2029 साठी आहे; प्रस्तावित तीन पॅडची ठिकाणे आणि वेळापत्रक निर्दिष्ट केलेले नाही. प्रक्षेपण संकुलात वाहन जोडणी, एकत्रीकरण, चाचणी आणि प्रक्षेपण कार्यांसाठी सुविधा तसेच उड्डाणादरम्यान वाहनाचा मागोवा आणि संपर्कासाठी प्रणाली लागतात. कुलशेखरपट्टिनम येथील समर्पित एसएसएलव्ही संकुल 2,000 एकरांवर विकसित केले जात असून त्यात प्रक्षेपण पॅड, एकत्रीकरण इमारती, रेल्वे रुळ प्रणाली आणि टेलिमेट्री, ट्रॅकिंग व कमांड प्रणाली यांचा समावेश आहे.

एसएसएलव्ही हे लहान उपग्रह कक्षेत सोडण्यासाठी तयार केलेले भारतीय प्रक्षेपण वाहन आहे आणि वाढत्या उपग्रह प्रक्षेपण मागणीची पूर्तता करणे हा संकुलाचा उद्देश आहे. इस्रो व्यावसायिक अंतराळ कार्यांसाठी आणि उपग्रह प्रक्षेपण मागणीसाठी खासगी कंपन्यांसोबत अधिकाधिक काम करण्याची योजना आखत आहे; इस्रोचे खासगीकरण करण्याचे नियोजन नाही. तंत्रज्ञान हस्तांतरणाद्वारे स्टार्टअप आणि खासगी उद्योगांना पाठबळ देण्याचाही इस्रोचा मानस आहे.